Bản Pho có 34 hộ, với 175 nhân khẩu, 100% là người dân tộc Mông. Nếu như trước đây có đến gần 50% hộ nghèo và cận nghèo thì nay cả bản chỉ còn 1 hộ nghèo và 4 hộ cận nghèo. Ngày trước, nhiều hủ tục lạc hậu tồn tại nên cái đói, cái nghèo cứ đeo bám bà con. Có cặp vợ chồng đẻ 5-7 người con, năm trước đẻ, năm sau lại đẻ. Tỷ lệ trẻ bị còi cọc, suy dinh dưỡng chiếm khá cao. Nhiều cặp vợ chồng còn quyết đẻ bằng được con trai để "nối dõi tông đường".

Việc đẻ dày, đẻ nhiều gây nên nhiều hệ lụy, như: Sức khỏe người mẹ suy giảm, không có thời gian tập trung lao động sản xuất, phát triển kinh tế gia đình. Đẻ nhiều không những gây nên cảnh thiếu ăn, thiếu mặc mà con cái cũng không được học hành đầy đủ...

 Quân y Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 345 phối hợp tiêm chủng cho trẻ em ở bản Pho (ảnh chụp trước ngày 27-4-2021).

Theo bác sĩ Phạm Xuân Huyên, Trạm trưởng Trạm Y tế xã A Mú Sung, trước đây, ngoài việc nhận thức của đồng bào về chính sách dân số còn hạn chế, có tình trạng nhiều cặp vợ chồng ở bản Pho tuy không có ý định đẻ nhiều, nhưng vì không hiểu đúng về cách phòng tránh thai nên bị "nhỡ". Điều này không chỉ xảy ra ở bản Pho mà là tình trạng chung ở xã A Mú Sung và một số xã lân cận.

Trước thực trạng này, trạm y tế xã đã phát huy vai trò là lực lượng chủ công, lấy bản Pho làm điểm để tuyên truyền thực hiện việc sinh đẻ có kế hoạch. Theo đó, trạm đã cử nhân viên y tế theo dõi, giúp đỡ từng chị em phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ của bản Pho cách đặt vòng, cấp bao cao su miễn phí; thường xuyên làm tốt công tác tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành chính sách dân số-kế hoạch hóa gia đình, giữ gìn sức khỏe, vận động các gia đình đưa trẻ đi tiêm chủng theo đúng quy định... Bên cạnh đó, cán bộ quân y Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 345, Quân khu 2 cũng tích cực vào cuộc, phối hợp với lực lượng y tế đến từng nhà, gặp từng người trong độ tuổi sinh đẻ của bản để tuyên truyền, vận động, hướng dẫn cách tránh thai, ăn ở hợp vệ sinh, phòng ngừa dịch bệnh... 

Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 345 còn cử cán bộ phụ trách địa bàn, nắm chắc hoàn cảnh, điều kiện kinh tế, tâm tư nguyện vọng của từng gia đình, từ đó làm tốt công tác tuyên truyền, vận động để bà con chấp hành nghiêm chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; không vượt biên trái phép, nhất là từ khi dịch Covid-19 có những diễn biến phức tạp, đồng thời triển khai nhiều dự án giúp bà con phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần.

Nhờ sự tích cực, kiên trì bám bản tuyên truyền, vận động của bộ đội và các lực lượng khác, bà con dần thay đổi tư duy, nếp nghĩ, từ đó xuất hiện nhiều gia đình làm kinh tế giỏi, nuôi con khỏe, dạy con ngoan. Một số cặp vợ chồng dù có hai con gái nhưng cũng không có ý định sinh thêm con. Điển hình như anh Sùng A San và vợ là chị Thào Thị Seo đã có hai cô con gái lớn, nhưng anh chị quyết không sinh thêm con mà tập trung nuôi dạy con và phát triển kinh tế gia đình. Nhờ chịu thương chịu khó, vừa trồng chuối, vừa chăn nuôi dê, ngan, gà, từ chỗ túng thiếu, đến nay vợ chồng anh San, chị Seo đã có của ăn của để. Hai con gái của anh chị đều chăm ngoan, học hành tiến bộ. Tương tự, vợ chồng anh Vàng A Dình và chị Sùng Thị Sy cũng không sinh thêm con, mặc dù đã có hai con gái...

Trao đổi với chúng tôi, ông Thào A Cá, Trưởng bản Pho cho biết: "Mấy năm gần đây, công tác dân số-kế hoạch hóa gia đình được bản thực hiện tốt. Bản Pho đã không có người sinh con thứ ba. Có được điều này, ngoài công tác vận động, tuyên truyền, còn nhờ sự gương mẫu của các đồng chí cán bộ, đảng viên. Vì thế mà đời sống vật chất, tinh thần của người dân trong bản đã đổi thay rõ rệt. Bản Pho là bản đầu tiên trong xã A Mú Sung được UBND huyện Bát Xát công nhận đạt chuẩn nông thôn mới".

Bài và ảnh: ĐÀO DUY TUẤN