Suốt 4 ngày liền, chiếc ô tô chở đoàn công tác của Hội thiện nguyện Y tế và Giáo dục (HealthEd) hoạt động như một tổ chức phi chính phủ (NGO)ở Mỹ, cần mẫn băng qua quãng đường dài hàng trăm cây số tới một số trường học ở buôn làng Tây nguyên tại tỉnh Kon Tum và Đắc Lắc. HealthEd đang tất bật chuẩn bị cho chương trình hỗ trợ và phối hợp với địa phương xây dựng các trường học tại đây.

Phải qua mấy con dốc đường đất, chúng tôi mới tới được trường tiểu học xã Chư H’reng, thị xã Kon Tum. Cô hiệu trưởng Nguyễn Thị Thu Nguyệt vui mừng đón đoàn ngay từ cổng: “Chúng tôi rất mong chính quyền địa phương phối hợp cùng HealthEd xây thêm phòng học cho trường để các em học sinh có điều kiện học tập tốt hơn”. Được sự quan tâm của địa phương, trường Chư H’reng mới có 6 phòng học khá khang trang, song số lượng học sinh ngày càng tăng (423 em) nên thành ra quá tải. Vậy nên đã 2 năm học rồi, các em phải học tạm ở nhà để xe. Trời nắng thì nóng hầm hập, còn trời mưa thì nước ngập tủm đến mắt cá chân.

Có nơi đoàn HealthEd tới chỉ là một khu đất trống mà xung quanh chỉ có rừng, núi và những cánh đồng tứ bề lộng gió. Cách đó lưa thưa dăm ba ngôi nhà. Như ở buôn Jút La 1, xã Đắc Liêng, huyện Lắc, một trong những huyện nghèo và xa nhất của tỉnh Đắc Lắc. Không có trường học, nên xã phải dùng nhà sinh hoạt cộng đồng làm lớp học cho các em. Đoàn còn tới trường tiểu học Tình thương, nằm ngay trong khuôn viên Khu điều trị bệnh phong Êana, thuộc buôn Tuar’A, xã Đray Sáp, huyện Krông Ana của tỉnh. 80% học sinh trong trường là con em của bệnh nhân phong đang được điều trị ở khu nhà ngay gần đó. Trưởng buôn Ama Lan thay mặt buôn làng Jút La 1, bày tỏ nguyện vọng HealthEd hỗ trợ kinh phí để xây giếng nước cung cấp nước sinh hoạt cho cả khu điều trị và sửa sang lại các phòng học cho trường tiểu học Tình thương.

Cứ như vậy, chuyÕn c«ng t¸c qua biết bao đường rừng núi, con thác, thung lũng hiểm trở, dưới cái nắng nóng chói chang của vùng Tây Nguyên cằn cỗi, đoàn đã đi khảo sát được gần chục điểm trường. Tổ chức HealthEd đ· thăm nhiều điểm trường ë x· Đắc Nuê xa tít của huyện Lắc, nơi được cán bộ địa phương giới thiệu là nhu cầu trường học rất bức thiết. Kế hoạch của HealthEd là hỗ trợ xây thêm phòng và xây mới 8 ®iÓm trường tiểu học vào năm nay ở Tây Nguyên. HealthEd còn mong muốn sẽ xây được 50 điểm trường ở Tây Nguyên trong những năm tiếp theo. Hy vọng vì thế mà quãng đường tới trường của các em nhỏ vùng Tây Nguyên có thể rút ngắn. Đôi chân nhỏ bé của các em sẽ đỡ mỏi mệt khi phải băng qua không biết bao con dốc để tới học cái chữ ở điểm trường cách xa nhà có khi tới cả chục cây số.

Đây là năm thứ hai HealthEd nghiên cứu hỗ trợ tài chính xây dựng thêm một số phòng học, nâng cấp hoặc xây trường học mới cho một số buôn làng. Theo kế hoạch, HealthEd và ban quản lý dự án của Đắc Lắc và Kon Tum sẽ ký kết các thỏa thuận cụ thể vào giữa tháng Tư tới. Ngoài sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm trong cộng đồng người Việt ở Mỹ và các tổ chức từ thiện tại Nhật Bản, HealthEd cũng sẽ kêu gọi một số nhà tài trợ khác ®Ó mua trang thiết bị cho các trường học tại đây.

Với chính sách hỗ trợ vùng sâu, vùng xa của Đảng và Nhà nước, mà khu vực Tây Nguyên là một trong những nơi được ưu tiên nhất, nhiều trường học đã được xây dựng trong những năm qua. Trải qua mưa nắng thời gian, nhiều trường bị xuống cấp nên không bảo đảm điều kiện học tập cho các em. Chủ động tìm tới những vùng khó khăn và được sự giới thiệu của Ban điều phối viện trợ nhân dân (PACCOM) thuộc Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cùng sự hỗ trợ của một số ban ngành chức năng, chính quyền địa phương, HealthEd là một trong những NGO đầu tiên hoạt động tại Tây Nguyên, giúp địa phương xây trường học và thực hiện một số dự án hỗ trợ phát triển. Từ mấy năm trước, HealthEd đã hỗ trợ kinh phí xây một trường mầm non và hàng chục giếng nước sinh hoạt cho người dân tại huyện Kon Rãy (Kon Tum). HealthEd cùng với Hội trợ giúp người khuyết tật Việt Nam (VNAH) hồi tháng 9 năm ngoái đã ký thỏa thuận 3 năm với tỉnh Đắc Lắc để thực hiện một số hoạt động hỗ trợ người khuyết tật và thiệt thòi, xây trường học tại địa phương.

Trong chuyến công tác lần này, đoàn đã dự lễ cắt băng khánh thành 3 phòng học mới rộng rãi, khang trang tại trường tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai, xã Ea Hoa, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắc Lắc, do HealthEd/VNAH phối hợp với chính quyền địa phương và một tổ chức của Nhật Bản hỗ trợ kinh phí. Tới nơi, cả đoàn xúc động vì sự đón tiếp trọng thị với tấm lòng biết ơn của các thầy cô giáo và học sinh ở đây. Chào đón họ là tiếng cồng chiêng âm vang và những điệu múa Tây Nguyên dân dã. Các thầy cô còn đem cả vò rượu cần đặc sản của núi rừng Tây Nguyên ra mời cả đoàn mà họ gọi với cái tên trìu mến - “những nhà tài trợ”, tạo bầu không khí hân hoan như trong ngày hội. Ngoài ra, một khu phòng học mới 2 tầng với 8 phòng học thuộc trường tiểu học Huỳnh Thúc Kháng, ở phường Khánh Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, đang được xây dựng với kinh phí hỗ trợ của HealthEd/VNAH là 53 nghìn USD. Vậy là năm học mới này các em học sinh sẽ được học trong phòng học mới hiện đại và tiện nghi mà từ nhiều năm qua thầy và trò nhà trường vẫn mơ ước.

Có đặt chân lên vùng Tây Nguyên mới thấy, trường học dạy cái chữ quý tới mức nào. Nhiều em vì quãng đường quá xa nên đành bỏ học ở nhà. Địa phương phải khắc phục bằng cách xây dựng các điểm trường với chỉ vài phòng học sơ sài ngay gần nơi dân làng tập trung. Các buôn làng Tây Nguyên còn cần rất nhiều điểm trường kiên cố hơn. Đại diện sở ngoại vụ Kon Tum và Sở kế hoạch và đầu tư Đắc Lắc cho biết, khả năng của địa phương có hạn nên sự hỗ trợ của một số NGO từ nhiều năm qua trong lĩnh vực giáo dục và phát triển tỏ rất hiệu quả và thiết thực./.

MỸ HẠNH