Có thể kể tới nhiều sân chơi và giải thưởng đang góp phần làm sôi động đời sống văn học thiếu nhi như: Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, Giải thưởng Văn học Kim Đồng, Cuộc vận động sáng tác văn học về đề tài thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam, hội thi sáng tác văn học thiếu nhi TP Hồ Chí Minh, Cuộc thi sáng tác văn học thiếu nhi “Cây bút tuổi hồng”, Cuộc thi sáng tác truyện thiếu nhi “Đóa hoa đồng thoại”...

Trong số đó, nổi bật hơn cả phải kể tới Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn và gần đây nhất là Giải thưởng Văn học Kim Đồng. Hai mô hình này không chỉ góp phần lan tỏa sức sống của văn học, nghệ thuật dành cho thiếu nhi mà còn cho thấy nỗ lực hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong bối cảnh phát triển công nghiệp văn hóa.

Các diễn giả chia sẻ tại Tọa đàm "Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ", tháng 5-2026. 

Với mục tiêu tôn vinh những sáng tác và loại hình nghệ thuật xuất sắc dành cho thiếu nhi, Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) đã khởi xướng Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn. Sau nhiều mùa tổ chức thường niên, giải thưởng dần khẳng định vị thế như một sân chơi chuyên nghiệp, có uy tín cao, đồng thời liên tục mở rộng biên độ từ văn chương truyền thống sang nhiều loại hình sáng tạo đa nền tảng như hội họa, truyện tranh, phim ảnh, hoạt hình.

Giá trị cốt lõi của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn nằm ở việc vừa đề cao chất lượng nghệ thuật, vừa từng bước kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa, nghệ thuật dành cho thiếu nhi trong kỷ nguyên mới. Theo PGS, TS, nhà văn Ngô Văn Giá, nguyên Trưởng khoa Viết văn, Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, thành viên Hội đồng giám khảo giải thưởng, sự phong phú về loại hình tham gia đã tạo nên sức lan tỏa đáng kể cho giải thưởng, đồng thời mở ra động lực để nhiều tác phẩm giàu tiềm năng tiếp tục phát triển thành sản phẩm công nghiệp văn hóa. Từ những cuốn sách, bức tranh hay vở nhạc kịch, điều được nuôi dưỡng sau cùng vẫn là trí tưởng tượng phong phú và nền tảng nhân văn sâu sắc của thế hệ trẻ tương lai.

Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng cũng đang triển khai những cơ chế hỗ trợ mang tính dài hơi và chiến lược. Giải thưởng Văn học Kim Đồng do NXB Kim Đồng tổ chức mang giá trị đặc biệt khi kết hợp giữa truyền thống xuất bản lâu năm và định hướng phát triển đội ngũ sáng tác trẻ. Không chỉ là sân chơi tôn vinh tác phẩm xuất sắc, giải thưởng còn tạo cơ chế hỗ trợ toàn diện từ khâu sáng tác, phản biện đến xuất bản và lan tỏa rộng rãi. Nhờ đó, Giải thưởng Văn học Kim Đồng đã góp phần quan trọng vào việc bổ sung nguồn lực viết mới, khuyến khích tiếng nói gần gũi với tâm tư, khát vọng của trẻ em đương đại, đồng thời củng cố vị thế của NXB Kim Đồng như một trong những đơn vị tiên phong trong xây dựng đội ngũ sáng tác văn học thiếu nhi bền vững.

Tác dụng thực tế của các giải thưởng, cuộc vận động sáng tác trên thể hiện khá rõ qua 3 phương diện chính, đó là phát hiện, khích lệ và tạo động lực cho lực lượng viết trẻ. Trước hết là khả năng phát hiện tài năng mới. Nhiều cây viết trẻ đã được đưa ra ánh sáng từ các cuộc thi, qua đó bổ sung thêm nguồn lực tươi mới, tràn đầy sức sống cho văn học thiếu nhi Việt Nam.

Ở khía cạnh khích lệ sáng tác, các cuộc thi cùng không khí sôi động của hoạt động viết và xuất bản dành cho thiếu nhi đã tạo nên một nguồn sinh khí đáng kể cho đời sống văn chương. Bà Vũ Thị Quỳnh Liên, Phó giám đốc, Tổng biên tập NXB Kim Đồng cho rằng, văn học thiếu nhi luôn cần những tiếng nói mới, có khả năng chạm tới tâm tư, suy nghĩ và khát vọng của trẻ em hôm nay. Chính sự ghi nhận từ các giải thưởng cùng cơ chế đầu tư xuất bản đã giúp nhiều cây bút trẻ có thêm niềm tin, tìm được sự kết nối với cộng đồng sáng tạo và tiếp tục theo đuổi hành trình viết một cách bền bỉ.