Quyết tâm tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trong hang Đá Sập

Sáng 13-7, bầu trời Đà Nẵng trong xanh vời vợi. Đông đảo cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS thành phố và nhân dân xã Hà Nha rưng rưng chứng kiến các thành viên đội quy tập đưa 5 HCLS ra khỏi hang Đá Sập về nơi an táng.

Giữa làn khói hương trầm ngào ngạt, tôi thấy đôi vai Đại tá Trần Hữu Ích, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS TP Đà Nẵng rung lên, giọng xúc động: “Đất nước thống nhất, chúng ta được sống trong hòa bình, độc lập, hạnh phúc nhưng vẫn còn các anh hùng liệt sĩ phải nằm lại giữa rừng sâu, núi thẳm. Gắng sức tìm kiếm để đưa các bác, các chú về nơi an nghỉ tại nghĩa trang quê nhà, đó là trách nhiệm thiêng liêng và cao cả của thế hệ hôm nay...".

Đại tá Trần Hữu Ích, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS TP Đà Nẵng trao quà tặng các lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại hang Đá Sập (xã Hà Nha, TP Đà Nẵng). Ảnh: KHOA CHƯƠNG 

Trong không khí thành kính, trang nghiêm, tiếng đồng chí Mai Thanh Sang, Chủ tịch UBND xã Hà Nha nghẹn ngào: “Dẫu không một dòng tên, không một dòng địa chỉ về đơn vị, về quê hương nhưng tất cả các bác, các cô chú là những chiến sĩ kiên trung trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Sự hy sinh ấy góp phần đem lại tự do, ấm no, hạnh phúc cho chúng ta hôm nay...”.

Trò chuyện với các cụ cao niên và bà con xã Hà Nha, chúng tôi được biết, hang Đá Sập thời chiến tranh còn có tên gọi là hang Thương nghiệp K600. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, phần lớn cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Pháo binh 575 (Mặt trận 44 Quảng Đà) cùng đơn vị Thương nghiệp K600 chọn hang Đá Sập làm nơi bám trụ để đánh địch và tập kết lương thực, thực phẩm, vũ khí, đạn dược phục vụ các chiến trường, trong đó có Mặt trận Quảng Đà. Sau một thời gian khá dài các lực lượng của ta hoạt động trong hang, đến ngày 25-4-1969, kẻ địch phát hiện, cho máy bay, pháo binh đánh phá dữ dội, làm sập cửa hang khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ của ta hy sinh bên trong.

Nói về hành trình tri ân ý nghĩa này, Đại tá Trần Hữu Ích cho biết, để triển khai công tác tìm kiếm, quy tập HCLS tại hang Đá Sập, đơn vị đã chủ động gặp gỡ các nhân chứng để xác minh thông tin, thu thập tư liệu. Qua hội thảo và đối chiếu nhiều nguồn tư liệu, cơ quan chức năng xác định có thông tin về 8 liệt sĩ hy sinh tại khu vực hang Đá Sập. Công tác tổ chức khai quật khu vực hang Đá Sập rất khó khăn bởi địa hình hiểm trở, dốc cao, vực sâu... Hang đã bị sập từ rất lâu, bên trong vẫn còn nhiều bom, đạn, vật liệu nổ sót lại. Để tìm kiếm và đưa được các HCLS ra ngoài, cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS TP Đà Nẵng đã không quản khó khăn, vất vả, hiểm nguy. Những ngày tới, các lực lượng tiếp tục tìm kiếm 3 HCLS còn lại như thông tin về 8 liệt sĩ hy sinh tại khu vực hang Đá Sập đã được xác định. 

Cán bộ, chiến sĩ cẩn thận di chuyển hài cốt liệt sĩ sau khi bóc tách đất đá để đưa về khu vực chuyên môn. Ảnh: NGUYỄN KIM 

Đẩy nhanh tiến độ Chiến dịch 500 ngày đêm

Trao đổi với chúng tôi về việc đẩy nhanh tiến độ Chiến dịch 500 ngày đêm tri ân liệt sĩ, đồng chí Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND thành phố, Trưởng ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS (Ban chỉ đạo 515) TP Đà Nẵng cho biết, hiện nay, trên địa bàn thành phố có 151 nghĩa trang liệt sĩ với tổng số 73.078 phần mộ. Trong đó có tới 27.376 ngôi mộ chưa xác định được thông tin và 16.956 mộ mới chỉ có một phần thông tin. Đà Nẵng phấn đấu đến ngày 27-7-2027 sẽ tìm kiếm, quy tập 390 HCLS; hoàn thành lấy mẫu đối với 100% mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang và các hài cốt mới quy tập được; đồng thời tổ chức giám định ADN khoảng 2.500 mẫu.

Là một trong những địa phương tiến hành khai quật đầu tiên, Nghĩa trang Liệt sĩ Hòa Tiến hiện đối mặt với khối lượng công việc rất lớn, có 291 phần mộ liệt sĩ chưa có thông tin. Tính đến cuối tháng 6-2026, các lực lượng đã khai quật 216 phần mộ, thu thập thành công 67 mẫu đủ tiêu chuẩn. Quá trình triển khai tại đây đã tạo ra những cơ sở thực tiễn quan trọng để Ban chỉ đạo 515 thành phố đánh giá, rút kinh nghiệm cho các địa phương khác.

Bộ phận y tế tiến hành lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ theo đúng quy chuẩn khoa học. Ảnh: NGUYỄN KIM 

Phát huy tinh thần trách nhiệm trong khâu phối hợp và xử lý mẫu từ cơ sở làm trước, tại phường Cẩm Lệ, lực lượng chức năng tiếp tục tiến hành công tác khai quật, lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hòa Thọ. Nghĩa trang hiện quy tập 201 phần mộ, trong đó có 57 mộ chưa xác định được danh tính. Phường Cẩm Lệ đã thành lập 8 tổ giúp việc với quân số hơn 20 đồng chí. Đơn vị đã tổ chức hoàn thành khai quật 57 mộ, trong đó thu thập thành công 48 mẫu sinh phẩm đạt chuẩn để phục vụ giám định ADN. Quá trình này được đặt dưới sự giám sát của tổ công tác liên ngành, tuân thủ tuyệt đối quy định chuyên môn kỹ thuật.

Thiếu tá Nguyễn Kim Trọng, Chính trị viên phó Ban CHQS phường Cẩm Lệ tâm sự: “Nhiều phần mộ được an táng từ lâu, không còn nguyên vẹn, song chúng tôi luôn xác định mỗi phần mộ là một liệt sĩ, mỗi mẫu sinh phẩm là một niềm hy vọng của gia đình. Vì vậy, anh em quyết tâm thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất”. Hơn 50 năm mòn mỏi mong chờ tin tức người thân, bà Nguyễn Phụng ở tổ 5, thôn Hòa Thọ Tây, phường Cẩm Lệ xúc động: “Thấy sự tận tâm, trách nhiệm của bộ đội và chính quyền thực hiện lấy mẫu giám định ADN đồng loạt như vậy đã thắp niềm hy vọng cho các gia đình có người thân hy sinh vì dân, vì nước. Dù thời gian chờ đợi còn ở phía trước nhưng gia đình tôi thực sự ấm lòng và tin tưởng vào hành trình tri ân ý nghĩa này”.