Số hóa quản lý, "siết" xe hợp đồng trá hình

Bổ sung nhiều quy định mới về xe hợp đồng

Một số quy định mới về xe hợp đồng được bổ sung tại Nghị định số 336/2025/NĐ-CP, Nghị định số 218/2026/NĐ-CP và Nghị định số 238/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Đáng chú ý, Nghị định 218 bổ sung quy định, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải truyền dữ liệu hợp đồng vận chuyển trước chuyến đi về hệ thống dữ liệu của Bộ Công an. Đây là cơ sở để tăng cường giám sát, kiểm tra, góp phần ngăn ngừa việc lợi dụng xe hợp đồng để hoạt động như xe tuyến cố định và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan quản lý vận tải với lực lượng chức năng...

Lực lượng chức năng kiểm tra xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng tại Hà Nội. Ảnh: PHẠM HƯNG

Theo ông Đỗ Quốc Phong, Phó trưởng phòng Quản lý vận tải, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), các quy định mới cũng hướng tới cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số. Cơ quan cấp phép về vận tải chủ động khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành thay cho việc yêu cầu doanh nghiệp cung cấp các giấy tờ đã có dữ liệu. Cùng với đó là việc tiếp tục phân cấp một số thủ tục về giấy phép liên vận, giấy phép vận tải cho sở xây dựng; rà soát, điều chỉnh trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy và quy định về phân cấp, phân quyền hiện hành. “Nghị định 218 được xây dựng theo hướng quản lý chặt chẽ những nội dung cần thiết, tăng cường quản lý bằng dữ liệu và công nghệ, đồng thời đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân. Mục tiêu là bảo đảm hoạt động vận tải đường bộ phát triển an toàn, minh bạch và đúng quy định pháp luật”, ông Đỗ Quốc Phong chia sẻ.

Điểm quan trọng cần nhấn mạnh của các quy định mới là doanh nghiệp và lái xe phải chủ động rà soát các điều kiện hoạt động, đặc biệt đối với xe hợp đồng, qua đó bảo đảm hoạt động vận tải an toàn, minh bạch và đúng pháp luật. Tinh thần chung là tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, nhưng phải bảo đảm cạnh tranh công bằng, an toàn giao thông và trật tự vận tải.

Nhìn nhận các quy định pháp luật được điều chỉnh theo hướng minh bạch hóa các loại hình kinh doanh vận tải, với tiêu chí an toàn là trên hết, ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho rằng, cần kiểm soát ngay từ trước khi xe lăn bánh, nhất là về số lượng hành khách, danh sách cụ thể, dữ liệu phải được truyền tải để lực lượng chức năng có thể kiểm soát, qua đó chủ động ngăn ngừa thay vì để xảy ra rồi mới xử lý. Đặt vấn đề vì sao người dân vẫn sử dụng "xe dù", theo ông Nguyễn Công Hùng, nguyên nhân vì những phương tiện này phù hợp với nhu cầu của hành khách. Vì vậy, cần xây dựng khuôn khổ pháp lý phù hợp để quản lý các loại hình này, tạo môi trường bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh.

Qua công tác tuần tra, kiểm soát của lực lượng chức năng cho thấy, một trong những khó khăn đặt ra là phân biệt xe hợp đồng đúng nghĩa với trường hợp vận tải tuyến cố định nhưng được tổ chức dưới hình thức hợp đồng. Để xác định xe hợp đồng nhưng hoạt động trá hình, vận chuyển hành khách như xe tuyến cố định, lực lượng chức năng phải đối chiếu hợp đồng đã ký kết, người thuê vận tải, danh sách hành khách, hành trình, địa điểm đón, trả khách và cách thức doanh nghiệp nhận khách, thu tiền. Trên cơ sở đó mới có thể đánh giá chính xác hoạt động của phương tiện, làm căn cứ để xử lý những trường hợp không chấp hành quy định.

Xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm

“Việc kiểm tra cần hướng tới quản lý thực chất, dựa trên dữ liệu và có trọng tâm, tránh gây phiền hà, chồng chéo cho doanh nghiệp. Với những đơn vị chấp hành tốt, cơ quan quản lý sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động ổn định, cùng với đó, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, góp phần xây dựng môi trường vận tải an toàn, minh bạch và cạnh tranh bình đẳng”, ông Đỗ Quốc Phong chia sẻ. Theo đại diện Cục Đường bộ Việt Nam, công tác quản lý cần được thực hiện theo hướng phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương, trên cơ sở phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của từng cơ quan. Mục tiêu là mỗi cơ quan thực hiện đúng chức năng, không chồng chéo, chia sẻ thông tin, dữ liệu để quản lý hiệu quả hơn, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động ổn định, đúng quy định.

Lực lượng chức năng kiểm tra xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng tại Hà Nội. Ảnh: PHẠM HƯNG

Tại Công điện số 56/CĐ-TTg ngày 21-8-2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm đối với hoạt động vận tải trên đường bộ, khai thác dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh lái xe, camera hành trình để phục vụ quản lý, tập trung xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, trong đó có việc thu hồi phù hiệu xe, giấy phép kinh doanh vận tải. Thực hiện chỉ đạo này, lực lượng cảnh sát giao thông không chỉ kiểm tra phương tiện trên đường mà còn phối hợp với các địa phương đối chiếu dữ liệu, kiểm tra điều kiện kinh doanh, bộ phận quản lý an toàn, việc phân công lái xe và theo dõi hành trình tại doanh nghiệp.