Mở rộng cơ hội an cư từ phát triển nhà ở cho thuê

Giải pháp tạo lập chỗ ở ổn định, lâu dài

Gia đình anh Nguyễn Văn Hoàng (phường Hoàng Mai, TP Hà Nội) đang thuê căn nhà diện tích gần 60m², tiền thuê hằng tháng khoảng 8 triệu đồng. Với mức thu nhập của hai vợ chồng khoảng 30 triệu đồng/tháng, nuôi 3 con nhỏ, tiền thuê nhà chiếm một phần đáng kể trong chi phí sinh hoạt của gia đình anh Hoàng. Nhiều năm đi thuê nhà ở Hà Nội, lo lắng thường xuyên của anh Hoàng là chủ nhà có thể đột ngột tăng giá thuê hoặc lấy lại nhà. Khi đó, gia đình anh lại bắt đầu hành trình tìm nhà và ổn định cuộc sống. Tiếp nhận thông tin về mô hình nhà ở cho thuê đang được tích cực triển khai, anh Hoàng chia sẻ, điều kiện kinh tế chưa cho phép anh nghĩ đến sở hữu nhà ở, vì vậy, điều anh mong mỏi là được thuê nhà với mức giá hợp lý, quan trọng nhất là có chỗ ở ổn định, lâu dài.

Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là chính sách an sinh xã hội cốt lõi nhằm bảo đảm quyền có nơi ở hợp pháp, ổn định đời sống cho các đối tượng chính sách, người thu nhập thấp, công nhân, người lao động mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Thống kê của Bộ Xây dựng cho thấy, lũy kế đến nay, cả nước có 947 dự án nhà ở xã hội đang triển khai với quy mô 910.933 căn, tổng mức đầu tư khoảng 841.338 tỷ đồng. Trong đó đã hoàn thành 363 dự án, quy mô 216.626 căn; đã khởi công và đang triển khai xây dựng 293 dự án, quy mô 363.065 căn; được chấp thuận chủ trương đầu tư 291 dự án, quy mô 331.242 căn. Tính đến nay, tổng số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công và chấp thuận chủ trương đầu tư đạt 91% so với mục tiêu của Đề án 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội.

Dự án nhà ở xã hội tại phường Yên Phong, TP Bắc Ninh. Ảnh: DŨNG MINH

Riêng đối với nhà ở cho thuê, đến nay, cả nước có 114 dự án nhà ở xã hội có nhà ở cho thuê đang triển khai với tổng số 63.970 căn để cho thuê. Từ tháng 6-2026 đến nay, cả nước đã có 29 dự án mới được khởi công, quy mô hơn 85.500 căn, trong đó có hơn 33.800 căn nhà ở cho thuê, chiếm 40%; đã hoàn thành hơn 8.300 căn, đạt 48% kế hoạch và khả năng năm 2026 hoàn thành hơn 18.000 căn, đạt 104% so với kế hoạch.

Liên quan đến chính sách phát triển nhà ở, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) bày tỏ đồng tình với định hướng đa dạng hóa các loại hình nhà ở, ưu tiên nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, gắn với hệ thống hạ tầng. Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định nhu cầu thuê, mua nhà và cơ cấu phát triển nhà ở trên cơ sở thu nhập, khả năng chi trả, biến động dân số, thị trường lao động, khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng. Đồng thời cần có cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện các tiêu chí phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê thay vì chỉ tập trung vào tổng diện tích sàn hoặc số lượng căn hộ được xây dựng.

Bộ Xây dựng xác định phát triển nhà ở cho thuê là trụ cột của chính sách nhà ở trong thời gian tới. Đây là phân khúc chiến lược, dài hạn cho số đông người dân, giúp bảo đảm an sinh xã hội, an ninh trật tự, nâng cao năng suất lao động và góp phần ổn định thị trường bất động sản. Nhà nước không bao cấp và không để thị trường tự điều tiết mà giữ vai trò kiến tạo, minh bạch thị trường, doanh nghiệp có lợi nhuận hợp lý, người dân tiếp cận được giá thuê phù hợp. Đồng thời gắn phát triển nhà ở với quy hoạch đất đai, đô thị, khu công nghiệp, giao thông và thị trường lao động, ưu tiên mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, vùng động lực kinh tế.

Cần ưu tiên quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê

Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm khi thảo luận về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI là quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê. Trong đó có việc dành quỹ đất tại các khu vực có nhu cầu lớn về thuê nhà, nhất là đô thị, khu vực phát triển giao thông công cộng, gần khu công nghiệp, khu chế xuất và các trường đại học, cao đẳng. Đại biểu Lý Anh Thư (đoàn An Giang) cho rằng, cần có căn cứ xác định quy mô quỹ đất, tránh bố trí hình thức hoặc thực hiện thiếu thống nhất và làm rõ tiêu chí gần khu công nghiệp, khu chế xuất, trường học, kết hợp khoảng cách địa lý với khả năng kết nối giao thông, điều kiện tiếp cận thực tế. Đại biểu Hà Thị Anh Thư (đoàn Quảng Ngãi) đề nghị, doanh nghiệp được hưởng ưu đãi phải có nghĩa vụ tương ứng về giá thuê, chất lượng nhà ở, trách nhiệm bảo trì, thời hạn duy trì mục đích cho thuê, không được lợi dụng chính sách để chuyển sang bán thương mại hưởng chênh lệch, đồng thời cần ngăn chặn việc người thụ hưởng chính sách tự ý cho thuê lại để kinh doanh.

Theo đại biểu Trương Hồ Hải (đoàn An Giang), để nhà ở cho thuê trở thành trụ cột chính sách cần có mục tiêu, công cụ và cơ chế ưu đãi rõ ràng. Trong đó cần nghiên cứu chính sách tín dụng, cơ chế tiếp cận đất đai, ưu đãi thuế. Về xác định giá thuê nhà, đại biểu Trịnh Ngọc Phương (đoàn Tây Ninh) cho rằng, vấn đề không chỉ tính đúng, tính đủ chi phí và bảo đảm lợi nhuận hợp lý cho nhà đầu tư mà còn là người thu nhập thấp có thực sự đủ khả năng thuê hay không. Nếu tiền thuê và chi phí dịch vụ chiếm tỷ lệ quá lớn trong thu nhập của người lao động thì nhà ở vẫn không đến được đúng đối tượng cần hỗ trợ. Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định giá thuê phải gắn với khả năng chi trả của nhóm đối tượng mục tiêu và quy định trách nhiệm công khai giá, cơ chế kiểm tra, điều chỉnh giá.

Hiện nay, các quan điểm, định hướng về phát triển nhà ở cho thuê đang được thể chế hóa vào các chính sách tại dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Trong đó, nguyên tắc là hỗ trợ nhà ở xã hội bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, ưu tiên người có công, người khuyết tật, hộ nghèo. Cơ chế tạo lập nguồn vốn được cụ thể hóa thông qua quỹ nhà ở hoạt động không vì lợi nhuận và tài chính công đoàn cùng với các hình thức quy hoạch, bố trí quỹ đất để phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân.

Đối với chính sách ưu đãi dành cho chủ đầu tư để kéo giảm giá thành, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh cho biết, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) quy định đồng bộ các chính sách như miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, ưu đãi về thuế, tín dụng; hạch toán chi phí đầu tư hạ tầng và xây dựng vào chi phí hợp lý cũng như cho phép dành một tỷ lệ diện tích đất hoặc diện tích sàn để kinh doanh nhằm bù đắp chi phí. Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, nguyên tắc xác định giá bán, giá thuê, thuê mua được quy định chặt chẽ, tính đúng, tính đủ các chi phí hợp lý, hợp lệ, lợi nhuận định mức và không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước để mức giá phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập thấp. Bên cạnh đó, quy định của pháp luật cũng hướng đến ngăn ngừa đầu cơ, bảo đảm đúng mục đích an sinh xã hội của chính sách.