Mỗi tác phẩm hoa đạo, một câu chuyện nhẹ nhàng

Bước vào triển lãm nghệ thuật hoa đạo Nhật Bản “Gió Đông”, công chúng được thưởng thức hơn 20 tác phẩm nghệ thuật hoa đạo giới thiệu nét đẹp tinh tế và chiều sâu triết lý của nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản (Ikebana), do các nghệ sĩ Ikenobo Vietnam Tachibanakai Study Group thực hiện.

Bên cạnh đó, triển lãm còn thiết kế thêm khu vực không gian thực hành trà đạo, nhằm tạo nên tính đồng bộ về mặt thị giác, mở rộng chiều sâu trải nghiệm tới người xem.

Triển lãm hoa đạo "Gió Đông" là điểm hẹn của những tâm hồn nhẹ nhàng yêu nghệ thuật cắm hoa và trà đạo.

Ngay từ tác phẩm “Gió Đông mang theo sự khởi đầu của mùa xuân”, được làm từ hoa lan, thường xuân, dây leo của tác giả Haruka Nago, giới thiệu tới công chúng câu thơ mở đầu trong một tuyển tập thơ cổ nổi tiếng của Nhật Bản: “Khi gió đông thổi, xin hãy gửi đến ta hương thơm của hoa mơ”.

Câu thơ nói về một cảm xúc được mang đi theo gió, vượt qua cả khoảng cách; dù ta không thể nhìn thấy gió, nhưng gió mang theo hương thơm và khẽ khàng chuyển động các mùa. Khi nhìn vào tác phẩm, tác giả đã sắp xếp các cành hoa và khoảng không được sắp đặt để gợi nên sự hiện diện tĩnh lặng của làn gió ấy.

Cùng với đó là một dải gỗ hinoki gợi nhớ đến những vòng năm của thân cây, biểu đạt dòng chảy lặng lẽ của thời gian. Từ đây, tác giả cầu mong một mùa xuân dịu dàng và tươi đẹp sẽ đến với tất cả mọi người.

Đến với tác phẩm Ikebana của hai tác giả Trà Giang và Gia Minh, sử dụng nguyên liệu gồm: Khối bê-tông, cành liễu, thiên điểu, tùng nho, cúc nhí... Đã kể lại câu chuyện lấy ra 68 khối bê-tông từ căn nhà mà gia đình đang xây dựng; cũng chính là vật liệu trong chính tác phẩm của người mẹ của hai tác giả thực hiện tại triển lãm Mạch Lạc vào tháng 9-2024. Với kết cấu tổ chim được kết từ những cành liễu, tác giả muốn tri ân công sức cha mẹ đã xây ngôi nhà hiện nay.

 Nhiều tác phẩm hoa đạo giúp mở ra ý tưởng cắm hoa sáng tạo cho công chúng.

Tác giả Trà Giang chia sẻ suy nghĩ khi thực hiện tác phẩm: “Khi căn nhà dần hiện ra với diện mạo mới sau quá trình xây dựng, nhìn vào từng căn phòng được mẹ tính toán cho chúng tôi... Ôi! Một cảm giác ấm cúng, được chở che và hạnh phúc. Với chúng tôi, đó là tình yêu, tâm huyết của cha mẹ, đã gắn kết tất cả tạo thành tổ ấm vững chãi cho chúng tôi. Vì vậy, đây là niềm cảm hứng lớn để chúng tôi thực hiện tác phẩm của mình”.

Trong khi đó, tác phẩm hoa loa kèn bừng nở của tác giả Phạm Phượng lại cho ta cảm giác về vẻ đẹp của sự hòa quyện màu sắc và chất liệu. Từ những cành hoa tự lai tạo, vun trồng và chăm sóc, tác phẩm gợi nên khoảnh khắc giao mùa, nơi hơi lạnh còn vương, nhưng mạch sống đã âm thầm thức dậy.

Thế rồi, tác phẩm Xuân khí của Nguyễn Thị Kim Chi lại mang đến hơi thở mùa xuân với đủ sắc độ: Xanh đậm đà của thảm thực vật, sắc đỏ cùng lộc non của sự tái sinh cùng cụm hoa màu vàng chanh hứa hẹn một tương lai tươi sáng, rạng rỡ. Tựu chung của tác phẩm cho ta cảm giác về vẻ đẹp của sự hòa quyện màu sắc và chất liệu cùng thông điệp hân hoan chờ đón khởi đầu tốt đẹp trong năm mới.

Những đôi tay giản dị và những đóa hoa rộ nở

Nghệ thuật hoa đạo Nhật Bản (Ikebana) ra đời từ nhiều thế kỷ trước. Khởi nguyên từ nghi lễ dâng hoa lên Đức Phật, theo dòng chảy thời gian, Ikebana đã vượt ra khỏi ý nghĩa của một nghi thức tôn giáo để trở thành một loại hình nghệ thuật tinh tế, thấm sâu vào đời sống tinh thần của người dân xứ sở mặt trời mọc. Trong tiếng Nhật, Ikebana có nghĩa là “mang lại sự sống cho hoa”, một cách gọi vừa giản dị vừa hàm chứa triết lý: Mỗi cành hoa, khi được đặt đúng vị trí, đều như được trao thêm một đời sống mới.

Lấy cảm hứng từ hình ảnh ngọn gió thổi từ phương Đông mang theo hơi thở mùa xuân, triển lãm “Gió Đông” gợi lên biểu tượng của sự tái sinh và khởi đầu mới sau cơn bão Yagi năm 2024. Tuy nhiên, thay vì khắc họa những mất mát, các nghệ nhân lựa chọn kể câu chuyện về sự hồi sinh và cân bằng.

Đó là hành trình thiên nhiên và con người cùng tìm lại nhịp điệu sau biến cố, cũng là sự bền bỉ của những người thực hành nghệ thuật khi kiên trì hoàn thiện tác phẩm giữa nhiều thử thách.

Tác phẩm Ikebana của hai tác giả Trà Giang và Gia Minh.

Tiếp cận nghệ thuật hoa đạo từ năm 2014, tác giả Nguyễn Thị Kim Chi cho biết, thời điểm đó việc học chủ yếu diễn ra qua các kênh trực tuyến, bởi điều kiện đào tạo trực tiếp còn hạn chế. Về sau, khi các nghệ nhân Nhật Bản sang Việt Nam giảng dạy, nhiều lớp học trực tiếp mới được mở ra, giúp những người yêu thích hoa đạo có cơ hội tìm hiểu bộ môn này một cách bài bản và đầy đủ hơn.

Bà Oshima Akiko, giáo viên dạy hoa đạo và trà đạo, bày tỏ: “Trà đạo và hoa đạo là những giá trị truyền thống quan trọng, gắn liền với ngôn ngữ, văn hóa Nhật Bản. Tôi rất xúc động khi được gặp gỡ những người bạn Việt Nam yêu văn hóa Nhật Bản và dành một tình yêu đặc biệt cho nghệ thuật Ikebana. Chúng tôi đã cùng nhau chia sẻ, kiên trì luyện tập bộ môn nghệ thuật này”.

Trong không gian nghệ thuật, các tác giả và những vị khách cùng nhau để lại lời chúc tốt đẹp trên các mô hình tượng trưng cho làn gió. 

Chia sẻ tại triển lãm, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết: “Trong không gian diễn ra triển lãm “Gió Đông”, không khó để nhận ra các nghệ nhân đã mang tới nhiều ý tưởng mới, với những cách sắp đặt thú vị. Mỗi tác phẩm đều có giá trị nghệ thuật, mang một sắc thái riêng và chứa đựng những triết lý sâu sắc về cuộc sống. Đây chính là điều thu hút công chúng tìm hiểu nhiều hơn về Ikebana”.

Vì thế, “Gió Đông” không chỉ dừng lại ở một triển lãm nghệ thuật. Đó còn là lời mời nhẹ nhàng để công chúng bước vào một không gian tĩnh tại, nơi mỗi cành hoa trở thành một câu chuyện. Trong sự lặng lẽ ấy, hoa kể về sự sống, về khả năng tái sinh sau những biến động, và về vẻ đẹp bền bỉ được chắt lọc từ những điều giản dị nhất của đời sống.