Diễn đàn Biển Việt Nam 2026: Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh

Muốn thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam phải mạnh về tri thức và công nghệ

Phát biểu khai mạc, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, cho biết, Nghị quyết số 20-NQ/TW ra đời đã đánh dấu bước chuyển chiến lược từ tư duy khai thác tài nguyên đơn thuần sang quản trị biển hiện đại, phát triển kinh tế biển xanh và quản trị thống nhất không gian biển quốc gia. Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là chiến lược phát triển đất nước lâu dài. Trong đó, khoa học - công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính để làm chủ tri thức về công nghệ biển, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường và bảo đảm vững chắc chủ quyền, an ninh quốc gia.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu khai mạc Diễn đàn Biển Việt Nam năm 2026.

“Ở tầm nhìn rộng hơn, Nghị quyết số 20 gắn khát vọng trở thành quốc gia biển mạnh với khát vọng vươn lên của đất nước. Việt Nam hướng tới hội nhập sâu rộng hơn, có vị trí và vai trò ngày càng quan trọng, đóng góp tích cực hơn vào nền chính trị thế giới, nền kinh tế toàn cầu và nền văn minh nhân loại”, Phó chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Các diễn giả tham gia thảo luận tại phiên chuyên đề.

Tại diễn đàn, các phát biểu nhấn mạnh hợp tác quốc tế cần mang lại kết quả cụ thể về vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực, hạ tầng, quản trị, thị trường và bảo vệ môi trường, đồng thời nâng cao năng lực tham gia, đóng góp của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác và quản trị biển, đại dương. “Ngoại giao khoa học biển là cầu nối giúp Việt Nam tiếp cận tri thức, công nghệ tiên tiến và tham gia sâu hơn vào các mạng lưới nghiên cứu quốc tế. Đồng thời, đây là cơ hội để Việt Nam đóng góp sáng kiến vào giải quyết những vấn đề chung của biển và đại dương”, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các ý kiến cũng nhấn mạnh cần nghiên cứu hình thành các cụm du lịch biển liên tỉnh và phát triển trung tâm du lịch biển theo mô hình đa chức năng, thành các cực tăng trưởng...

Ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Để trở thành quốc gia mạnh về biển, từ góc độ quốc phòng, Chuẩn đô đốc Phạm Minh Tuấn, Phó tư lệnh Quân chủng Hải quân đề xuất ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030. Thứ nhất, nâng cao năng lực bảo vệ và quản trị biển. Để làm được vấn đề này, cần tiếp tục xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và thế trận lòng dân trên biển. Kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế biển. Ưu tiên nguồn lực đầu tư xây dựng và phát triển các khu kinh tế quốc phòng trên biển, ven biển, đảo…

Chuẩn đô đốc Phạm Minh Tuấn, Phó tư lệnh Quân chủng Hải quân, đề xuất ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030.

Thứ hai, phát triển của năng lực tự chủ về KHCN và kinh tế biển ứng dụng. Cần ưu tiên xây dựng hạ tầng dữ liệu, quan trắc và giám sát biển; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng KHCN phục vụ quản lý tài nguyên, đảm bảo an toàn hàng hải, tìm kiếm cứu nạn và bảo vệ môi trường.

Cùng với đó, phát triển một số sản phẩm công nghệ và dịch vụ biển có tính ứng dụng; quan tâm phát triển công nghiệp quốc phòng biển, công nghiệp đóng tàu, công nghiệp hàng hải và dịch vụ kỹ thuật theo hướng tự chủ, hiệu quả và bền vững. Đặc biệt, cần gắn đầu tư công nghệ với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa các lực lượng, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và cơ sở đào tạo.

Thứ ba, lấy nhân dân làm trung tâm và chủ động hợp tác, hội nhập quốc tế. Phải đảm bảo người dân vừa là chủ thể, vừa là nguồn lực đồng hành trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc từ hướng biển…

Phát huy vai trò tiên phong, thế mạnh đặc thù của đối ngoại quốc phòng trên hướng biển. Trong đó tập trung vào các lĩnh vực hợp tác thiết thực như đảm bảo an ninh, an toàn hàng hải, tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ nhân đạo, phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, nghiên cứu khoa học biển, đào tạo nhân lực, chia sẻ thông tin.

Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam Pauline Tamesis phát biểu tại diễn đàn.

Tại diễn đàn, nhiều ý kiến quốc tế đánh giá cao những đóng góp của Việt Nam vào quản trị biển và đại dương toàn cầu. Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam Pauline Tamesis cho rằng, Việt Nam có thể mang đến 4 đóng góp quan trọng cho thế giới. Trước hết là vai trò cầu nối. Việt Nam có thể kết nối Đông Nam Á và rộng lớn hơn là khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, các quốc gia đảo Thái Bình Dương và ASEAN trên cơ sở những lợi ích chung về Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), nghề cá bền vững và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Việt Nam có thể chia sẻ kinh nghiệm về nghề cá và chủ quyền kinh tế. Bên cạnh đó, Việt Nam có thể chia sẻ kinh nghiệm từ tuyến đầu chống biến đổi khí hậu. Cuối cùng, Việt Nam có thể góp phần hài hòa giữa cơ hội phát triển kinh tế trong những lĩnh vực mới với các yêu cầu về khoa học thận trọng và công bằng.

Các đại biểu tham dự diễn đàn.

Bà Pauline Tamesis khẳng định, thông qua nhóm các cơ quan Liên hợp quốc tại Việt Nam và các cơ quan trong lĩnh vực đại dương, Liên hợp quốc đã sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam gắn kết chương trình hành động của nghị quyết với các cam kết quốc gia, tăng cường năng lực thực thi, huy động các quan hệ đối tác và nguồn lực tài chính, đồng thời bảo đảm rằng các lợi ích thiết thực đó đến được với các cộng đồng ven biển và hải đảo.