Thiếu tá QNCN Trần Văn Vinh, y sĩ, Đại đội Trinh sát cơ giới 2, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi là thành viên đội lấy mẫu số 8 thông tin: Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi (xã Bờ Y, tỉnh Quảng Ngãi), các lực lượng tiến hành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ (HCLS) phục vụ công tác giám định ADN. Trong quá trình khai quật, mã định danh mộ 5112000506, tổ công tác phát hiện cùng với HCLS là nhiều di vật còn sót lại sau hàng chục năm nằm trong lòng đất.
Khi tiến hành các bước lấy mẫu HCLS, tổ công tác phát hiện bên cạnh HCLS có những chiếc cúc tròn 4 lỗ, kích thước đồng đều, bề mặt đã biến đổi màu sắc do quá trình oxy hóa. Cùng với đó, có một chiếc gương hình chữ nhật đã tách làm đôi.
Một dấu tích quan trọng nữa, đó là phần HCLS có 2 chiếc răng cửa được bọc kim loại bên ngoài. Qua quan sát, phần kim loại đã oxy hóa mạnh, xuất hiện màu nâu sẫm cùng những mảng xanh. Đặc điểm này có thể là kim loại đồng hoặc hợp kim có chứa đồng. Dù chưa xác định chính xác vật liệu bằng mắt thường nhưng đây là một đặc điểm rất đáng được chú ý. Bởi trong quá trình xác định danh tính, những đặc điểm về răng riêng biệt có thể cung cấp thêm thông tin để đối chiếu với hồ sơ hoặc thông tin từ thân nhân.
 |
| Những chiếc cúc áo, gương soi, răng bọc kim loại bên trong mộ liệt sĩ. |
Thông tin trên bia mộ cho biết HCLS được Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi quy tập ở Lào tháng 1-1996 và đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi, nhưng danh tính vẫn chưa được xác định.
Với những kỷ vật, đặc điểm về răng bọc kim loại, hài cốt cùng thông tin khi quy tập ban đầu, nơi an táng hiện nay có thể gợi mở để cơ quan chức năng, cựu chiến binh, nhân dân kết nối cung cấp thêm thông tin về mộ phần và danh tính HCLS. Ban chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ngãi mong muốn, cùng với các di vật được tìm thấy, rất cần sự hỗ trợ của các nhân chứng, đồng đội và những người từng biết, từng chiến đấu tại chiến trường Lào cung cấp thêm thông tin liên quan làm cơ sở xác định danh tính liệt sĩ cũng như kết nối với thân nhân liệt sĩ. Mọi thông tin về di vật và liệt sĩ mộ số 8, hàng 5, lô C9, Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi, xã Bờ Y có thể báo về qua tổng đài 0397007500 của Ban chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ngãi.
Trong căn nhà của bà Hoàng Thị Mầm ở thôn Giác, xã Thu Cúc, tỉnh Phú Thọ, cuốn sổ tay là kỷ vật của liệt sĩ Hà Thanh Viên được gia đình lưu giữ cẩn thận suốt nhiều năm qua. Cuốn sổ được đồng đội của liệt sĩ Viên mang về trao lại gia đình sau ngày giải phóng.
Theo thông tin từ Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi, trong quá trình khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngọc Hồi (xã Bờ Y, tỉnh Quảng Ngãi), lực lượng chức năng tìm thấy nhiều di vật trong một phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính.
Trung tuần tháng 4-2026, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS), Bộ CHQS tỉnh Lào Cai nhận được thông tin của cựu chiến binh cung cấp về nơi chôn cất liệt sĩ tại khu vực sườn Đông điểm cao 350B, thôn Đồng Quang, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai. Qua tiếp nhận, xác minh thông tin, Đội đã tổ chức tìm kiếm khu vực xác định có HCLS.
Năm 2001, Đội Quy tập 584, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị phát hiện ngôi mộ cùng mảnh nhôm khắc thông tin: Đậu Sỹ Hùng-31202 tại huyện Sepone, tỉnh Savannakhet (Lào). Di vật được Bảo tàng Quân khu 4 trưng bày và qua đó đã xác minh được lý lịch của liệt sĩ. Sau đó, gia đình liệt sĩ đã hiến tặng bức thư đi qua cuộc chiến, thể hiện trong đó tình yêu thời trận mạc thủy chung, nồng nàn mà trong sáng, cao đẹp.
Những ngày tháng Bảy tri ân, khu vực tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng (TP Hồ Chí Minh) mỗi ngày một nóng lên. Dưới từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, những bộ hài cốt cùng các di vật nằm sâu gần 60 năm dần hiện ra. Mỗi chiếc lược, cây bút, thắt lưng, túi vải, lọ dầu gió... phủ màu thời gian là những kỷ vật của người lính năm xưa, mở ra hy vọng đưa liệt sĩ trở về.