Những "người thầy thầm lặng"

Căn phòng trưng bày, lưu trữ tiêu bản của Học viện Quân y như “ấm” lại trong buổi lễ tri ân khi được bày biện rất nhiều lọ hoa cúc, hoa huệ, hoa hồng.

Trong phảng phất khói hương trầm, thầy và trò Học viện Quân y lần lượt bước vào, thành kính, xúc động bày tỏ tri ân đến những người đã hiến thân xác của mình với mục đích vô cùng cao cả. Đây là buổi lễ tri ân được thực hiện thường niên tại Học viện Quân y, được coi như ngày giỗ chung đối với những người đã hiến xác tại Học viện.

Tại buổi lễ, cảm xúc mà những người tham dự đều có chung đó là niềm xúc động, sự biết ơn và khâm phục. Đối với các thế hệ giáo viên, học viên của Học viện Quân y, những người đã hiến thi thể cho y học chính là những “người thầy thầm lặng” góp phần giúp đào tạo nên nhiều thầy thuốc giỏi cho ngành y. Chính vì thế, theo Trung tướng, GS, TS Trần Viết Tiến, Giám đốc Học viện Quân y, lễ tri ân cũng là buổi sinh hoạt giáo dục về y đức, về lòng biết ơn, đồng thời là động lực để các bác sĩ trẻ, các bác sĩ tương lai thêm quyết tâm, cố gắng trau dồi kiến thức, kinh nghiệm, nâng cao trách nhiệm của người thầy thuốc trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cho bộ đội và nhân dân.

Trung tướng Trần Viết Tiến cho biết: Những năm gần đây, mặc dù khoa học đã tiến bộ vượt bậc, có rất nhiều công nghệ tiên tiến hỗ trợ cho công tác đào tạo ngành y tốt hơn. Tuy nhiên, việc thực hành trên các thi thể vẫn rất cần trong đào tạo y khoa, nhất là trong phẫu thuật thực nghiệm. Đối với học viên y khoa, không có một phương tiện giảng dạy nào tốt hơn chính cơ thể con người.

Được biết, những năm qua, Học viện Quân y đã nhận được nhiều thi thể hiến cho nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học. Đồng thời, đã tiếp nhận đơn và cấp hàng trăm thẻ đăng ký hiến thi thể sau khi qua đời cho những người tình nguyện. Tính riêng trong năm 2025, Học viện Quân y đã tư vấn cho hơn 1.000 lượt người, tiếp nhận hồ sơ và trao thẻ tình nguyện hiến thi thể cho 75 người, tiếp nhận 7 thi thể phục vụ học tập, nghiên cứu y học. Sự hy sinh âm thầm mà cao cả của những người hiến xác đã góp phần giúp Học viện Quân y đào tạo hàng nghìn thầy thuốc và nhân viên y tế; hàng trăm công trình nghiên cứu khoa học ra đời, được ứng dụng vào thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng khám, điều trị, cứu chữa, giành lại sự sống cho nhiều người bệnh.

Học viên Nguyễn Lê Tường Vy, lớp DH58D, Hệ 4, Học viện Quân y chia sẻ: “Ngành y là một ngành khoa học thực chứng. Những người hiến xác chính là những người thầy đặc biệt nhất, bằng sự im lặng nhưng lại mang đến cho chúng tôi những kiến thức, dạy chúng tôi hiểu biết về sự tinh vi của tạo hóa qua từng bộ phận cấu thành cơ thể, qua từng thớ cơ, mạch máu trên cơ thể. Mỗi bài học trên cơ thể những người hiến xác chính là sự chuẩn bị cho những ca phẫu thuật cứu sống đồng đội, đồng bào mai sau”.

Có thể khẳng định, việc học tập trên xác thật giúp người học hiểu chính xác cấu trúc, mối liên quan giữa các cơ quan, nhận biết các biến thể giải phẫu và hình thành tư duy giải phẫu lâm sàng-nền tảng không thể thay thế trong chẩn đoán và điều trị. Đây cũng chính là phương tiện quan trọng để rèn luyện kỹ năng thực hành, giảm nguy cơ sai sót y khoa, đồng thời, tạo điều kiện cho nghiên cứu khoa học và đào tạo chuyên khoa sâu, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế và hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Thời gian qua, Học viện Quân y, trực tiếp là Bộ môn Giải phẫu đã đẩy mạnh thử nghiệm và áp dụng phương pháp bảo quản xác mềm (Thiel). Nhờ đó, đã góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện phẫu thuật ngoại khoa và thực hành các kỹ thuật y khoa hiện đại. Bên cạnh đó, Học viện Quân y đã đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức, trong đó đã phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức các đợt tuyên truyền; thành lập đường dây nóng, email để tiếp nhận thông tin cũng như tư vấn cho những người có nguyện vọng hiến xác cho y học. Tín hiệu đáng mừng là số người đăng ký tình nguyện hiến xác đang ngày càng tăng lên, cho thấy nhận thức, quan niệm của nhiều người đã thay đổi.

Giảng viên Bộ môn Phẫu thuật thực hành, thực nghiệm (Học viện Quân y) hướng dẫn học viên thực hiện một số phẫu thuật cơ bản. Ảnh: TUẤN DŨNG 

“Thác là thể phách, còn là tinh anh”

Đa số người Việt Nam thường có quan niệm khi chết đi phần thân xác phải được an táng “mồ yên mả đẹp” thì mới yên tâm. Với những người tình nguyện hiến dâng phần thân xác của mình sau khi chết cho y học, đây là sự hy sinh cao cả, vượt qua rào cản về quan niệm, phong tục tập quán để cống hiến to lớn cho sự nghiệp giảng dạy và nghiên cứu y học.

Quả thực, lựa chọn hiến xác cho y học không bao giờ là một quyết định dễ dàng. Đó là một cuộc đấu tranh tư tưởng, không chỉ của bản thân người hiến mà còn của cả gia đình, người thân. Nhưng khi hiểu rằng, trao tặng thân xác của mình sau khi qua đời để đổi lấy cơ hội sống cho những người khác, để những căn bệnh nan y có cơ hội tìm ra lời giải, để những đôi tay của các bác sĩ tương lai thêm phần tự tin, vững vàng, thì nhiều người đã chọn hiến dâng. Đó là những tấm gương tiêu biểu về lòng nhân ái và sự cho đi vô điều kiện.

Chị Nguyễn Thị Mai Hương, con gái của ông Nguyễn Đại Lượng - người đã hiến xác cho y học tại Học viện Quân y chia sẻ rằng, nguyện vọng hiến xác là một quyết định được bố chị cân nhắc rất kỹ, xuất phát từ mong muốn được tiếp tục đóng góp cho xã hội sau khi qua đời. Ông đã trao đổi, chia sẻ nguyện vọng này và được gia đình tôn trọng, ủng hộ. Trong suốt quá trình phối hợp cùng Học viện Quân y để thực hiện nguyện vọng hiến xác của bố, gia đình chị Hương luôn nhận được sự hướng dẫn, hỗ trợ chu đáo, tận tình của Học viện. Điều đó không chỉ thể hiện tính chuyên nghiệp trong công tác đào tạo và nghiên cứu, mà còn đem lại cho gia đình chị sự an tâm, tin tưởng và cả niềm tự hào khi thấy người thân của mình dù đã qua đời nhưng vẫn tiếp tục mang lại giá trị cho xã hội. “Thân thể của bố tôi đã góp phần phục vụ công tác nghiên cứu và giảng dạy. Chúng tôi tin tưởng rằng sự hy sinh, cống hiến của bố tôi không bao giờ bị lãng quên”, chị Hương nói trong niềm xúc động.

Còn đối với Trung tá QNCN Bùi Thị Nguyện, giáo viên trường mầm non Hoa Phượng Đỏ (Học viện Quân y) thì lý do chị đăng ký hiến xác sau khi qua đời là để thực hiện ý nguyện được cống hiến cho ngành y mà chị mơ ước từ nhỏ, nhưng bây giờ là theo một cách khác, đặc biệt hơn. Theo chia sẻ của chị Nguyện, khi còn nhỏ chị đã mơ ước được trở thành bác sĩ, đem bàn tay, khối óc của mình cứu chữa cho người bệnh nhưng lại không thực hiện được, điều đó khiến chị rất tiếc nuối. Nên chị chọn cho mình cách cống hiến khác, đó là dùng chính cơ thể của mình sau khi qua đời giúp cho thầy và trò Học viện Quân y học tập, nghiên cứu khoa học. Theo chị, đây cũng là một cách làm ý nghĩa để chị hoàn thành tâm nguyện, ước mơ suốt cuộc đời mình.

Cũng chung suy nghĩ như vậy, bà Nguyễn Thị Vân, hiện đang sinh sống tại phường Hà Đông (TP Hà Nội) cho rằng, việc để lại thi thể của mình phục vụ cho công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học là một trong những quyết định quan trọng nhất của cuộc đời bà. “Chúng tôi hy vọng thân xác của mình sau khi qua đời sẽ thực sự là những tài liệu sống giúp cho các thầy thuốc, giảng viên, học viên, sinh viên y khoa của Học viện Quân y có được hình ảnh chân thực nhất, rõ ràng nhất để nghiên cứu, học tập”, bà Vân nói.

Những năm qua, sự cống hiến thầm lặng mà cao cả của những người hiến xác giúp Học viện Quân y tiếp tục đào tạo nên những thế hệ thầy thuốc không chỉ giỏi chuyên môn, vững tay nghề, mà còn sâu sắc về y đức, thấu hiểu giá trị của sự sống. Những người hiến xác không mất đi, họ vẫn đang “sống”, vẫn tồn tại trong kiến thức, trong sự phát triển của nền y học, như những đóa hoa bất tử, tiếp tục tỏa hương giúp đời...