Thuận lợi cho nhân dân, hiệu quả cho nhà nước

Thay quản lý thủ công bằng điện tử

Trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Cư trú (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Duy Ngọc nói, dự án luật đề xuất bãi bỏ hình thức quản lý dân cư bằng sổ hộ khẩu, sổ tạm trú và thay thế bằng hình thức quản lý theo số định danh cá nhân cập nhật thông tin trên CSDLQGVDC, CSDLVCT. Thông tin về nơi thường trú, nơi tạm trú của mỗi công dân đều là trường thông tin dữ liệu số được cập nhật, điều chỉnh trên CSDLQGVDC, CSDLVCT.

Việc thực hiện quản lý dân cư thông qua phương thức mới bằng mã số định danh cá nhân trên CSDLQGVDC, CSDLVCT sẽ dẫn đến bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ 13 nhóm thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký, quản lý thường trú, tạm trú của công dân. Cụ thể, dự luật đã bỏ toàn bộ các thủ tục về cấp đổi sổ hộ khẩu; cấp lại sổ hộ khẩu; cấp chuyển hộ khẩu; cấp đổi sổ tạm trú; cấp lại sổ tạm trú; điều chỉnh những thay đổi trong sổ tạm trú; gia hạn tạm trú...

Trước đó, thẩm tra sơ bộ về dự án luật này, Thường trực Ủy ban Pháp luật đã bày tỏ nhất trí với việc đổi mới phương thức quản lý cư trú như đề xuất của Chính phủ. Các ý kiến của Thường trực Ủy ban Pháp luật đều cho rằng, phương thức quản lý dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp đơn giản hóa về thủ tục, giấy tờ, tạo thuận lợi và tiết kiệm chi phí hành chính cho công dân; đồng thời góp phần bảo đảm quản lý dân cư chặt chẽ, thực chất, hiệu quả hơn, khắc phục nhiều bất cập trong công tác quản lý dân cư ở nước ta hiện nay. Đây cũng là phương thức quản lý cư trú hiện đại, dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin, phù hợp với xu thế phát triển, được một số quốc gia trên thế giới áp dụng.

Theo tài liệu “Kinh nghiệm quản lý cư trú của một số nước trên thế giới” do Bộ Công an cung cấp, hiện nay, một số quốc gia đang tiến tới quản lý cư trú thông qua mã số định danh cá nhân, điển hình là Hàn Quốc. Mỗi công dân sẽ được nhà nước cấp một mã số định danh cá nhân sử dụng đến hết đời. Mã số này tích hợp nhiều thông tin phục vụ mục đích quản lý nhà nước, trong đó có quản lý về cư trú.

Theo tính toán sơ bộ của Bộ Công an, việc ứng dụng công nghệ thông tin như trên sẽ giúp giảm chi phí khi thực hiện thủ tục hành chính cho người dân ước tính khoảng 1.600 tỷ đồng/năm từ việc không phải thực hiện sao, chụp, chứng thực hoặc không phải kê khai nhiều lần các thông tin cơ bản của mình, tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính tại các cấp chính quyền. Cùng với đó, thông tin cá nhân trong Cơ sở dữ liệu chuyên ngành được cập nhật từ CSDLQGVDC sẽ làm tăng khả năng khai thác, cập nhật thông tin về dân cư, hạn chế tối đa trùng lặp thông tin, giảm chi phí đầu tư ngân sách nhà nước đối với hạ tầng công nghệ thông tin của các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Rà soát thêm để bảo đảm tính khả thi

Thảo luận về nội dung này, các đại biểu đều đánh giá cao quyết tâm của Chính phủ và khẳng định luôn ủng hộ Chính phủ trong việc xây dựng Chính phủ điện tử, chính quyền điện tử nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thanh Hồng (Bình Dương) phân tích, việc bỏ sổ hộ khẩu giấy sẽ tiết kiệm nhân lực, thời gian, chi phí ngân sách. Việc quản lý cư trú theo CSDLQGVDC, CSDLVCT hoàn toàn phù hợp với chủ trương xây dựng Chính phủ điện tử. Thực tế, khi Chính phủ vận hành Cổng dịch vụ công quốc gia, người dân và doanh nghiệp đã thuận tiện hơn nhiều trong việc tiếp cận dịch vụ công. Đặc biệt, khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc phòng, chống dịch Covid-19 mới thấy cần phải hiện đại hóa việc quản lý cư trú. Cụ thể, lực lượng công an sẽ thuận tiện hơn trong việc quản lý di-biến động của dân cư, các cơ quan chức năng sẽ dễ dàng hơn trong việc lập danh sách người thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng do bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19…

Ủng hộ chủ trương quản lý cư trú bằng CSDLQGVDC nhưng đại biểu Tô Văn Tám (Kon Tum) bày tỏ băn khoăn về tính khả thi của chính sách này trên hai khía cạnh. Một là, số định danh cá nhân được xác lập từ CSDLQGVDC, nhưng sau hơn 4 năm triển khai thực hiện, đến nay mới có hơn 18 triệu công dân được cấp số định danh cá nhân. Hai là, để bảo đảm tính khả thi thì đến thời điểm Luật Cư trú (sửa đổi) có hiệu lực, CSDLQGVDC và CSDLVCT phải được xây dựng xong đồng bộ, đưa vào vận hành và bảo đảm kết nối, cập nhật, chia sẻ, khai thác thông tin thông suốt. Theo báo cáo của Bộ Công an thì dự kiến đến tháng 6-2021 mới đưa vào vận hành CSDLQGVDC.

Nhấn mạnh rằng ý tưởng quản lý cư trú thông qua CSDLQGVDC là ý tưởng rất hay, nhưng Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Trường Giang băn khoăn về nguồn lực triển khai để bảo đảm thi hành quy định khi Quốc hội thông qua. Dẫn số liệu báo cáo, đến nay, Chính phủ mới bố trí được một nửa số vốn trong tổng kinh phí xây dựng CSDLQGVDC, ông Nguyễn Trường Giang đề nghị Chính phủ nêu rõ chủ trương bố trí đủ vốn đầu tư xây dựng CSDLQGVDC như thế nào.

Giải trình tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Chính phủ đã có phương án bố trí đủ vốn để xây dựng CSDLQGVDC. Về số định danh cá nhân, Ban soạn thảo đã xin ý kiến các bộ, ngành, địa phương về các trường thông tin để đảm bảo kết nối đồng bộ sau khi số định danh này đi vào hoạt động và được chia sẻ. Các đơn vị cơ bản đồng tình với ý kiến của ban soạn thảo. Do đó, việc chia sẻ của các bộ, ngành, địa phương về các trường thông tin đã có bước chuẩn bị và bảo đảm các yêu cầu để tiến hành đồng bộ.

Theo kế hoạch, dự án Luật Cư trú (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp thứ chín; cho ý kiến lần thứ hai và thông qua tại Kỳ họp thứ mười.

THÙY LÂM