Những cuộc đời được tái sinh

Từ một người có tiền sử giãn phế quản gây ra nhiều biến chứng, từng không thể đi nổi 100m, thời gian sống còn rất ít, bệnh nhân T.Q.V đã bước sang một trang mới của cuộc đời và đang dần bình phục từng ngày sau khi nhận phổi hiến vào ngày cuối cùng của năm 2025. "Ngày tôi vào phòng mổ là 31-12-2025, đến lúc tỉnh lại là ngày 1-1-2026, tôi xúc động phát khóc. Nhờ y học, nhờ các bác sĩ mà tôi như được trao sự sống mới, một khởi đầu mới, một tương lai mới, được tiếp tục hoàn thành những giấc mơ còn đang dang dở. Giờ đây, tôi có thể đi bộ 1-2km mỗi ngày", bệnh nhân T.Q.V nói.

Một ca ghép phổi tại Bệnh viện Phổi Trung ương. Ảnh do Bệnh viện cung cấp

Cũng như bệnh nhân V., một bệnh nhân khác vừa được hồi sinh vào mồng 7 tháng Giêng vừa qua sau khi nhận phổi hiến từ một chàng trai trẻ chết não tại Bệnh viện Bạch Mai. Bệnh nhân hiện đã tỉnh, được rút ống nội khí quản, tự thở bằng phổi và đang dần bình phục.

Có mặt tại Bệnh viện Phổi Trung ương, bà Cấn Thị Phương, một người từng phụ thuộc hoàn toàn vào bình oxy, cho biết trước đây, việc được chơi với các cháu là điều không tưởng với bà, nhưng giờ đây, sau khi được ghép phổi, bà có thể bế cháu, dắt cháu đi chơi... điều mà trước đó bà chưa từng dám nghĩ tới.

Với bệnh nhân Nguyễn Thị Phương, chị cho biết đã tăng 4kg sau khi được ghép phổi. Tết Bính Ngọ vừa qua, không chỉ được ăn Tết cùng gia đình, chị đã có thể tự tay nấu cơm và chăm sóc các con sau nhiều năm bệnh tật, những việc làm bình dị từng là điều ngoài tầm với của chị. Còn bà Trần Thị Thu Huyền thì cười trong nước mắt khi nói về khát khao được sống bên chồng con mà không cần bình oxy, giờ đây, khát khao đó đã thành sự thật.

Mỗi câu chuyện của các bệnh nhân chính là minh chứng rằng ghép phổi không chỉ kéo dài sự sống mà còn trả lại tương lai cho bệnh nhân. Với họ, được thở chính là điều hạnh phúc nhất.

Đưa kỹ thuật ghép phổi thành thường quy

Hiện nay, danh sách chờ ghép phổi đã có hàng chục bệnh nhân. Nếu không được ghép, sau 3 năm, tỷ lệ sống sót chỉ còn dưới 5%. Bệnh viện Phổi Trung ương đã thực hiện thành công 13 ca ghép phổi. Đáng chú ý nhất là chỉ trong chưa đầy hai tháng cuối năm 2025, Bệnh viện đã thực hiện 5 ca ghép phổi, trong đó có: 2 ca ghép trong cùng một ngày; 3 ca ghép liên tiếp trong vòng 7 ngày; ca ghép được thực hiện vào ngày cuối cùng của năm 2025. Đầu năm 2026, tiếp nối kỳ tích ghép phổi, ngay trong đêm mồng 6, rạng sáng mồng 7 tháng Giêng (đêm 22, rạng ngày 23-2), Bệnh viện đã thực hiện thành công ca ghép phổi đầu tiên của năm mới. Người bệnh hiện ổn định và đang phục hồi tốt. Tính đến nay, tổng số ca ghép phổi thành công tại Bệnh viện đã đạt 13 ca, với tỷ lệ sống sau ghép cao, tiệm cận các trung tâm ghép phổi hàng đầu khu vực và thế giới. Những thành công này khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật cao, khả năng tổ chức phối hợp liên viện và sự sẵn sàng vận hành Trung tâm ghép phổi vùng trong thời gian tới.

Các ca ghép được thực hiện theo tiêu chuẩn chuyên môn cao nhất của UCSF Medical Center (Hoa Kỳ), với sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa đội ngũ y, bác sĩ các đơn vị: Bệnh viện Phổi Trung ương, Bệnh viện E, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115... cùng các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế-đưa ghép phổi thành kỹ thuật thường quy.

Bác sĩ Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó giám đốc Trung tâm Ghép phổi, Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, ghép phổi được xem là loại ghép tạng khó nhất, thời gian bảo quản tối đa ngoài cơ thể chỉ khoảng 10 giờ. Từ lúc lấy phổi của người hiến, vận chuyển bằng đường bộ, đường hàng không, đến khi ghép vào lồng ngực người nhận, mọi khâu phải khít khao từng giờ.

Tiến sĩ Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương chia sẻ, điều đáng tự hào là dù trang thiết bị của Việt Nam không hoàn toàn đồng bộ như các nước phát triển, nhưng nhờ sự linh hoạt, sáng tạo, các thầy thuốc Việt Nam vẫn làm được ở tiêu chuẩn cao nhất. Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương nhấn mạnh, thành tựu này kéo theo sự phát triển toàn diện của chuyên ngành hô hấp: Nâng cao trình độ chẩn đoán và điều trị bệnh phổi nặng; phát triển phẫu thuật nội soi ung thư phổi đạt trình độ tương đương các nước trong khu vực; thu hút hợp tác quốc tế, trao đổi chuyên gia. "Với năng lực hiện tại, nếu nguồn tạng dồi dào hơn, Bệnh viện hoàn toàn có thể đạt 40-50 ca/năm. Với nền tảng hiện có và sự đầu tư cơ sở vật chất đang hoàn thiện, Việt Nam hoàn toàn có thể sánh vai với các trung tâm ghép phổi lớn trong khu vực và trên thế giới. Và trên hết, điều khiến chúng tôi hạnh phúc nhất không phải là thành tích mà là nhìn thấy bệnh nhân được sống lại một lần nữa”, Tiến sĩ Đinh Văn Lượng cho biết.

Hiện Bệnh viện Phổi Trung ương định hướng tiếp tục xây dựng thành mô hình bệnh viện hiện đại-chuyên sâu, tập trung vào ghép phổi, ung thư phổi và trị liệu tế bào. Đặc biệt, việc phát triển các kỹ thuật mới như điều trị bệnh phổi bằng tế bào gốc đang mở ra kỳ vọng lớn. Nếu thành công, người bệnh Việt Nam sẽ không còn phải ra nước ngoài điều trị với chi phí lên tới hàng chục tỷ đồng, và ngược lại, Việt Nam có thể trở thành điểm đến của nhiều bệnh nhân nước ngoài.