Chắt chiu khai thác từng nguồn tin

Đứng trước tán rừng khu vực núi Tà Nôi (xã Anh Dũng), ông Ka Tơ Toàn lặng người khi chỉ tay về khoảng đất nơi người anh ruột mình nằm lại suốt gần 60 năm qua. Từ nguồn tin và sự dẫn đường của ông đã giúp lực lượng làm nhiệm vụ xác định đúng vị trí phần mộ. Liệt sĩ Ka Tơr Tiên sinh năm 1949, tham gia cách mạng năm 1964, nguyên Tiểu đội phó thuộc Huyện đội Anh Dũng (Ninh Thuận cũ), hy sinh năm 1967 khi mới 18 tuổi.

 Ông Ka Tơ Toàn dâng hương, đưa anh trai về yên nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ.

Từ ngày 1 đến ngày 4-8-2026, lực lượng làm nhiệm vụ thuộc Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa đã khảo sát thực địa, hoàn thành rà phá bom mìn, vật nổ, cất bốc hài cốt cùng các di vật liên quan theo đúng quy định. Sau lễ truy điệu trang nghiêm tại Đài tưởng niệm liệt sĩ xã Anh Dũng, ngày 5-8, hài cốt liệt sĩ Ka Tơr Tiên đã được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ninh Thuận (xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hòa).

Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ Ka Tơr Tiên là một trong hàng trăm hành trình âm thầm mà các lực lượng đang chạy đua với thời gian. Là cơ quan thường trực Ban chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa đã tham mưu ban hành hệ thống giải pháp đồng bộ, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các ban liên lạc truyền thống, nhân chứng lịch sử và đông đảo nhân dân. Tính đến đầu tháng 8-2026, tổ tiếp nhận thông tin đã thu thập dữ liệu về 52 khu vực, dự kiến có 195 mộ liệt sĩ, trong đó có 7 vị trí nghi là mộ tập thể với khoảng 225 hài cốt.

Thực tế cho thấy, công tác tìm kiếm ngày càng gặp nhiều khó khăn khi địa hình chiến trường xưa bị thay đổi mạnh mẽ do đô thị hóa và thiên tai. Nhiều nhân chứng tuổi đã cao, trí nhớ giảm sút; không ít địa điểm chỉ được nhắc đến bằng ký ức như “gần gốc đa lớn”, “bên triền đồi” hay “cạnh con suối”. Mỗi nguồn tin vì thế đều phải trải qua quy trình kiểm chứng chặt chẽ, từ khảo sát thực địa, đối chiếu hồ sơ lưu trữ đến tổ chức hội nghị xác minh trước khi kết luận.

 Thiếu tướng Lương Đình Chung, Chính ủy Quân khu 5 kiểm tra công tác quy tập hài cốt liệt sĩ.

Đại tá Trương Thành Việt, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa khẳng định: “Đây là trách nhiệm chính trị, là nghĩa cử tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân tỉnh Khánh Hòa đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Chúng tôi sẽ tiếp tục huy động cả hệ thống chính trị, chắt chiu từng nguồn tin, đẩy mạnh tuyên truyền và xác minh thông tin, quyết tâm đưa các anh trở về với gia đình, quê hương”.

Chạy đua với thời gian, trả lại tên cho các anh

Tìm được hài cốt mới chỉ là bước đầu. Với nhiều gia đình, điều mong mỏi hơn cả là người thân được xác định danh tính. Vì vậy, cùng với công tác quy tập, tỉnh Khánh Hòa đang khẩn trương triển khai lấy mẫu sinh phẩm ADN nhằm sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Một tổ chuyên trách gồm 26 cán bộ, trong đó có 6 bác sĩ chuyên khoa, đã được thành lập để thực hiện nhiệm vụ tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Công việc đòi hỏi sự cẩn trọng, chính xác tuyệt đối trong từng công đoạn từ khai quật, lấy mẫu, bảo quản đến bàn giao cho cơ quan giám định.

Lãnh đạo Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa theo dõi, động viên lực lượng chuyên trách, lấy mẫu sinh phẩm.

Tính đến ngày 5-8-2026, lực lượng chuyên trách đã hoàn thành lấy mẫu tại 5/7 nghĩa trang liệt sĩ, khai quật 1.676 phần mộ (đạt hơn 80% tiến độ) và thu nhận 1.038 mẫu sinh phẩm để chuyển Viện Pháp y Quân đội giám định ADN. Đây là cơ sở khoa học quan trọng nhất để đối chiếu với dữ liệu thân nhân liệt sĩ trên phạm vi cả nước, mở ra cơ hội trả lại tên cho hàng nghìn liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Thường xuyên trực tiếp làm nhiệm vụ dưới thời tiết nắng nóng, Trung tá Nguyễn Văn Bắc, Kíp trưởng kíp lấy mẫu sinh phẩm ADN chia sẻ: “Phía sau mỗi dữ liệu ADN là nỗi khắc khoải mong chờ của một gia đình suốt nhiều thập kỷ. Vì vậy, dù công việc vất vả, anh em trong tổ đều coi đây là nhiệm vụ thiêng liêng, phải làm với tinh thần trách nhiệm cao nhất”.

 Các lực lượng quy tập hài cốt liệt sĩ về nơi yên nghỉ.

Cuộc trở về của liệt sĩ Ka Tơr Tiên sau gần 60 năm là niềm an ủi đối với gia đình và cũng là động lực để những người làm nhiệm vụ tiếp tục hành trình tri ân, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.