Tối 16-1, tại đình Vũ Thạch (29 Hàng Khay, phường Cửa Nam, TP Hà Nội), đã diễn ra Lễ khai mạc triển lãm nghệ thuật “Chuyện đình Vũ Thạch với tổ nghề chạm khảm”. Chương trình do UBND phường Cửa Nam phối hợp với UBND xã Chuyên Mỹ và nhà giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cùng nhóm nghệ sĩ tổ chức. 

Tại triển lãm, khách tham quan có dịp chiêm ngưỡng các sản phẩm khảm trai Chuyên Mỹ, cảm nhận vẻ đẹp tinh xảo của một nghề thủ công truyền thống gắn với lịch sử Thăng Long - Hà Nội.

 

Nhà giám tuyển Nguyễn Thế Sơn phát biểu.

Đây là không gian thứ 9 trong chuỗi dự án “Chuyện Đình trong Phố” đã được TP Hà Nội triển khai trong hơn 2 năm qua. Triển lãm lần này tập trung kể lại câu chuyện về đình Vũ Thạch và nghề khảm trai - một nghề thủ công mỹ nghệ cao cấp từng có thời kỳ hưng thịnh, gắn liền với khu vực ven hồ Lục Thủy (Hồ Gươm ngày nay) và phố nghề Hàng Khay.

Triển lãm có sự tham gia của các nghệ sĩ: Vũ Xuân Đông, Lê Đăng Ninh, Trương Hoàng Hải, Phạm Thủy Tiên, Đỗ Hiệp và Nguyễn Thế Sơn. Thông qua hội họa, sắp đặt và các hình thức nghệ thuật đương đại, các tác phẩm nghiên cứu lịch sử nghề chạm khảm, tái hiện tinh thần sáng tạo của cộng đồng thợ khảm từng sinh sống, lao động và sinh hoạt tín ngưỡng quanh đình Vũ Thạch.

Đại diện UBND phường Cửa Nam, UBND xã Chuyên Mỹ cùng các nghệ sĩ, các nghệ nhân và khách tham quan chụp ảnh lưu niệm.

Triển lãm thu hút sự tham dự của đại biểu các cơ quan, đơn vị, các nghệ nhân cùng người dân địa phương quan tâm đến di sản và nghề thủ công truyền thống. 

Bà Trịnh Ngọc Trâm - Phó chủ tịch UBND phường Cửa Nam nhấn mạnh, triển lãm là hoạt động ý nghĩa, góp phần tôn vinh giá trị di sản đình làng và nghề khảm trai truyền thống trong đời sống đô thị. 

Bà Trịnh Ngọc Trâm - Phó chủ tịch UBND phường Cửa Nam cho biết: “Triển lãm là nỗ lực của địa phương nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với không gian đình làng, đồng thời đưa nghệ thuật đương đại trở lại các thiết chế văn hóa truyền thống. Thông qua các hoạt động trưng bày, workshop, tọa đàm và art tour, chương trình hướng tới việc nâng cao nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong việc bảo tồn và phát huy các nghề thủ công truyền thống”.

Theo Ban tổ chức, Đình Vũ Thạch là nơi thờ phụng danh tướng Khỏa Ba Sơn, vị anh hùng thời Hai Bà Trưng, người đã có công lớn trong sự nghiệp khởi nghĩa chống giặc ngoại xâm, bảo vệ non sông đất nước. Trải qua nhiều thế kỷ, đình Vũ Thạch không chỉ là chốn linh thiêng trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa, mỹ thuật truyền thống vô cùng quý báu, thể hiện qua kiến trúc, hệ thống sắc phong, hoành phi, câu đối, đồ thờ tự được chạm khắc, trang trí tinh xảo.

“Trong bối cảnh đô thị hóa, việc tổ chức triển lãm nghệ thuật tại đình được xem là cách tiếp cận mới nhằm “kích hoạt” di sản, tạo sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại”, nhà giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cho biết. 

Nghề chạm khảm trai có nguồn gốc từ làng Chuôn Ngọ (xã Chuyên Mỹ, TP Hà Nội) và từng phát triển mạnh mẽ tại khu vực ven hồ Gươm từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX. Khi Hà Nội được mở rộng và quy hoạch theo mô hình đô thị thuộc địa, phố Hàng Khay (từng được người Pháp gọi là Rue des Incrusteurs) trở thành nơi tập trung dày đặc các gia đình thợ khảm, với những sản phẩm tinh xảo được giới thị dân và khách ngoại quốc ưa chuộng.

Trải qua nhiều biến động lịch sử, phố nghề dần mai một, chỉ còn lại dấu ấn trong không gian đình Vũ Thạch và ký ức đô thị. Triển lãm “Chuyện Đình Vũ Thạch với Tổ nghề chạm khảm” vì vậy không chỉ giới thiệu tác phẩm nghệ thuật, mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào về lịch sử phố nghề, hướng tới bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa của Thăng Long - Hà Nội trong đời sống đương đại.

Chị Lê Thanh Hương (phường Cửa Nam, TP Hà Nội) chia sẻ: “Tôi thực sự ấn tượng với các tác phẩm của các nghệ sĩ tại triển lãm. Những tác phẩm được thể hiện công phu, giàu tính thẩm mỹ, vừa gợi lại vẻ đẹp của nghề khảm trai truyền thống, vừa mang hơi thở đương đại, giúp người xem cảm nhận rõ hơn chiều sâu văn hóa của khu phố mình đang sống. Theo tôi, triển lãm không chỉ để thưởng lãm nghệ thuật mà còn có ý nghĩa trong việc nhắc nhớ, lan tỏa giá trị của nghề khảm trai và di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội tới cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ”.