Từ những cánh rừng đến các nghĩa trang liệt sĩ, từ hành trình tìm đồng đội đến những chuyến khám bệnh, cấp thuốc miễn phí, trao quà gia đình chính sách, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu 4 đang tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" bằng những việc làm cụ thể, thiết thực và giàu ý nghĩa nhân văn.

Lặng thầm tìm đồng đội

Giữa cái nắng bỏng rát của miền Trung, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ các đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn miệt mài băng rừng, lội suối, lần theo từng nguồn tin để đưa đồng đội trở về.

Tại khu vực Câu Nhi, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 584 (Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị) phối hợp với Tổ công tác Radar xuyên đất thuộc Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật khảo sát, xác minh các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ. Sau nhiều ngày kiên trì tìm kiếm, đến chiều 25-7, lực lượng quy tập đã tìm thấy 10 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như tăng, đế giày, cúc áo, dây súng, hộp tiếp đạn AK, thắt lưng và nhiều vật dụng sinh hoạt cá nhân.

Trung tá Nguyễn Trung Thành, Phó đội trưởng Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 584 chia sẻ: "Hưởng ứng "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", cán bộ, chiến sĩ đơn vị luôn xác định đây là nhiệm vụ thiêng liêng. Dù khó khăn đến đâu, chúng tôi cũng quyết tâm đưa liệt sĩ trở về, để thân nhân và đồng đội vơi bớt nỗi đau".

Cán bộ, chiến sĩ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng trị.

Cũng trong tháng tri ân, từ nguồn tin do cựu chiến binh và nhân dân cung cấp, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 968 đã tìm kiếm, cất bốc được 2 hài cốt liệt sĩ tại làng Phú Ngạn, xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị. Bên cạnh các phần di cốt, còn có nhiều di vật như bao tử sĩ, cúc áo, thắt lưng bộ đội... Theo xác minh ban đầu, đây là khu vực diễn ra trận đánh ác liệt ngày 30-4-1968 của Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320 tại Ngã tư Sòng.

Trung tá Cao Xuân Cường, Đội trưởng Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 968 cho biết, khó khăn hiện nay là địa hình thay đổi nhiều sau chiến tranh, nhân chứng ngày càng ít, nhiều hài cốt đã phân hủy nặng nên việc xác minh thông tin gặp trở ngại. Không chỉ dựa vào ký ức của các cựu chiến binh, đơn vị còn nghiên cứu lịch sử chiến đấu, đối chiếu bản đồ tác chiến, khảo sát thực địa và kết hợp nhiều phương pháp tìm kiếm hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy tập. "Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một gia đình vơi bớt nỗi đau chờ đợi. Đó là động lực để chúng tôi không quản ngại gian khó", Trung tá Cao Xuân Cường chia sẻ.

Không chỉ trên địa bàn Quảng Trị, các đội quy tập hài cốt liệt sĩ thực hiện nhiệm vụ trên đất bạn Lào và trong nước cũng ngày đêm bám địa bàn, chủ động nắm bắt thông tin từ nhân dân, cựu chiến binh, các nguồn tư liệu lịch sử để tổ chức tìm kiếm. Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, đến ngày 26-7, Quân khu 4 đã quy tập được 247 hài cốt liệt sĩ.

Vượt khó thắp lên hy vọng

Nếu việc tìm kiếm là hành trình đưa các anh trở về, thì nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN chính là hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hoằng Hóa, giữa cái nắng hơn 38 độ C, cán bộ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa, lực lượng dân quân tự vệ và đội ngũ y, bác sĩ Sở Y tế tỉnh Thanh Hóa vẫn miệt mài thực hiện từng công đoạn lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Mỗi thao tác từ khai quật, lựa chọn mẫu xương, đánh số, niêm phong đến hoàn trả nguyên trạng phần mộ đều được thực hiện cẩn trọng, chính xác.

Cán bộ, nhân viên, các lực lượng lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. 

Thiếu tá QNCN Lê Văn Long, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ (Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa) tâm sự: "Mỗi mẫu xương đủ điều kiện giám định được tìm thấy là thêm một hy vọng để xác định danh tính liệt sĩ. Chúng tôi luôn làm việc bằng tất cả trách nhiệm và tình cảm đối với các thế hệ đã ngã xuống".

Không riêng tại tỉnh Thanh Hóa, các đội quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Quân khu 4 cũng đang khẩn trương lấy mẫu tại các nghĩa trang liệt sĩ. Đồng hành cùng lực lượng quy tập là cán bộ, chiến sĩ dân quân tự vệ địa phương. Chiến sĩ dân quân Nguyễn Hải Hà, dân quân phường Nam Đông Hà, tỉnh Quảng Trị chia sẻ: "Được góp sức trong công việc này là niềm vinh dự của chúng tôi. Mỗi mẫu ADN thành công sẽ mở thêm cơ hội để nhiều gia đình tìm lại được người thân sau hàng chục năm mong ngóng".

Bên cạnh đó, đội ngũ y, bác sĩ các địa phương cũng làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Bác sĩ Lê Văn Bằng, Trung tâm Pháp y và giám định Y khoa, Sở Y tế tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Việc tìm được mẫu đạt yêu cầu rất khó, đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng thao tác. Dù điều kiện làm việc vất vả, chúng tôi luôn nỗ lực hết mình để hoàn thành nhiệm vụ". Đến nay, hơn 13.300 phần mộ trên địa bàn Quân khu 4 đã được khai quật, thu được hơn 7.500 mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN.

San sẻ nỗi đau mất mát

Không chỉ tri ân bằng hành trình tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ, tháng Bảy trên địa bàn Quân khu 4 còn đong đầy nghĩa tình bằng hàng loạt hoạt động chăm lo người có công. Những ngày này, các đoàn công tác của Bộ tư lệnh Quân khu và các cơ quan, đơn vị liên tục đến thăm hỏi, động viên, tặng quà thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng.

Đến thăm các gia đình chính sách, thân nhân liệt sĩ và người có công, thủ trưởng Bộ tư lệnh Quân khu; lãnh đạo chỉ huy các cơ quan, đơn vị ân cần thăm hỏi sức khỏe, động viên các gia đình tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, vượt qua khó khăn.

Thủ trưởng Bộ tư lệnh Quân khu 4 thăm, tặng quà người dân trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Ông Lê Sỹ Long, thương binh 4/4, có con bị nhiễm chất độc hóa học ở xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An xúc động bày tỏ: "Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Quân đội và cấp ủy, chính quyền địa phương là nguồn động viên rất lớn đối với gia đình chúng tôi. Những phần quà tuy giá trị vật chất không lớn nhưng chứa đựng tình cảm, sự biết ơn sâu sắc, giúp chúng tôi có thêm niềm tin, động lực vươn lên trong cuộc sống".

Song song với đó, nhiều chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí được tổ chức tại các địa phương vùng sâu, vùng xa. Tại xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị, Bệnh viện Quân y 268 (Cục Hậu cần - Kỹ thuật Quân khu 4) đã tổ chức khám bệnh, siêu âm, cấp thuốc miễn phí cho hàng trăm đối tượng chính sách.

Thương binh Lê Thị Thanh, xã Hiếu Giang xúc động nói: "Tuổi cao, sức khỏe yếu nên việc đi bệnh viện rất vất vả. Nay được các bác sĩ quân y về tận địa phương khám bệnh, cấp thuốc và hướng dẫn chăm sóc sức khỏe chu đáo, chúng tôi rất cảm động".

Thực hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm nay, Bộ tư lệnh Quân khu đã tổ chức nhiều đoàn công tác thăm, tặng gần 400 suất quà; các cơ quan, đơn vị trong toàn Quân khu trao hơn 3.700 suất quà tới các gia đình chính sách, người có công với cách mạng trên địa bàn; thăm khám, tư vấn sức khỏe với hơn 1.000 lượt người, góp phần động viên các gia đình vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống.

Đại tá Nguyễn Trọng Sâm, Trưởng phòng Chính sách Quân khu 4 cho biết: "Các hoạt động tri ân năm nay được triển khai đồng bộ, thiết thực, hướng mạnh về cơ sở; tập trung chăm lo tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần của người có công, đồng thời đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội và đạo lý “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc".