Phóng viên (PV): Đề nghị Giáo sư cho biết, hiện ung thư và các bệnh không lây nhiễm đang tạo gánh nặng như thế nào đối với hệ thống y tế?

GS, TS Lê Văn Quảng: Ung thư và các bệnh không lây nhiễm khác hiện là gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế do tỷ lệ mắc và tử vong cao. Quá trình điều trị thường phức tạp, kéo dài, tiêu tốn nhiều nguồn lực, nhất là về tài chính, nhân lực, cơ sở vật chất. Điều này đặt ra yêu cầu phải không ngừng cập nhật kỹ thuật, thuốc điều trị, tổ chức lại hệ thống cung ứng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu hiện nay.

GS, TS Lê Văn Quảng. Ảnh: HÀ TRẦN 

PV: Trong bối cảnh y học phát triển nhanh, điều trị ung thư đã có những bước tiến đáng chú ý nào, thưa Giáo sư?

GS, TS Lê Văn Quảng: Những thập niên gần đây, lĩnh vực điều trị ung thư đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về chẩn đoán, điều trị. Điều trị bằng thuốc tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong phác đồ điều trị ung thư. Trước đây, các thuốc hóa chất thế hệ cũ thường gây độc tính cao, tiêu diệt cả tế bào ung thư lẫn tế bào lành, khiến người bệnh phải đối mặt với nhiều tác dụng phụ và suy kiệt thể trạng. Tuy nhiên, các thuốc hóa chất thế hệ mới đã được cải tiến, giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giảm tác dụng không mong muốn. Đặc biệt, thuốc điều trị đích hiện đã phát triển đến thế hệ thứ ba, có khả năng tác động trực tiếp vào các đột biến gen đặc hiệu của tế bào ung thư. Nhờ đó, thuốc hạn chế tối đa tác dụng phụ và thuận tiện hơn so với hóa trị truyền thống. Nhiều nghiên cứu cho thấy, thuốc điều trị đích thế hệ mới giúp kéo dài thời gian sống thêm không bệnh của người bệnh lên tới hơn 38 tháng. Bên cạnh đó, liệu pháp miễn dịch đang mở ra nhiều triển vọng mới. Sự tham gia của nhiều hãng dược và sự xuất hiện của các thuốc tương đương sinh học với giá thành thấp hơn đã giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận điều trị.

PV: Theo Giáo sư, dược lâm sàng đóng góp như thế nào vào việc nâng cao chất lượng điều trị ung thư hiện nay?

GS, TS Lê Văn Quảng: Do cơ chế tác động của các thuốc ung thư ngày càng phức tạp và chi phí cao, việc sử dụng, phối hợp thuốc đòi hỏi kiến thức chuyên sâu. Vì vậy, dược lâm sàng giữ vai trò quan trọng trong lựa chọn và phối hợp thuốc hợp lý, tối ưu hóa phác đồ, nâng cao hiệu quả điều trị, tránh lãng phí nguồn lực. Có thể nói, dược lâm sàng đang trở thành một mắt xích không thể thiếu trong điều trị ung thư hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn và bảo đảm quyền lợi cho người bệnh.

PV: Giáo sư có thể cho biết, đối với lĩnh vực xạ trị, những đổi mới công nghệ đã mang lại thay đổi gì?

GS, TS Lê Văn Quảng: Xạ trị là lĩnh vực đặc thù và không thể thiếu trong điều trị ung thư. Trước đây, hệ thống phát tia hở tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng môi trường. Hiện nay, các máy gia tốc hiện đại chỉ phát tia khi vận hành, bảo đảm an toàn cho người bệnh và nhân viên y tế. Thiết bị thế hệ mới giúp định vị chính xác khối u, giảm tối đa tổn thương mô lành và hạn chế tác dụng phụ của xạ trị.

PV: Việc đầu tư trang thiết bị, đào tạo nhân lực đang được triển khai ra sao, thưa Giáo sư?

GS, TS Lê Văn Quảng: Trước yêu cầu phát triển nhanh của công nghệ, nhu cầu đào tạo nhân lực chuyên sâu về vật lý y khoa và kỹ thuật viên xạ trị trở nên cấp thiết. Các cơ sở y tế đang phối hợp với cơ quan quản lý, các trường đại học y xây dựng chương trình đào tạo chính quy, từng bước hình thành đội ngũ đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Tại Bệnh viện K, hệ thống máy xạ trị đang được nâng cấp mạnh mẽ. Trong năm 2025, bệnh viện đã trang bị thêm 4 máy xạ trị mới, cùng với 6 máy xạ trị đang hoạt động. Nhờ có nguồn máy xạ trị mới được bổ sung đã giảm thời gian chờ đợi cho người bệnh. Trước đây, do số lượng máy hạn chế, nhiều trường hợp phải chờ lâu, làm kéo dài tiến độ điều trị. Hiện nay, thời gian chờ được rút ngắn, giảm nguy cơ bỏ lỡ “thời điểm vàng” trong điều trị. Trước kia, tối đa máy chỉ đáp ứng khoảng 150 bệnh nhân/ngày. Khi có thêm máy, tiến độ điều trị được cải thiện rõ rệt. Thời gian nghỉ của máy tăng từ 2 giờ lên 5 giờ, góp phần giảm áp lực vận hành, hạn chế nguy cơ sai sót do quá tải, đồng thời giúp đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên giảm cường độ làm việc liên tục từ rất sớm đến rất muộn.

Điều trị cho bệnh nhân tại Bệnh viện K. Ảnh: HÀ TRẦN

PV: Giáo sư đánh giá như thế nào về xu hướng phát triển điều trị ung thư trong thời gian tới?

GS, TS Lê Văn Quảng: Trong chẩn đoán và điều trị ung thư, vật lý y khoa đóng vai trò ngày càng quan trọng, đặc biệt trong chẩn đoán hình ảnh, xạ trị, y học hạt nhân, bảo đảm an toàn bức xạ. Những đóng góp thầm lặng của đội ngũ vật lý y khoa đã giúp Bệnh viện K triển khai hiệu quả các kỹ thuật tiên tiến và mang lại cơ hội sống cũng như nâng cao hiệu quả điều trị, chất lượng cuộc sống cho hàng trăm nghìn người bệnh ung thư. Trong nhiều năm qua, với vai trò là bệnh viện chuyên khoa ung bướu đầu ngành, Bệnh viện K luôn không ngừng nỗ lực đầu tư hạ tầng, trang thiết bị hiện đại, nâng cao chất lượng chuyên môn, tạo điều kiện tối đa để đội ngũ vật lý y khoa học tập, phát triển. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị trong và ngoài nước cũng được chú trọng nhằm ứng dụng hiệu quả các công nghệ mới vào điều trị ung thư.

PV: Trân trọng cảm ơn Giáo sư!