Người “gác cổng” cho nhiều cuộc chơi nghệ thuật

Quyết định rẽ hướng sang con đường chuyên nghiệp, Ace Lê đã nhập học khóa thạc sĩ về Bảo tàng học và Thực hành giám tuyển tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) ngay khi chương trình này vừa ra mắt. Đây cũng là khóa học đầu tiên trên thế giới tập trung sâu vào nghệ thuật Đông Nam Á. Với nền tảng học vấn vững chắc gồm cả thạc sĩ báo chí-truyền thông lẫn cử nhân quản trị kinh doanh, anh đã sở hữu “bộ công cụ” đa ngành lý tưởng để trở thành một nhà giám tuyển chuyên nghiệp.

Giám tuyển Ace Lê (bên phải) chia sẻ về hành trình giám tuyển và ý nghĩa của triển lãm tác phẩm của Vua Hàm Nghi tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám, tháng 4-2026. Ảnh do nhân vật cung cấp

Trong giới mỹ thuật hiện nay, Ace Lê không chỉ được biết đến với tư cách một nhà giám tuyển, nghiên cứu độc lập mà còn là người “gác cổng” cho nhiều cuộc chơi nghệ thuật triệu đô. Với anh, sứ mệnh của một giám tuyển không chỉ đơn thuần là lựa chọn, sắp đặt triển lãm. Sứ mệnh của giám tuyển là xác định được tác giả và tác phẩm nào quan trọng trong một giai đoạn nhất định dọc theo chiều dài lịch sử nghệ thuật, gồm cả những gì trong quá khứ và đang diễn ra. Đó là một công việc đòi hỏi sự tổng hòa nhiều kỹ năng: Từ khả năng nghiên cứu của một sử gia nghệ thuật để xác định giá trị tác phẩm, đến kỹ năng quản trị dự án, ngân sách và điều phối các mối quan hệ phức tạp giữa nghệ sĩ, nhà sưu tập và công chúng. “Như vậy, giám tuyển chính là cầu nối giữa nghệ thuật, nghệ sĩ và khán giả”, Ace Lê nhận định.

Vị trí Giám tuyển và Cố vấn cấp cao cho Sotheby’s tại Việt Nam-nơi anh là người Việt đầu tiên đảm nhiệm là minh chứng cho sự công nhận của quốc tế đối với năng lực của Ace Lê. Tại đây, anh đảm nhiệm việc giám tuyển chuỗi triển lãm tiên phong “Hồn xưa bến lạ” (năm 2022) và “Mộng viễn đông” (năm 2023). Anh mang đến góc nhìn bản địa sát sao, tôn trọng tiếng nói của cộng đồng nghệ thuật trong nước để bổ trợ cho quy chuẩn vận hành chuyên nghiệp của một nhà đấu giá hàng đầu thế giới. Thách thức lớn nhất, theo anh, chính là việc giữ thăng bằng giữa các vai trò đa nhiệm ấy để góp phần tạo ra những giá trị bền vững cho thị trường.

Bằng tình yêu đối với mỹ thuật Việt Nam, Ace Lê trăn trở khi nhìn lại trăm năm lịch sử mỹ thuật hiện đại Việt Nam, nơi mà câu chuyện về dân tộc thường được kể qua lăng kính của các nhà nghiên cứu phương Tây. Giờ đây, khi kinh tế của Việt Nam đã thay đổi sau 40 năm đổi mới, phong trào hồi hương tác phẩm nghệ thuật đang diễn ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết, Ace Lê là người nâng cao quan điểm: “Mỹ thuật Việt phải được kể tốt nhất bởi người Việt”. Theo anh, đó là câu chuyện ta phải học từ những cường quốc văn hóa như Nhật Bản, với một sự tự tôn văn hóa không thỏa hiệp.

Không dừng lại ở những thương vụ thương mại, Ace Lê cũng dành nhiều tâm huyết cho các tổ chức phi lợi nhuận như Lân Tinh Foundation. Mục tiêu là nghiên cứu, lưu trữ và tổ chức các triển lãm phi thương mại (đơn cử “Trời, Non, Nước”-triển lãm tranh của Vua Hàm Nghi tại Việt Nam) để gỡ bỏ rào cản giữa mỹ thuật và đại chúng. 

Hiện nay, Ace Lê vẫn miệt mài hoạt động trong các vai trò là Giám đốc sáng lập Lân Tinh Foundation (từ năm 2021), Tổng biên tập Art Nation (từ năm 2021), thành viên Ban điều hành Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng (từ năm 2025), Cố vấn của UOB Painting of the Year (từ năm 2024), Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (từ năm 2022) và Kho dữ liệu nghệ thuật đương đại Việt Nam (2022-2023). Là một đại diện Chương trình Lãnh đạo nghệ thuật quốc tế 2022-2023 của Hội đồng Nghệ thuật Australia, anh là học giả lưu trú tại Queensland Art Gallery/Gallery of Modern Art.

Với Ace Lê, được tiếp xúc trực tiếp với những tác phẩm huyền thoại là một “món quà vật lý không thể thay thế”. Nhưng có lẽ, món quà lớn nhất mà anh đang dành tặng cho mỹ thuật Việt Nam chính là sự chuyên nghiệp, lòng tự trọng nghề nghiệp và một niềm tin mãnh liệt rằng: Nghệ thuật Việt xứng đáng có một vị thế trang trọng và đúng tầm trên bản đồ văn hóa thế giới.