Phòng, chống bệnh tay chân miệng cho trẻ như thế nào?

Số ca mắc tay chân miệng tăng mạnh

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh (HCDC), chỉ trong một tuần gần đây, số ca mắc tay chân miệng tăng mạnh ở mức báo động với 837 ca mắc mới, tăng hơn 97% so với trung bình 4 tuần trước. Trong số này, có 2 ca đã tử vong, nâng tổng số ca tử vong lên 3 ca và số mắc hơn 7.200 ca kể từ đầu năm đến nay, tăng 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong số đó, 98 ca diễn tiến nặng từ độ 2B trở lên, tăng 4,6 lần so với năm trước. Đồng thời, nhiều ổ dịch ở trường học và cộng đồng cũng được ghi nhận. Đáng lo ngại, cơ quan y tế cũng lấy mẫu giám sát và ghi nhận sự xuất hiện của chủng virus EV71 chiếm 25% (6/24 mẫu giám sát). Đây là chủng virus có độc lực cao, lây lan nhanh, dễ gây biến chứng thần kinh và hô hấp nghiêm trọng, liên quan phần lớn các ca tử vong nhưng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Tại Hà Nội từ đầu năm 2026 đến nay đã ghi nhận 1.090 ca tay chân miệng, cao gần gấp ba lần so với cùng kỳ năm 2025 (396 ca). Thành phố cũng ghi nhận 3 ổ dịch tại trường học trong tuần qua và tổng cộng 22 ổ dịch từ đầu năm đến nay, hiện còn 5 ổ dịch đang hoạt động.

Tiêm vắc xin phòng bệnh cho trẻ tại VNVC.

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm với hai đợt cao điểm bệnh rơi vào tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12. Bệnh tay chân miệng lây chủ yếu qua đường tiêu hóa do tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, phân hoặc các vật dụng nhiễm virus. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ bùng phát thành dịch ở những nơi tập trung đông đúc như nhà trẻ, trường mầm non, trường học và cộng đồng dân cư đông đúc.

Những dấu hiệu mắc tay chân miệng

Trẻ mắc tay chân miệng thường có các dấu hiệu nhận biết sớm như: Sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, chảy nước miếng. Sau đó xuất hiện phát ban dạng phỏng nước ở các vị trí điển hình như lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông kèm theo loét miệng gây đau, khiến trẻ ăn uống kém. Trẻ mắc tay chân miệng có thể gặp biến chứng thần kinh và hô hấp nặng như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp, suy tuần hoàn.

Bác sĩ Chính lưu ý phụ huynh cần theo dõi sát vì bệnh có thể diễn tiến nhanh. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo sau: Giật mình, hốt hoảng, chới với; sốt cao kéo dài, khó hạ; ngủ li bì, lừ đừ hoặc quấy khóc bất thường; run giật tay chân; nôn ói nhiều; bỏ bú, ăn uống kém rõ rệt…

Ngay khi nghi ngờ hoặc xác định trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà ít nhất 7-10 ngày, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan trong cộng đồng. Khi chăm sóc, cần lưu ý không làm vỡ các nốt phỏng để tránh nhiễm trùng và lây lan, đồng thời đảm bảo dinh dưỡng phù hợp, cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt.

Để phòng bệnh tay chân miệng, bác sĩ Chính khuyến cáo phụ huynh và cộng đồng cần thực hiện tốt nguyên tắc “3 sạch” và các biện pháp dự phòng lây nhiễm như: Đảm bảo ăn uống sạch (ăn chín, uống chín); thường xuyên lau dọn nhà cửa, vệ sinh đồ chơi và các vật dụng trẻ tiếp xúc hằng ngày; duy trì bàn tay sạch với thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ.

Bên cạnh đó, cần đặc biệt chú ý thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ đúng quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan virus qua đường tiêu hóa trong cộng đồng.

Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu thì việc chủ động phòng ngừa đang trở thành giải pháp then chốt. Hiện nay, trên thế giới đã có vắc xin phòng bệnh tay chân miệng, mở ra hướng bảo vệ hiệu quả trước nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.