Trong lúc Bệnh viện Bình Dân, đơn vị y tế đầu tiên của cả nước đang hoàn thiện đề án cổ phần hóa, thì có nhiều bệnh viện khác (trọng tâm là ở Thành phố Hồ Chí Minh) cũng đã làm thủ tục xin được cổ phần hóa. Giai đoạn hiện nay, cổ phần hóa các hoạt động kinh tế đang là một xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, với lĩnh vực mang tính đặc thù như y tế, việc cổ phần hóa cần có một lộ trình bài bản và chắc chắn...

Từ những bước đi ban đầu của Bệnh viện Bình Dân...

Theo dự kiến, đề án cổ phần hóa Bệnh viện Bình Dân sẽ hoàn tất trong tháng 3-2007, song trao đổi với chúng tôi sáng 27-3, ông Nguyễn Chí Hùng, Giám đốc Bệnh viện cho biết: Đề án cổ phần hóa vẫn đang tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện. Hiện tại bệnh viện chưa báo cáo lên UBND thành phố Hồ Chí Minh để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Bệnh viện sẽ giải quyết vấn đề này trong quý 2 năm nay.

Một trong những mục đích của cổ phần hóa: Người bệnh sẽ được điều trị, chăm sóc sức khỏe với điều kiện tốt hơn

Bệnh viện Bình Dân được Bộ Y tế và UBND Thành phố Hồ Chí Minh chọn làm thí điểm thực hiện cổ phần hóa vì đáp ứng tốt những tiêu chí về qui mô, thương hiệu, tài sản, khả năng huy động nguồn lực, công tác tổ chức... Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng đề án, bệnh viện gặp không ít khó khăn, bởi cho đến nay, hành lang pháp lý đối với mô hình này hầu như chưa có. Các văn bản pháp lý từ trước đến nay chủ yếu hướng tới đối tượng là đơn vị kinh tế, sản xuất kinh doanh, nếu đem áp dụng vào lĩnh vực y tế bộc lộ nhiều vấn đề bất cập. Làm thế nào để vừa cung ứng những dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất cho nhân dân, bảo đảm được nguồn thu, vừa thực hiện tốt chính sách xã hội... theo cơ chế thị trường, là vấn đề không dễ dàng.

Chủ trương cổ phần hóa bệnh viện công nhằm: Đổi mới cơ chế quản lý, nâng cao tính tự chủ, năng động của các bệnh viện; huy động được các nguồn lực phát triển bệnh viện; bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho người bệnh; nâng cao tinh thần trách nhiệm của đội ngũ thầy thuốc, đồng thời là giải pháp góp phần đẩy lùi những tiêu cực trong hoạt động y tế. Nếu như ở lĩnh vực sản xuất kinh doanh, cổ phần hóa là xu thế tất yếu của các doanh nghiệp, thì trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cộng đồng, mô hình này hoàn toàn mới mẻ.

Mặc dù vừa đang trong giai đoạn tìm tòi hướng đi, song tiến trình chuẩn bị cho cổ phần hóa của Bệnh viện Bình Dân vẫn diễn ra suôn sẻ, vì chủ trương này rất hợp lòng dân, phù hợp nguyện vọng của cán bộ, y, bác sĩ, công nhân viên bệnh viện. Ngay từ khi có chủ trương, UBND thành phố đã trực tiếp chỉ đạo bệnh viện triển khai những bước cụ thể, tính toán công khai, minh bạch, nhất là trong công tác thống kê tài sản hiện có, nhằm tránh thất thoát tài sản của Nhà nước. Thành phố chỉ đạo bệnh viện thực hiện chính sách ưu đãi cho cán bộ công chức được mua cổ phiếu, xây dựng các tiêu chí về chức danh nhằm bố trí công việc phù hợp với năng lực chuyên môn của từng cá nhân, để sau khi cổ phần hóa, bệnh viện phát huy được tiềm năng, phát triển nhanh và vững chắc, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và phục vụ nhân dân.

Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố, Bệnh viện Bình Dân đã xây dựng phương án tính tỷ lệ vốn cổ phần theo phương án: Vốn Nhà nước giữ phần chi phối hơn 50% (theo luật), bán ra ngoài ít nhất 20%, còn lại là cổ đông chiến lược và của cán bộ, công nhân viên bệnh viện. Cổ phần bán ra ngoài được đấu giá công khai. Phần dành cho cán bộ, công nhân viên bệnh viện được tính giá ưu đãi bằng 60% giá sàn.

Ông Nguyễn Chí Hùng khẳng định: Sau khi cổ phần hóa, bệnh viện sẽ chủ động trong việc quyết định mức giá các dịch vụ y tế, đồng thời chịu sự ràng buộc cao trong các qui định về quyền lợi và trách nhiệm đối với người bệnh. Cái được lớn nhất của người bệnh là được điều trị, khám chữa bệnh, phục vụ trong điều kiện tốt nhất cả về phương tiện, chuyên môn và hoạt động dịch vụ theo hướng đa dạng hóa các loại hình dịch vụ, đầu tư hiện đại hóa trang thiết bị y tế. Bệnh viện Bình Dân đã có kế hoạch đào tạo, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo điều kiện tốt nhất để đội ngũ y bác sĩ học tập, tích lũy, nâng cao trình độ nghiệp vụ. Đến nay, đề án cổ phần hóa Bệnh viện Bình Dân đã cơ bản hoàn thiện để báo cáo UBND thành phố.

... Đến việc nhân rộng mô hình cổ phần hóa

Thông tin từ Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh, nhiều bệnh viện công trên địa bàn thành phố đã và đang làm đề án đề nghị được cổ phần hóa, như: Bệnh viện Mắt, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Từ Dũ...vv.

Trong lúc mô hình thí điểm đầu tiên (Bệnh viện Bình Dân) đang trong quá trình thực hiện, chưa thể rút ra được bài học gì, thì việc nhiều bệnh viện khác hối hả lập đề án xin cổ phần hóa tạo ra không ít băn khoăn trong giới chuyên môn. Bác sĩ Trần Lâm Lan Hương, Giám đốc Trung tâm Tư vấn dịch vụ Dân số, Gia đình và Trẻ em thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Khi chưa có một hành lang pháp lý vững chắc, việc cổ phần hóa nhiều bệnh viện sẽ tạo ra rất nhiều bất cập, gây khó khăn cho công tác quản lý Nhà nước, vì mỗi bệnh viện sẽ hoạt động, phát triển theo những tiêu chí, khuynh hướng khác nhau. Lúc đó, vì lợi nhuận, các bệnh viện sẽ rất dễ “bỏ quên” đối tượng người có thu nhập thấp và dân nghèo. Bên cạnh đó là việc quản lý, điều chỉnh giá cả các dịch vụ y tế sao cho phù hợp với mặt bằng chung? Phát biểu trên báo Diễn đàn doanh nghiệp ngày 1-3, ông Lý Ngọc Kính, Vụ trưởng Vụ Điều trị, Bộ Y tế khẳng định: Y tế là một ngành nhạy cảm nên việc cổ phần hóa cần có những đánh giá đầy đủ sau khi đã triển khai mô hình thí điểm. Mặc dù mục đích cổ phần hóa là cung ứng những dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tốt nhất cho người dân, nhưng nó phải được bảo đảm bằng những qui định cụ thể. Nếu không sẽ dễ tạo ra xu hướng sai lệch là thương mại hóa ngành y tế. Trao đổi với một số nhà quản lý khác, chúng tôi cũng nhận được ý kiến tương tự.

Cổ phần hóa bệnh viện công, là một trong những giải pháp nhằm xã hội hóa hoạt động y tế, đổi mới cơ chế quản lý y tế. Đây cũng là một trong 5 chương trình trọng tâm của ngành y tế trong năm 2007. Trong bài phát biểu tại lễ kỷ niệm ngày Thầy thuốc Việt Nam vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo: Đẩy mạnh xã hội hóa ngành y tế, đa dạng hóa các dịch vụ chăm sóc y tế, sức khỏe cộng đồng. Thủ tướng khuyến khích ngành y tế, trong năm 2007 nên tiến hành chọn một bệnh viện Trung ương để triển khai thực hiện cổ phần hóa.

Suy cho cùng, cổ phần hóa là để bảo đảm cho các bệnh viện phục vụ người bệnh ngày một tốt hơn. Đó là một xu thế tất yếu. Việc ngày càng có nhiều bệnh viện lập đề án đề nghị cổ phần hóa là điều đáng mừng. Tuy nhiên, để xu hướng cổ phần hóa diễn ra đúng mục đích, tôn chỉ đặt ra, cần phải có một lộ trình bài bản, vững chắc. Muốn vậy phải có một “đáp số” từ mô hình thí điểm, trên cơ sở đó các cơ quan chức năng mới ban hành các văn bản mang tính pháp lý. Không thể theo kiểu mạnh ai nấy làm, mỗi nơi một kiểu. Đó cũng chính là điều các cơ quan chức năng cần quan tâm trước khi phê duyệt một đề án cổ phần hóa.

Bài và ảnh: THANH KIM TÙNG – HOA THẠCH THẢO