Từ lời dạy giản dị của Bác đến chiến lược môi sinh quốc gia

Mùa xuân năm Canh Tý 1960, tại Công viên Thống Nhất, Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp trồng những cây đầu tiên, chính thức phát động Phong trào “Tết trồng cây”. Từ lời kêu gọi giản dị của Người: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây”, một phong trào sâu rộng đã hình thành, lan tỏa trong toàn xã hội, trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc mỗi khi Tết đến, xuân về.

Tết trồng cây không đơn thuần là hoạt động mang tính thời điểm mà là một thông điệp chiến lược về bảo vệ môi trường, giữ gìn sinh thái, phát triển bền vững. Hơn nửa thế kỷ qua, lời dạy của Bác Hồ ngày càng chứng tỏ tầm nhìn sâu rộng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và ô nhiễm môi trường đang trở thành thách thức toàn cầu. Theo PGS, TS Nguyễn Bá Ngãi, Phó chủ tịch Hội Chủ rừng Việt Nam, nước ta có lợi thế lớn khi sở hữu hệ sinh thái rừng đa dạng với hơn 10,1 triệu héc-ta rừng tự nhiên và 4,7 triệu héc-ta rừng trồng. Ông khẳng định: “Rừng chính là hạ tầng sinh thái quan trọng nhất trong phòng, chống thiên tai. Trồng cây hôm nay không chỉ vì môi trường mà còn là bảo đảm an ninh sinh thái quốc gia”.

Tết trồng cây Xuân Ất Tỵ 2025 tại Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 327, Quân khu 3. Ảnh: HOÀNG GIA MINH 

Thực tế những năm gần đây cho thấy, rừng và cây xanh đang trở thành “lá chắn tự nhiên” trước thiên tai. Các trận mưa lũ lớn, sạt lở đất ở miền núi phía Bắc trong năm 2025 càng khẳng định vai trò sống còn của rừng đầu nguồn trong giữ đất, giữ nước, điều hòa dòng chảy và giảm thiểu thiệt hại.

Từ phong trào mang tính khởi xướng, Tết trồng cây ngày nay đã trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển xanh của đất nước, gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ đa dạng sinh học và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Nền tảng cho mùa xuân xanh 2026

Theo đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, cả nước trồng hơn 285.000ha rừng tập trung và 108 triệu cây xanh phân tán. Giá trị xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt hơn 18 tỷ USD, xuất siêu khoảng 14,8 tỷ USD. Thu từ dịch vụ môi trường rừng đạt gần 4.000 tỷ đồng; tốc độ tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp gần 6%; tỷ lệ che phủ rừng duy trì ổn định ở mức 42,03%. Đáng chú ý, nhờ sự lan tỏa mạnh mẽ của phong trào trồng cây, Chương trình “Trồng 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025” đã hoàn thành vượt mục tiêu với tổng số hơn 1,43 tỷ cây xanh được trồng trên cả nước. Cùng với đó, diện tích rừng trồng mới năm 2025 không chỉ tăng về số lượng mà còn được nâng cao về chất lượng, với tỷ lệ cây bản địa và cây đa mục tiêu ngày càng cao, giúp cải thiện khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho rằng, những kết quả đạt được trong năm 2025 là minh chứng cho sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tích cực của nhân dân, góp phần nâng cao giá trị kinh tế rừng, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và ổn định sinh kế cho hàng triệu hộ dân.

Không chỉ dừng lại ở việc trồng rừng, nhiều địa phương đã gắn Phong trào "Tết trồng cây" với chiến lược phát triển bền vững. Tại Lào Cai, rừng phòng hộ đầu nguồn được chú trọng phát triển nhằm bảo vệ nguồn nước và hạn chế lũ quét. Đặc biệt, mô hình trồng cây bản địa đã góp phần giảm thiểu nguy cơ sạt lở đất, bảo vệ hệ sinh thái vùng núi. Năm 2026, tỉnh Lào Cai phấn đấu trồng mới hơn 14.000ha rừng tập trung và hơn 6 triệu cây xanh phân tán; gắn nâng cao năng suất, chất lượng trồng rừng với bảo vệ rừng tự nhiên, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng; ngăn chặn chặt phá, khai thác trái pháp luật; phát triển lâm nghiệp theo hướng sản xuất và chế biến sâu, mở rộng thị trường, nâng cao giá trị kinh tế đồi rừng.

Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 327, Quân khu 3 tổ chức trồng cây đầu năm trên địa bàn biên giới tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: HOÀNG GIA MINH 

Hay như ở Quảng Ninh, việc trồng rừng được kết hợp với phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản, bằng cách cải tạo các khai trường, bãi thải thành không gian xanh, rừng trồng hoặc khu công nghiệp/đô thị. Đây là giải pháp bền vững nhằm khắc phục hậu quả xói mòn, ô nhiễm, tái tạo cảnh quan và hệ sinh thái.

TS Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Tư vấn phát triển (CODE) cho rằng, việc trồng cây gây rừng hiện nay không còn là phong trào mang tính biểu tượng mà phải trở thành một phần của chiến lược phát triển quốc gia, từ kinh tế tuần hoàn đến chống biến đổi khí hậu.

Thực tế trong lực lượng vũ trang, phong trào trồng cây, bảo vệ rừng cũng được duy trì thường xuyên mỗi khi Tết đến, xuân về, gắn với xây dựng cảnh quan doanh trại sáng-xanh-sạch-đẹp và tham gia phủ xanh đất trống, đồi núi trọc. Đây không chỉ là hành động thiết thực bảo vệ môi trường mà còn góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân.

Từ những cánh rừng đầu nguồn đến những tuyến phố xanh trong đô thị, từ vùng núi cao đến đồng bằng ven biển, phong trào trồng cây đã và đang góp phần cải thiện môi trường sống, nâng cao chất lượng không khí và bảo vệ nguồn nước. Từ một sáng kiến giản dị của Bác Hồ cách đây 66 năm, Tết trồng cây hôm nay đã trở thành phong trào mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của đất nước.

Giữ rừng, trồng cây không chỉ là bảo vệ thiên nhiên mà còn là bảo vệ chính cuộc sống của chúng ta. Mỗi cây xanh được vun trồng là một “lá phổi” cho đất nước, là một cam kết với tương lai. Và hơn hết, đó chính là cách thiết thực nhất để thực hiện lời dạy của Bác Hồ, vì lợi ích lâu dài của dân tộc, vì một Việt Nam xanh, phát triển và bền vững.