Sớm ban hành bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn về phòng cháy, chữa cháy

Cháy nổ nhiều, thiệt hại lớn

Khoảng 17 giờ 5 phút ngày 7-5, một vụ cháy lớn xảy ra tại căn nhà số 47/58/2 Lạc Long Quân, phường 1, quận 11 (TP Hồ Chí Minh) khiến 8 người thiệt mạng. Theo Công an TP Hồ Chí Minh, căn nhà bị cháy có 1 trệt, 2 lầu, tổng diện tích 126m² nằm trong hẻm sâu. Đây là cơ sở sản xuất keo sáp, đèn cầy. Nhà có một cửa trước, một cửa bên hông nhưng bị khóa chặt nên khi sự cố cháy xảy ra, dù người dân phát hiện và huy động hàng chục bình chữa cháy mi-ni nhưng do lửa bùng phát mạnh, khói đen bao trùm cả căn nhà nên người trong nhà không thể thoát ra ngoài, dẫn đến tử vong do ngạt khói. 

Tại quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội, trước đợt dịch Covid-19 lần này, dạo một vòng qua các tuyến phố như: Hàng Mã, Hàng Chiếu, Chả Cá... có thể thấy các vật liệu dễ cháy như giấy, xốp, các loại thảm... được nhiều người dân bày bán, cất giữ ngay trong nhà. Ở khu chợ Ninh Hiệp, xã Ninh Hiệp (Gia Lâm, Hà Nội), nhiều hộ kinh doanh cũng sử dụng nhà ở làm kho để chứa các kiện vải, quần áo. Theo thống kê của UBND TP Hà Nội, từ năm 2015 đến nay, toàn thành phố xảy ra 4.170 vụ cháy nổ, làm 93 người chết, 149 người bị thương, thiệt hại tài sản hơn 1.025 tỷ đồng. Trong đó, các vụ cháy nổ xảy ra tại loại hình cơ sở nhà ở kết hợp SXKD chiếm tỷ lệ cao (923 vụ, chiếm 22,13%; làm chết 48 người, chiếm 51,61%). Đặc biệt, từ tháng 12-2020 đến nay, xảy ra 114 vụ cháy nổ làm 13 người chết, 14 người bị thương, trong đó có 6 vụ nghiêm trọng đều xảy ra tại loại hình nhà ở kết hợp SXKD, làm 13 người chết, 14 người bị thương.

Nhà ở kết hợp kinh doanh trên phố Hàng Chiếu (Hoàn Kiếm, Hà Nội). Ảnh chụp trước ngày 30-4

Theo Công an TP Hồ Chí Minh, nhà ở kết hợp kinh doanh thường có kết cấu dạng nhà ống, chỉ có một lối thoát duy nhất là cửa chính ở dưới tầng trệt, các phía còn lại đều tiếp giáp với nhà dân xung quanh, không có lối thoát. Người dân thường sử dụng tầng trệt làm nơi để xe máy, ô tô, nấu bếp... rất dễ xảy ra cháy nổ. Trong khi đó, các hộ kinh doanh thường tận dụng tối đa diện tích mặt bằng để hàng hóa với khối lượng lớn hoặc chất cao, treo sát đến trần, mái nhà; nhiều gia đình còn trữ cả xăng dầu, hóa chất dễ cháy trong nhà; hệ thống điện chiếu sáng câu mắc chằng chịt, không đúng quy định là những hiểm họa khôn lường dẫn đến cháy nổ. Các tầng trong nhà thường là chỗ ngủ, sinh hoạt; nhiều hộ còn tận dụng các tầng áp mái, sân thượng làm kho chứa hàng hóa và rào chắn toàn bộ bên trên, không có lối thoát lên sân thượng hoặc lối thoát sang nhà bên cạnh khi có cháy ở bên dưới. Vì thế, người dân chạy xuống dưới thì chết cháy, chạy lên trên thì chết ngạt vì khói! Nguyên nhân nữa là do các bảng quảng cáo ở mặt tiền câu mắc không đúng quy định, có hệ thống điện chằng chịt, sử dụng liên tục, công suất lớn và thường xuyên chịu tác động của thời tiết, nhiệt độ cao... nên dễ gây quá tải, chập cháy.

Cần các giải pháp đồng bộ 

Nhằm giải quyết vấn đề này, UBND TP Hà Nội đã giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với công an thành phố, UBND cấp huyện và đơn vị liên quan nghiên cứu, đề xuất UBND thành phố kiến nghị Bộ Xây dựng ban hành bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn về PCCC cho nhà ở hộ gia đình kết hợp SXKD để bảo đảm an toàn PCCC và phù hợp với thực tế. Trong đó, đặc biệt lưu ý các tiêu chí về lối thoát nạn, lối thoát khẩn cấp và giải pháp ngăn cháy lan.

Trao đổi về vấn đề này, kiến trúc sư Nguyễn Thế Khải, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Quy hoạch và Kiến trúc Việt Nam, cho biết: “Hiện nay, do chưa có bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn về PCCC đối với các công trình nhà ở kết hợp SXKD nên người dân cũng như các đơn vị tư vấn thiết kế chưa quan tâm thực hiện. Vì thế, Bộ Xây dựng cần sớm nghiên cứu, ban hành bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn trên để bảo đảm PCCC, thoát hiểm khi xảy ra cháy nổ”. Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc TP Hà Nội cho biết thêm: “Do chưa có hành lang pháp lý nên hiện nay, nội dung về các giải pháp PCCC khi cấp phép xây dựng nhà ở liền kề, nhà ở phân lô... chưa được quan tâm, quản lý chặt chẽ. Ngoài ra, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý còn hạn chế. Ví dụ, cơ quan cấp phép xây dựng và cơ quan cấp phép SXKD phối hợp chưa chặt chẽ dẫn đến không bảo đảm các yêu cầu về PCCC. Vì thế, cần sớm khắc phục các hạn chế này. Thời gian tới, các cơ quan chức năng cũng cần đưa ra những quy định cụ thể về việc khai thác, sử dụng nhà ở hộ gia đình...”.

Không đợi đến khi Bộ Xây dựng ban hành bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn quy định, hướng dẫn PCCC cho nhà ở kết hợp SXKD mà chính quyền các địa phương, nhất là người dân, cần chủ động nêu cao cảnh giác, tăng cường rà soát, ngăn chặn các nguy cơ dễ gây cháy nổ. Theo đó, tránh tình trạng để đồ dùng, hàng hóa dễ cháy nơi đun nấu; không dự trữ xăng dầu, khí đốt và các chất lỏng dễ cháy trong nhà ở. Ngoài ra, ô tô, xe máy và các phương tiện chứa xăng dầu, chất lỏng dễ cháy nếu để trong nhà phải cách xa bếp đun nấu, nguồn sinh nhiệt. Hạn chế sử dụng tấm nhựa, mút xốp để ốp tường, trần, vách ngăn nhằm hạn chế cháy lan...

Bài và ảnh: VĂN THI