Gỡ nút thắt trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi

Sức bật từ những mô hình "nói thật, làm thật"

Thực tiễn phát triển chăn nuôi bền vững tại TP Hải Phòng là minh chứng cho thấy, minh bạch hóa quy trình chăn nuôi chính là chìa khóa mở ra hiệu quả kinh tế bền vững. Điển hình như trang trại rộng 1,4ha của Hợp tác xã (HTX) Sản xuất kinh doanh và Dịch vụ chăn nuôi Duy Nhất tại xã Tiên Minh. Với quy mô 50.000 con gà đẻ trứng, từ năm 2022, cơ sở đã chủ động đầu tư hệ thống chuồng khép kín, ứng dụng công nghệ số, điện mặt trời và chế phẩm vi sinh để tự động hóa khâu cho ăn, điều hòa không khí và xử lý chất thải. Nhằm chuẩn hóa quy trình, HTX Sản xuất kinh doanh và Dịch vụ chăn nuôi Duy Nhất đã áp dụng nghiêm ngặt tiêu chuẩn VietGAP. Với sự đồng hành của ngành chức năng, các sản phẩm trứng gà của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao và được dán tem truy xuất nguồn gốc. Ông Nguyễn Quang Vình, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh và Dịch vụ chăn nuôi Duy Nhất cho biết: “Chính sách hỗ trợ của HĐND thành phố đối với sản phẩm OCOP 3 sao đã giúp chúng tôi hoàn thiện và chuẩn hóa hệ thống tem truy xuất nguồn gốc. Đây là tấm vé thông hành bắt buộc để sản phẩm tiến sâu vào các chuỗi siêu thị lớn, bảo đảm đầu ra ổn định và củng cố niềm tin lâu dài của người tiêu dùng đối với chất lượng sản phẩm”.

Thành viên Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh và Dịch vụ chăn nuôi Duy Nhất thu hoạch trứng gia cầm.

Ở một khía cạnh khác, mô hình liên kết của HTX Sản xuất, kinh doanh và Dịch vụ nông nghiệp Chiêu Viên (xã Chấn Hưng, TP Hải Phòng) lại khẳng định sức bật từ việc minh bạch chuỗi cung ứng. Trung bình mỗi ngày cung ứng ra thị trường hơn 40.000 quả trứng, HTX đã chủ động hoàn thiện quy trình an toàn thực phẩm và dán tem truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, sản phẩm trứng vịt Chấn Hưng nhanh chóng "phủ sóng" tại các chuỗi bếp ăn tập thể, trường học, khách sạn và cửa hàng nông sản sạch trên địa bàn. Ông Nguyễn Văn Chiêu, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Sản xuất, kinh doanh và Dịch vụ nông nghiệp Chiêu Viên chia sẻ: “Sự hướng dẫn, "cầm tay chỉ việc" của trung tâm khuyến nông và cơ quan chuyên môn đã giúp HTX chuẩn hóa quy trình truy xuất. Khi thông tin được công khai, rõ ràng, đối tác và người tiêu dùng hoàn toàn yên tâm. Giá bán sản phẩm luôn giữ mức ổn định, giúp HTX vững vàng trước những biến động bất lợi của thị trường”.

Tháo gỡ nút thắt ở khu vực nhỏ lẻ

Dù hiệu quả từ các mô hình điểm rất rõ ràng, song nhìn trên tổng thể, việc triển khai truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi diện rộng vẫn đang đối mặt với không ít rào cản. Theo đánh giá của Hội Chăn nuôi Việt Nam, hoạt động này hiện mới chỉ diễn ra thuận lợi tại các doanh nghiệp, HTX hoặc trang trại quy mô lớn. Trong khi đó, khu vực chăn nuôi hộ gia đình, nhỏ lẻ vốn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu ngành, vẫn còn rất thụ động và lúng túng trước các quy định kỹ thuật. Phân tích về nút thắt này, ông Nguyễn Ngọc Sơn, Phó chủ tịch Thường trực Hội Chăn nuôi Việt Nam cho rằng: “Để quy định đi vào cuộc sống, bài toán cốt lõi là phải nâng cao nhận thức cho người dân. Cần đổi mới phương pháp truyền thông, đẩy mạnh tập huấn theo hướng "cầm tay chỉ việc". Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nhà nước cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ ban đầu về công nghệ, tem nhãn cho các hộ nhỏ lẻ; đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp, HTX phát huy vai trò đầu tàu trong việc liên kết bao tiêu sản phẩm và hỗ trợ người dân chuẩn hóa quy trình”.

Dưới góc độ doanh nghiệp chăn nuôi quy mô lớn, ông Nguyễn Hoàng Nguyên, Giám đốc Công ty TNHH MTV Gà giống Dabaco (Tập đoàn Dabaco) khẳng định: “Để truy xuất nguồn gốc đạt hiệu quả thực chất chứ không phải dán tem cho có, dữ liệu phải được lưu trữ theo thời gian thực từ khâu con giống, thức ăn, vaccine cho đến khi ra thành phẩm. Tuy nhiên, đối với khu vực chăn nuôi hộ gia đình, cần phải xây dựng một lộ trình tiếp cận mang tính khả thi, không thể áp đặt đồng loạt ngay lập tức”. Cũng theo ông Nguyễn Hoàng Nguyên, giải pháp căn cơ là cần tiến hành từng bước, gắn chặt với công tác kiểm dịch thú y. Cán bộ chuyên môn khi làm nhiệm vụ kiểm dịch phải yêu cầu người chăn nuôi khai báo rõ nguồn gốc con giống và hóa đơn nguyên liệu đầu vào. Về phía người chăn nuôi, việc nâng cao chất lượng sản phẩm phải bắt đầu từ tư duy chăn nuôi an toàn sinh học, bảo đảm vệ sinh môi trường, nguồn nước và thức ăn ngay tại chuồng trại.

Truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là một thủ tục dán tem lên sản phẩm, mà là bản cam kết về một quy trình chăn nuôi an toàn, minh bạch từ "gốc" đến "ngọn". Sự chủ động đổi mới của người nông dân, vai trò dẫn dắt của các HTX, doanh nghiệp cùng sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời từ cơ quan quản lý chính là nền tảng cốt lõi để ngành chăn nuôi Việt Nam nâng cao giá trị, khẳng định vị thế vững chắc tại thị trường trong nước và vươn tầm quốc tế.