Tiền thân của Khoa là Trường Viết văn Nguyễn Du thành lập năm 1979-nơi nhiều nhà văn tên tuổi từng theo học như: Hữu Thỉnh, Nguyễn Khắc Trường, Y Phương, Trần Đăng Khoa, Chu Lai, Nguyễn Trường, Y Ban, Võ Thị Xuân Hà...

Tính từ năm 2018 đến nay, Khoa Viết văn, Báo chí đã có những thay đổi trong cách thức tuyển sinh và tổ chức đào tạo như: Tổ chức tuyển sinh hằng năm thay vì tuyển sinh 2-3 năm một khóa như trước đây; các tiêu chí xét tuyển thẳng và ưu tiên được mở rộng, trong đó tính đến cả năng lực ngoại ngữ (Tiếng Anh chứng chỉ quốc tế IELTS hoặc tương đương), các giải học sinh giỏi Ngữ văn bên cạnh giải thưởng sáng tác. 

Khoa Viết văn, Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức Tọa đàm "Thơ trẻ cất cánh", tháng 2-2025.

Chương trình đào tạo cũng được xây dựng lại tổng thể, xác định rõ mục tiêu chuẩn đầu ra và cơ hội, vị trí việc làm. Trong đó ưu tiên bổ sung các kiến thức, lý thuyết văn học mới, hiện đại, bắt kịp xu thế chung của đời sống văn học Việt Nam và thế giới qua những môn học: Tự sự học, văn học ứng dụng, tiếp nhận văn học, phân tích tác phẩm văn học đương đại... và thực tế, thực hành sáng tác (các môn học về sáng tác, phê bình, thẩm bình văn học). Vốn dĩ "cơm áo không đùa với khách thơ", sáng tác văn học là nghiệp chứ khó là một nghề để nuôi sống cây bút trẻ trong thời gian dài. Vì vậy, chương trình đào tạo cũng dành một thời lượng nhất định cho các kỹ năng bổ trợ liên ngành nhằm khai thác tối đa tiềm năng và cơ hội nghề nghiệp cho người học. Thực tế chứng minh sinh viên sau khi tốt nghiệp đã có năng lực làm việc ở các ngành nghề khác nhau trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, báo chí-truyền thông... 

Trao đổi về nỗ lực đào tạo cây bút sáng tác văn học, TS Đỗ Thị Thu Thủy, Trưởng khoa Viết văn, Báo chí cho biết: “Chương trình đào tạo của Khoa không ngừng được nâng cao. Khoa luôn đề cao những hoạt động học thuật như tọa đàm văn học, giao lưu với nhà văn, nhà thơ nhằm tạo môi trường thuận lợi để nuôi dưỡng, đánh thức tiềm năng sáng tác trong mỗi người học”.

Tuy nhiên, tác động của cơ chế thị trường cùng với “văn hóa tiêu dùng” có xu hướng đề cao giá trị vật chất đã làm thay đổi quan niệm cũng như lựa chọn nghề nghiệp của một bộ phận không nhỏ phụ huynh và học sinh hiện nay. 

“Do khó khăn về nguồn tuyển đầu vào, tổng số sinh viên của 4 lớp viết văn đang theo học chỉ bằng 1/3 số sinh viên của một lớp học ngành báo chí. Một số cơ chế, chính sách chưa có độ mở gắn với đặc thù đào tạo, thu hút tài năng. Hy vọng với những quy định khuyến khích sáng tác văn học cụ thể trong Nghị định 350 sẽ hỗ trợ thiết thực cho các cây bút trẻ đang học tập tại Khoa Viết văn, Báo chí”, TS Đỗ Thị Thu Thủy bày tỏ.

Đào tạo sáng tác văn học không chỉ là câu chuyện của riêng một cơ sở giáo dục mà cần được đặt trong một chiến lược phát triển văn học rộng lớn hơn. Những cây bút theo học viết văn nói riêng, rộng ra là những cây bút văn chương trẻ cần được tạo điều kiện học hỏi, giao lưu, cập nhật kiến thức, thử thách qua các cuộc thi, từ đó nâng cao kỹ thuật văn chương, làm cơ sở tạo nên tác phẩm giá trị.