Từ một chủ trương đúng đắn, nhân văn...

Năm 2012, trước nhu cầu về đất ở, nhà ở của cán bộ, nhân viên Vùng 3 Hải quân, Bộ Quốc phòng và TP Đà Nẵng đã thống nhất chuyển 2 khu đất quốc phòng tại sân bay Nước Mặn cho TP Đà Nẵng quản lý. Trong đó, khu số 2 để bố trí đất ở cho gia đình cán bộ Vùng 3 Hải quân. Bộ Quốc phòng cũng đề nghị UBND TP Đà Nẵng hỗ trợ kinh phí để thực hiện xây dựng cơ sở hạ tầng, đồng thời giảm tối đa mức đóng góp của các hộ gia đình được tiếp nhận đất.

Phần lớn diện tích đất tại Dự án khu gia đình quân nhân sân bay Nước Mặn hiện vẫn bỏ hoang do các gia đình không có đủ tiền để nộp.

Sau một thời gian tích cực triển khai, cuối năm 2017, dự án hoàn thành. Theo yêu cầu của UBND thành phố và các cơ quan chức năng, ngày 3 và 4-10-2018, Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân đã nộp 143 hồ sơ xin cấp đất tại Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố. Ngày 24 và 31-10-2018, Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân và Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố phối hợp nộp 143 bộ hồ sơ xin giao đất cho Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Ngũ Hành Sơn. Tại thời điểm này, thủ tục của 143 bộ hồ sơ bảo đảm đầy đủ theo yêu cầu. Trong từng túi hồ sơ đã bao gồm phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất do Trung tâm Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường TP Đà Nẵng đo vẽ, xác lập, kèm theo biên bản giao nhận đất thực tế của Bộ tư lệnh Quân chủng Hải quân ký với các chủ hộ.

Ngày 20-11-2018, Văn phòng UBND TP Đà Nẵng có Thông báo số 310/TB-VP thông báo kết luận của Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng tại buổi làm việc ngày 13-11-2018 giữa UBND thành phố, Bộ tư lệnh Quân chủng Hải quân, Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân, các cơ quan, ban, ngành liên quan và UBND quận Ngũ Hành Sơn. Trong đó, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu UBND quận Ngũ Hành Sơn nhanh chóng tổ chức thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 143 trường hợp đủ điều kiện theo quy định tại điểm e, khoản 2, Điều 118 Luật Đất đai năm 2013, hoàn thành trước ngày 15-12-2018.

... đến những chậm trễ, rắc rối

Tuy đã nhận đủ hồ sơ nhưng hơn một năm sau, tháng 1-2020, UBND quận Ngũ Hành Sơn mới ban hành quyết định giao đất cho 143 hộ gia đình quân nhân. Lúc này, giá đất đã thay đổi từ việc áp dụng theo Quyết định số 46/QĐ-UBND ngày 20-12-2016 sang Quyết định số 06/2019/QĐ-UBND ngày 31-1-2019 của UBND TP Đà Nẵng nhưng UBND quận Ngũ Hành Sơn lại không áp dụng Điều 5-điều khoản chuyển tiếp của Quyết định số 06/2019/QĐ-UBND để tính giá đất. Việc áp giá sai khiến các gia đình quân nhân phải nộp thêm số tiền lớn hơn 4-6 lần so với quy định tại thời điểm nộp hồ sơ.

Dẫn chúng tôi ra bãi đất trống mọc đầy cỏ dại, Đại tá, cựu chiến binh Trần Văn Khôi, nguyên Phó tham mưu trưởng Vùng 3 Hải quân cho biết: “Nếu áp dụng bảng giá đất mới, 143 hộ gia đình quân nhân được cấp đất sẽ phải nộp thêm gần 200 tỷ đồng. Đây là con số quá lớn, vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình. Tuy được cấp đất từ lâu nhưng do không có tiền nộp, nhiều đồng chí vẫn phải đi thuê nhà. Mỗi lần đi qua đây, nhìn khu dự án bỏ hoang, rác thải, cỏ dại mọc um tùm, chúng tôi xót xa lắm. Rất mong lãnh đạo thành phố và các cơ quan chức năng xem xét, giải quyết thấu tình, đạt lý”.

 Đại diện các hộ rà soát, đối chiếu hồ sơ cấp đất tại Dự án khu gia đình quân nhân sân bay Nước Mặn.

Lý giải cho việc áp dụng giá đất theo quyết định mới, UBND quận Ngũ Hành Sơn khi đó đã viện dẫn quy định tại khoản 5, Điều 17 Thông tư số 76/2014/TT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định: "Trường hợp hộ gia đình, cá nhân đã nộp hồ sơ hợp lệ xin chuyển mục đích sử dụng đất, xin cấp giấy chứng nhận nhưng do cơ quan nhà nước có thẩm quyền chậm ban hành quyết định chuyển mục đích sử dụng đất hoặc quyết định công nhận quyền sử dụng đất thì nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân được xác định theo chính sách và giá đất tại thời điểm chậm nhất theo thời hạn mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải ban hành quyết định chuyển mục đích sử dụng đất hoặc quyết định công nhận quyền sử dụng đất theo quy định...". 

Còn Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố lại cho rằng: "Qua rà soát hồ sơ trên hệ thống ứng dụng Lệ phí trước bạ và trang Liên thông thuế và tài nguyên môi trường, phiếu tiếp nhận hồ sơ hợp lệ của 143 hồ sơ trên được bộ phận một cửa UBND quận Ngũ Hành Sơn ghi nhận vào tháng 10 và tháng 11-2019 (thời điểm Quyết định số 06/2019/QĐ-UBND đã có hiệu lực thi hành). Toàn bộ 143 hồ sơ giao đất của dự án đã được UBND quận Ngũ Hành Sơn ban hành quyết định giao đất trong tháng 1-2020. Như vậy, cơ quan thuế đã tính tiền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định giao đất là phù hợp theo quy định tại Thông tư số 76/2014/TT-BTC".

Tuy nhiên, ngày 31-12-2021, trong văn bản báo cáo kết quả kiểm tra chậm trễ trong việc giải quyết hồ sơ giao đất, Sở Nội vụ TP Đà Nẵng đã xác định rõ: “Trách nhiệm trong việc chậm trễ hồ sơ là do 2 đơn vị gồm Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố (đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố) và Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Ngũ Hành Sơn. Do vậy, việc xác định trách nhiệm của tập thể, cá nhân trong vụ việc do Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố và UBND quận Ngũ Hành Sơn tùy theo tính chất, mức độ vi phạm xem xét, xử lý, báo cáo UBND thành phố”.

Đừng để quân nhân thiệt thòi, ngược xuôi thưa kiện

 Trước những thiệt thòi, bức xúc của cán bộ, nhân viên được cấp đất tại dự án, những năm qua, Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân đã có nhiều công văn gửi UBND TP Đà Nẵng yêu cầu xem lại giá đất mà các các hộ gia đình quân nhân phải nộp. Hằng năm, qua tiếp xúc cử tri, đơn vị và các hộ quân nhân đều có ý kiến phản ánh nhưng vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng. Không còn cách nào khác, cuối năm 2023, các hộ gia đình quyết định gửi đơn kiện lên Tòa án Nhân dân TP Đà Nẵng. Tuy nhiên, sau khi sáp nhập, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đơn kiện lại được chuyển về Tòa án Nhân dân khu vực 2-Đà Nẵng. Quá trình bàn giao và xử lý vụ việc quá lâu đã ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của các quân nhân, như phải chịu khoản tiền phạt chậm nộp thuế hằng ngày...

Đại tá, cựu chiến binh Nguyễn Quốc Quảng, nguyên Phó tư lệnh Vùng 3 Hải quân cho biết: “Trong số quân nhân được cấp đất, có nhiều đồng chí là thương binh, con liệt sĩ, từng công tác nhiều năm ở Trường Sa, hoàn cảnh gia đình rất khó khăn. Chính vì vậy, khi được thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ tư lệnh Quân chủng Hải quân và cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm đãi ngộ, thực hiện chính sách nhà ở, đất ở, ai cũng vui mừng, xúc động. Tuy nhiên, chỉ vì sự chậm trễ của các cơ quan chức năng mà giờ đây nhiều gia đình vẫn chưa thể an cư. Một số quân nhân mắc bệnh hiểm nghèo, trước khi nhắm mắt xuôi tay vẫn đau đáu nỗi lo vì vợ con phải vay mượn số tiền quá lớn để có thể nhận đất ở...". 

Theo luật sư Đỗ Thành Nhân, Công ty Luật TNHH Đỗ Thành Nhân và cộng sự (Đoàn Luật sư TP Đà Nẵng): “Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố giải thích như vậy là chưa đúng nội hàm của quy định pháp luật. Tại khoản 5, Điều 17, Thông tư số 76/2014/TT-BTC quy định rõ: “... tại thời điểm chậm nhất theo thời hạn mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải ban hành quyết định chuyển mục đích sử dụng đất hoặc quyết định công nhận quyền sử dụng đất theo quy định”, chứ không phải “thời điểm cơ quan nhà nước ban hành quyết định quyền sử dụng đất”. Bởi theo quy định hiện hành thì thời gian thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không quá 30 ngày làm việc, tính từ ngày nộp đủ hồ sơ”.

Trước những vướng mắc, bất cập nêu trên, rất mong UBND TP Đà Nẵng và các cơ quan chức năng vào cuộc xử lý dứt điểm, kịp thời, thấu tình, đạt lý.