Trong đợt mưa lũ lịch sử vừa qua, DQTV tại các địa bàn thuộc Quân khu 4 đã khẳng định được vai trò là lực lượng tại chỗ, kịp thời ứng phó, giúp nhân dân vượt qua hoạn nạn, hiểm nguy.                                                           

Lực lượng cơ bản, tại chỗ cứu dân

Hằng năm, ngoài chương trình huấn luyện cơ bản, ban CHQS các huyện, thị xã và Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh đã cập nhật huấn luyện thêm một số nội dung mới về các kỹ năng ứng phó với mưa lũ, TKCN cho lực lượng DQTV. Hiệu quả “tại chỗ” của lực lượng DQTV đã được minh chứng: Trong đợt mưa lũ lịch sử tháng 10 vừa qua, lực lượng dân quân các địa phương đã chủ động, linh hoạt phối hợp với các lực lượng khác xử lý các tình huống khẩn trương, hiệu quả. Bão lũ dù đã làm thiệt hại khá nặng nề về tài sản nhưng thiệt hại về người đã được giảm đến mức thấp nhất.

Trong 3 ngày (từ 18 đến 20-10), nước lũ về bất ngờ và chưa từng có trong lịch sử khiến 10/12 thôn của xã Cẩm Duệ (Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) bị ngập từ 0,5m đến 2m. Nhiều người dân không kịp trở tay, bị mắc kẹt trong nước lũ, phải trèo lên mái nhà kêu cứu. Ban CHQS xã Cẩm Duệ đã huy động 31 đồng chí dân quân, 12 đồng chí thôn đội trưởng cùng 16 chiếc thuyền để ứng cứu người dân. Ban CHQS xã còn huy động cả các thuyền đánh cá của các đồng chí dân quân và ngư dân làng chài để sơ tán người dân gặp nguy hiểm đến nơi an toàn. Trong đêm tối, nước chảy xiết, riêng nhóm anh Lê Văn Thành cùng các chiến sĩ dân quân của xã đã cứu được gần 300 người dân. Từng chiếc thuyền máy chạy như thoi, đưa bà con gặp nguy hiểm đến vị trí sơ tán. Trong lúc thực hiện nhiệm vụ ứng cứu dân, 3 chiếc thuyền của lực lượng dân quân đã bị lũ cuốn. Ông Trần Văn Minh ở thôn Thống Nhất, xã Cẩm Duệ kể: “Tôi nhớ, trong đêm 19-10, nước lũ dâng đến đỉnh điểm, tôi lên cơn đau bụng, nghi bị sỏi thận cần đi bệnh viện cấp cứu. Trong khi nước lũ chảy xiết, đêm tối, gia đình tôi chỉ biết gọi cho dân quân xã. Đường từ trung tâm xã tới nhà tôi phải vượt qua một quãng sông, nước chảy rất mạnh nhưng ngay khi nhận được tin, lực lượng dân quân xã Cẩm Duệ đã vượt lũ tầm 5km, đưa tôi đến bệnh viện cấp cứu kịp thời”.

Dân quân biển huyện Lệ Thủy (Quảng Bình) dùng thuyền đánh cá cứu nạn và cứu trợ người dân vùng lũ. Ảnh: NGUYỄN BÌNH

Vừa qua, xã Cẩm Duệ được các nhà tài trợ tặng thêm 3 chiếc thuyền. Ban CHQS xã đã tổ chức tập huấn cho 31 dân quân và 12 thôn, đội trưởng tập lái thuyền máy, điều khiển thuần thục để sẵn sàng "tác chiến" khi có đợt lũ mới.

Chỉ tính trong đợt mưa lũ tháng 10-2020, tỉnh Hà Tĩnh đã huy động 7.540 lượt DQTV với 13.875 ngày công giúp nhân dân ứng phó với thiên tai. Ông Hà Văn Hùng, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh nói: “Trong đợt mưa lũ lịch sử vừa qua, Hà Tĩnh phải di dời hàng chục nghìn hộ dân bị ngập lụt vùng hạ du hồ Kẻ Gỗ thuộc các huyện Cẩm Xuyên, Thạch Hà và TP Hà Tĩnh. Hàng nghìn DQTV và hàng trăm tàu, xuồng, phương tiện các loại đã giúp sơ tán, cứu nạn, cứu trợ nhân dân vùng lũ, góp phần giúp các địa phương giảm thiệt hại về người và tài sản. Tuy nhiên, khi nước lũ dâng cao, vượt ngoài dự báo và các kịch bản ứng phó thì lực lượng DQTV không đủ điều kiện để đáp ứng. Vì vậy, chúng tôi nhận thấy, các địa phương cần bố trí kinh phí, bổ sung thêm các trang bị, phương tiện như xuồng, thuyền, áo phao...; đồng thời huấn luyện sâu kỹ hơn các kỹ năng phòng, chống thiên tai lực lượng DQTV”.

Tại xã Phong Xuân (Phong Điền, Thừa Thiên-Huế), chúng tôi chứng kiến khi có sự cố sạt lở núi gây chết người và làm cô lập nhiều vị trí thuộc khu vực thi công của các nhà máy thủy điện, Ban CHQS huyện Phong Điền đã kịp thời huy động lực lượng dân quân xã tham gia TKCN. Tại đây, khi đường 71 đang bị tắc do sạt lở núi, đường sông quá nguy hiểm, máy bay chưa thể hoạt động do thời tiết xấu, thì địa phương đã sử dụng ngay các nhóm DQTV cùng công nhân thủy điện cắt rừng hơn 20km vận chuyển hàng hóa, thuốc men để kịp thời cứu trợ những người trong vùng bị nạn.

Tại xã Hướng Việt (Hướng Hóa, Quảng Trị) vào cuối tháng 10 vừa qua cũng bị cô lập do sạt lở, tắc đường, nhiều cán bộ và người dân bị vùi lấp, mất tích; một số thi thể được tìm thấy nhưng không đưa ra ngoài được. Lực lượng DQTV đã được huy động cùng với bộ đội, công an tìm đường, luồn rừng tiếp cận vị trí sạt lở, sau đó dùng cáng khiêng đưa người tử nạn ra để làm công tác chính sách.

Nâng hiệu quả hoạt động của dân quân, tự vệ

Tại Quảng Bình, lực lượng DQTV ưu tiên tuyển chọn những đồng chí có sức khỏe tốt, có kỹ năng bơi lội, đồng thời huy động các thanh niên trẻ khỏe, có tinh thần trách nhiệm vào đội xung kích cứu hộ, cứu nạn. Trước mỗi cơn bão, mưa lũ hay tình huống thiên tai, lực lượng này lập danh sách những gia đình trong diện có nguy cơ bị ảnh hưởng cần phải sơ tán. Tại các thôn đều thành lập đội xung kích từ 10 đến 20 người; các xã có một trung đội dân quân, hằng năm đều tổ chức ôn luyện các kỹ năng về cứu hộ, cứu nạn.

Mới đây, trận “đại hồng thủy” diễn ra khá bất ngờ, gây ngập 2-3m tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Với thế mạnh của ngư dân biển, lực lượng dân quân xã Ngư Thủy đã huy động 25 chiếc thuyền đánh cá từ các cửa biển vượt khoảng 15km ngược lên đồng bằng cứu được hàng trăm người và nhiều tài sản. Trong đêm tối, lại chưa thông thạo đường sá, nhưng các dân quân làng biển vẫn lần theo tiếng kêu cứu của người dân để vào tận nhà, kéo bà con lên thuyền rồi đưa đến nơi sơ tán an toàn. Anh Nguyễn Thanh Thuần (thôn Thượng Nam, xã Ngư Thủy, huyện Lệ Thủy) là một trong những chiến sĩ dân quân dùng thuyền đánh cá của mình để cứu người dân bị kẹt trong lũ, khi được hỏi cũng không nhớ nổi trong đêm 18-10 đã cứu được bao nhiêu người, chỉ biết rằng cả đội thuyền đã chạy liên tục suốt đêm và cả ngày hôm sau. 

Ông Đặng Đại Tình, Chủ tịch UBND huyện Lệ Thủy cho biết: “Trong đợt mưa lũ tháng 10 vừa qua, huyện Lệ Thủy đã huy động toàn bộ lực lượng DQTV, kể cả tại những nơi ngập sâu tham gia ứng phó mưa lũ. Chính nhờ lực lượng này, phương án “4 tại chỗ” đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Nhận thức rõ vai trò quan trọng của lực lượng DQTV, hằng năm, huyện đều bảo đảm kinh phí để huấn luyện, mua sắm các trang thiết bị. Một số xã đã triển khai phong trào quyên góp hỗ trợ xây dựng nhà ở cho cán bộ, chiến sĩ DQTV để động viên anh em yên tâm làm nhiệm vụ”.

Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tướng Hà Thọ Bình, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân khu 4 cho biết: “Đợt phòng, chống lũ lụt, TKCN vừa qua, Bộ tư lệnh Quân khu 4 đã chỉ đạo cơ quan quân sự các tỉnh, huyện trên địa bàn huy động tối đa lực lượng DQTV tham gia phối hợp với các lực lượng khác làm nhiệm vụ. DQTV là lực lượng tại chỗ cơ bản, những nơi nào có kế hoạch chu đáo, công tác tổ chức, chỉ huy tốt, sử dụng lực lượng hợp lý thì đạt hiệu quả cao. Từ thực tế hoạt động của DQTV cũng đang đặt ra vấn đề cần nghiên cứu bổ sung trang bị, tăng cường huấn luyện kỹ năng phòng, chống thiên tai, TKCN cho DQTV. Ứng phó với loại thiên tai nào thì phải có tổ chức, chỉ huy, lực lượng phù hợp với loại thiên tai đó. Ví dụ trong lũ lụt gây ngập nước thì nên tổ chức, thành lập các tổ, đội TKCN tại các khu dân cư, trong đó lựa chọn người biết nghề sông nước làm nòng cốt, cùng các thành viên là DQTV, dự bị động viên, huy động phương tiện tàu, thuyền, xuồng nhỏ của người dân; đặt dưới sự chỉ huy thống nhất. Cùng với đó là công tác bảo đảm, tổ chức thông tin liên lạc, tiến hành công tác tuyên truyền, động viên, khen thưởng kịp thời nhằm tăng cường sức mạnh cho lực lượng DQTV để làm nhiệm vụ”.

TRẦN HOÀI - HOA LÊ