Ngành tim mạch Việt Nam: Chuyển vị thế từ người học thành đối tác toàn cầu

Khi Việt Nam hiện diện ngày càng sâu trong các diễn đàn tim mạch quốc tế

Phóng viên (PV): Thưa Giáo sư, nhìn lại chặng đường hơn ba thập kỷ phát triển, ông đánh giá như thế nào về sự thay đổi vị thế của Tim mạch Việt Nam trên trường quốc tế?

GS, TS Phạm Mạnh Hùng: Nếu cách đây vài thập kỷ, việc một bác sĩ Việt Nam được sang những trung tâm tim mạch lớn trên thế giới học tập, tiếp nhận một kỹ thuật mới đã là một sự kiện đáng chú ý, thì bức tranh hôm nay đã rất khác. Các bác sĩ Việt Nam vẫn đi học, nhưng đồng thời đã đứng trên các diễn đàn quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm của chính Việt Nam. Họ tham gia với tư cách báo cáo viên, chủ tọa, nhà nghiên cứu, thành viên ban giảng huấn; tham gia xây dựng chương trình khoa học chung và đảm nhiệm những vị trí lãnh đạo trong các tổ chức chuyên ngành khu vực.

GS, TS Phạm Mạnh Hùng, Phó chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, Chủ tịch Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á. Ảnh: THU PHƯƠNG

Ngành Tim mạch Việt Nam ghi nhận sự chuyển dịch khá rõ: Nhiều kỹ thuật chuyên sâu trước đây phải thực hiện ở nước ngoài thì nay đã được các trung tâm trong nước làm chủ. Đó là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trong hơn ba thập kỷ qua: Từ tiếp nhận tri thức sang làm chủ, và từ làm chủ tiến tới chia sẻ tri thức.

PV: Năm 2026 ghi nhận một dấu mốc đặc biệt khi Việt Nam chính thức trở thành Chi hội quốc tế thứ 45 của Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (ACC). Sự kiện này có ý nghĩa như thế nào đối với cộng đồng y khoa trong nước, thưa Giáo sư?

GS, TS Phạm Mạnh Hùng: Một dấu mốc đặc biệt diễn ra trong năm 2026: Việt Nam chính thức trở thành Chi hội quốc tế thứ 45 của Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (American College of Cardiology – ACC). ACC là một trong những tổ chức chuyên môn tim mạch có ảnh hưởng lớn trên thế giới. Việc hình thành một Chi hội quốc tế độc lập không chỉ mang ý nghĩa về tổ chức mà còn tạo một đầu mối chính thức để cộng đồng tim mạch Việt Nam kết nối sâu hơn với hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu, phát triển lãnh đạo và hợp tác chuyên môn toàn cầu của ACC.

Hiện cộng đồng tim mạch Việt Nam đã có trên 20 nhà khoa học, bác sĩ đạt danh hiệu FACC. Danh hiệu này phản ánh sự ghi nhận về quá trình hoạt động chuyên môn và cam kết đối với chất lượng chăm sóc tim mạch. Với Vietnam Chapter, thế hệ bác sĩ trẻ có thêm cơ hội tiếp cận các chương trình đào tạo, cố vấn chuyên môn, nghiên cứu đa trung tâm, hoạt động dành cho bác sĩ đang đào tạo và mạng lưới chuyên gia quốc tế.

GS, TS Phạm Mạnh Hùng trao đổi với các đồng nghiệp. Ảnh: THU PHƯƠNG

PV: Thưa Giáo sư, không chỉ ở quy mô toàn cầu, vai trò của Việt Nam tại Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á (AFC) đã có những bước tiến nổi bật nào trong thời gian qua?

GS, TS Phạm Mạnh Hùng: Ở phạm vi khu vực, Hội Tim mạch học Việt Nam là thành viên tích cực của Liên đoàn Tim mạch Đông Nam Á (ASEAN Federation of Cardiology- AFC). Việt Nam đã trở thành quốc gia thành viên thứ sáu của AFC từ năm 2006 và ngày càng có nhiều đóng góp cho các hoạt động chuyên môn của Liên đoàn. Đặc biệt, tháng 7-2025, AFC đã công bố tôi đảm nhiệm chức Chủ tịch AFC nhiệm kỳ 2025-2027. Lễ chuyển giao diễn ra tại Penang, Malaysia, trong khuôn khổ Đại hội Tim mạch Đông Nam Á lần thứ 29.

AFC hiện là một diễn đàn quan trọng để các hội tim mạch quốc gia trong khu vực phối hợp đào tạo, nghiên cứu và cập nhật khoa học. Đại hội Tim mạch Đông Nam Á lần thứ 30 tại Brunei năm 2026 tiếp tục có các hoạt động học thuật liên kết với các tổ chức, hiệp hội tim mạch lớn trên thế giới như ACC, AHA, ESC và APHRS… cho thấy mạng lưới hợp tác khu vực đang ngày càng gắn với các tổ chức tim mạch lớn trên thế giới.

Dòng chảy tri thức hai chiều

PV: Được biết tim mạch can thiệp là lĩnh vực thể hiện rõ nhất dòng chảy tri thức hai chiều này. Xin Giáo sư chia sẻ cụ thể hơn?

GS, TS Phạm Mạnh Hùng: Sự thay đổi về vị thế quốc tế thể hiện đặc biệt rõ trong lĩnh vực tim mạch can thiệp. Đây là một trong những chuyên ngành phát triển nhanh của Tim mạch Việt Nam, từ can thiệp động mạch vành thường quy đến can thiệp tổn thương phức tạp, hình ảnh trong lòng mạch, đánh giá sinh lý mạch vành, can thiệp bệnh tim cấu trúc và thay van tim qua ống thông…

Nếu trước đây phần lớn các kỹ thuật mới được đưa vào Việt Nam thông qua những chuyến đào tạo ở nước ngoài và các chương trình chuyên gia quốc tế đến chuyển giao, thì hiện nay dòng chảy đào tạo đang dần trở thành hai chiều. Một số trung tâm tim mạch can thiệp có khối lượng thủ thuật lớn và kinh nghiệm xử trí các ca bệnh phức tạp đã thu hút bác sĩ từ các nước trong khu vực và một số quốc gia khác đến quan sát, trao đổi và học thực hành. Đây là một bước tiến đáng chú ý: Kinh nghiệm tích lũy từ thực hành tại Việt Nam đã bắt đầu trở thành nguồn tri thức có thể chia sẻ cho đồng nghiệp quốc tế.

Ở chiều ngược lại, nhiều bác sĩ tim mạch can thiệp Việt Nam ngày càng được mời tham gia với vai trò giảng viên quốc tế, báo cáo viên hoặc chuyên gia hướng dẫn tại các hội nghị, khóa đào tạo và chương trình hợp tác ở nước ngoài. Không chỉ trình bày bài giảng, một số chuyên gia còn tham gia hướng dẫn thực hành, chia sẻ kinh nghiệm xử trí tổn thương phức tạp và hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật cho đồng nghiệp ở các nước trong khu vực. Việc chuyên gia Việt Nam được mời làm Faculty tại những diễn đàn quốc tế như EuroPCR, cùng sự hiện diện ngày càng nhiều tại ESC, ACC, AHA… và các chương trình của AFC, là những dấu hiệu cho thấy chiều trao đổi tri thức đã thay đổi.

Từ tiếp nhận đến làm chủ tri thức

PV: Như vậy, có thể hiểu bản chất của sự thay đổi này là từ “đi học” chuyển sang “cùng chia sẻ”, thưa Giáo sư?

GS, TS Phạm Mạnh Hùng: Đúng vậy. Trong những năm đầu phát triển, Tim mạch Việt Nam phải học hỏi rất nhiều từ các trung tâm nước ngoài. Các chuyên gia quốc tế đến Việt Nam chuyển giao kỹ thuật; bác sĩ Việt Nam ra nước ngoài học can thiệp mạch vành, điện sinh lý, phẫu thuật tim, hình ảnh học hay điều trị suy tim... Ngày nay, dòng chảy tri thức ngày càng mang tính hai chiều.

Nhiều trung tâm Việt Nam đã thực hiện thường quy những kỹ thuật tiên tiến về can thiệp động mạch vành phức tạp, hình ảnh trong lòng mạch, sinh lý mạch vành, can thiệp bệnh tim cấu trúc, thay van động mạch chủ qua ống thông, điện sinh lý – rối loạn nhịp, tạo nhịp, phẫu thuật tim và điều trị suy tim. Kinh nghiệm điều trị trong một quốc gia có dân số lớn, số lượng người bệnh nhiều và những đặc điểm bệnh tật riêng của châu Á cũng tạo ra nguồn kinh nghiệm thực hành có giá trị…

Bởi vậy, bước tiến quan trọng không phải là khẳng định Việt Nam đã bằng một quốc gia nào, mà là vị thế của Việt Nam trong dòng chảy tri thức tim mạch toàn cầu đang thay đổi: từ người học thành đối tác; từ nhận chuyển giao thành cùng nghiên cứu, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm.

Người bệnh tim mạch được điều trị tại Việt Nam với chi phí hợp lý nhưng chất lượng quốc tế. Ảnh: THU PHƯƠNG

Hội nhập để người bệnh được hưởng lợi

PV: Sau tất cả những thành tựu và dấu mốc hội nhập quốc tế đó, giá trị cốt lõi nhất mà người bệnh Việt Nam nhận được là gì, thưa Giáo sư?

GS, TS Phạm Mạnh Hùng: Giá trị quan trọng nhất của hội nhập quốc tế không nằm ở những tấm chứng nhận hay chức danh quốc tế mà phải được đo bằng việc người bệnh Việt Nam được hưởng lợi như thế nào. Khi bác sĩ trong nước được tiếp cận sớm hơn với khuyến cáo mới, được đào tạo theo những chuẩn mực quốc tế, tham gia nghiên cứu đa trung tâm và trao đổi trực tiếp với các chuyên gia hàng đầu, khoảng cách giữa tiến bộ của thế giới và thực hành trong nước có thể được rút ngắn. Nhiều người bệnh trước đây phải ra nước ngoài để thực hiện những thủ thuật tim mạch phức tạp thì nay có thể được chẩn đoán và điều trị ngay tại Việt Nam với sự kịp thời và chi phí hợp lý.

Sự trưởng thành của các trung tâm chuyên sâu cũng tạo nền tảng để Việt Nam từng bước thu hút người bệnh quốc tế đến khám và điều trị. Tuy nhiên, để trở thành một điểm đến y tế quốc tế bền vững, ngoài năng lực chuyên môn còn cần chuẩn hóa chất lượng giữa các cơ sở, hệ thống kiểm định, dữ liệu kết quả điều trị minh bạch, dịch vụ hỗ trợ đa ngôn ngữ và trải nghiệm người bệnh. Đây là chặng đường cần tiếp tục đầu tư, nhưng nền tảng chuyên môn đang ngày càng rõ.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Giáo sư!