Giữ lửa yêu nước từ những trang văn số

1. “Cô ơi, thông tin này có đúng không?”. Câu hỏi của một học sinh lớp 7 trong giờ học Ngữ văn khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Hôm đó, em đưa cho tôi xem một đoạn video ngắn đang được chia sẻ trên mạng xã hội với những thông tin trái chiều về một sự kiện lịch sử của dân tộc. Điều đáng nói là bên dưới đoạn video ấy có hàng trăm lượt bình luận, chia sẻ và không ít người tỏ ra tin tưởng vào những nội dung thông tin chưa được kiểm chứng.

Nhìn ánh mắt băn khoăn của học trò, tôi nhận ra rằng lớp học hôm nay không còn gói gọn trong bốn bức tường hay những trang sách giáo khoa. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, các em có thể tiếp cận nguồn tri thức khổng lồ của nhân loại, nhưng cũng có thể đứng trước vô vàn thông tin sai lệch, xuyên tạc, thậm chí là những luận điệu chống phá được ngụy trang dưới nhiều hình thức tinh vi, thâm độc.

Là giáo viên Ngữ văn, tôi luôn tin rằng văn học có sức mạnh đặc biệt trong việc nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp nhân cách và khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước. Nhưng trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ hiện nay, tôi hiểu rằng việc dạy học không chỉ dừng lại ở truyền thụ kiến thức. Người thầy còn phải giúp học sinh hình thành khả năng tiếp nhận thông tin có chọn lọc, biết phân biệt đúng-sai, thật-giả, từ đó xây dựng bản lĩnh và niềm tin tích cực trước những tác động đa chiều của không gian mạng.

Tiết học Ngữ văn của cô trò Trường THPT Yên Hòa, TP Hà Nội. Ảnh: THANH TÙNG

Những trăn trở ấy không chỉ theo tôi trên bục giảng mà còn hiện hữu trong chính cuộc sống gia đình. Chồng tôi là sĩ quan Quân đội đang công tác xa nhà. Con trai tôi cũng đang khoác trên mình màu xanh áo lính. Mỗi ngày, qua những cuộc gọi video, chúng tôi kết nối với nhau bằng tình thân, trách nhiệm và niềm tin vào những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ cha anh đã dày công vun đắp, gìn giữ.

Chính từ lớp học và mái ấm gia đình, tôi càng thấm thía rằng cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không chỉ diễn ra trên những diễn đàn lý luận hay các cơ quan chuyên trách. Đó còn là cuộc đấu tranh thầm lặng nhưng không kém phần quyết liệt trong mỗi giờ học, mỗi gia đình và trên không gian mạng mà thế hệ trẻ đang hiện diện hằng ngày.

2. Từ thực tiễn giảng dạy, tôi nhận thấy rằng lớp học không còn là nơi duy nhất học sinh tiếp nhận tri thức. Không gian mạng đang trở thành một “lớp học thứ hai”, nơi tác động trực tiếp đến nhận thức, tình cảm và cách nhìn nhận của các em về cuộc sống. Điều đó đặt ra cho người giáo viên một trách nhiệm mới.

Nếu trước đây, chúng tôi chủ yếu truyền đạt kiến thức thì hôm nay còn phải giúp học sinh biết lựa chọn thông tin, biết phản biện, biết kiểm chứng và biết bảo vệ những giá trị đúng đắn trước nhiều luồng thông tin đa chiều. Chính vì vậy, trong những giờ học Ngữ văn, tôi luôn cố gắng để mỗi tác phẩm không chỉ dừng lại ở việc phân tích nội dung hay nghệ thuật mà còn trở thành một bài học về lòng yêu nước, trách nhiệm công dân và niềm tự hào dân tộc.

Để bài học trở nên gần gũi hơn, tôi kết hợp các phương tiện số, những thước phim tư liệu, hình ảnh lịch sử, các bài viết chính thống và những câu chuyện thực tế về cuộc sống hôm nay. Công nghệ không làm giảm giá trị của văn học, ngược lại giúp những trang văn đến gần hơn với học sinh, giúp các em cảm nhận rõ hơn những giá trị mà tác phẩm gửi gắm.

Tôi còn nhớ trong một tiết học về chủ đề lòng yêu nước, khi xem những hình ảnh về cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ nơi biên giới, hải đảo, một học sinh đã chia sẻ: “Trước đây em nghĩ yêu nước là điều gì đó rất lớn lao. Bây giờ em hiểu yêu nước còn là học tập tốt, sống có trách nhiệm và biết bảo vệ những điều đúng đắn”. Câu trả lời ấy khiến tôi thực sự xúc động. Bởi đó chính là điều mà người giáo viên mong muốn nhất: Giúp học sinh hiểu rằng lòng yêu nước không chỉ tồn tại trong những trang sử hào hùng hay những bài văn, bài thơ đẹp mà còn hiện diện trong những việc làm cụ thể, thiết thực mỗi ngày.

3. Thực tế cho thấy, các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng không gian mạng để tán phát thông tin sai trái, xuyên tạc lịch sử dân tộc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin của nhân dân, nhất là thế hệ trẻ hiện nay.

Trong bối cảnh đó, giáo dục lòng yêu nước cho học sinh không chỉ là giáo dục tình cảm mà còn là giáo dục nhận thức và bản lĩnh chính trị cho các em. Khi học sinh hiểu đúng lịch sử dân tộc, hiểu giá trị của độc lập, tự do và những thành quả mà đất nước đã đạt được, các em sẽ có cơ sở để nhận diện những luận điệu xuyên tạc, biết bảo vệ sự thật, chính nghĩa và không bị cuốn theo những thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Tôi luôn tâm niệm rằng, mỗi giờ học Ngữ văn là một cơ hội để gieo vào tâm hồn học sinh những hạt giống tốt đẹp. Đó có thể là niềm tự hào về truyền thống dân tộc; là sự biết ơn đối với các thế hệ đi trước; là tình yêu đối với quê hương, đất nước; và cũng là ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ những giá trị mà cả dân tộc ta đã dày công vun đắp. Những hạt giống ấy có thể chưa nảy mầm ngay, nhưng bằng sự kiên trì của người thầy, người cô, bằng sự đồng hành của gia đình và nhà trường, các em sẽ lớn lên, trưởng thành với niềm tin, bản lĩnh và trách nhiệm công dân lành mạnh.

Tôi tin rằng, khi thế hệ trẻ được trang bị tri thức, được nuôi dưỡng lòng yêu nước và được rèn luyện bản lĩnh trước những tác động của không gian mạng, các em sẽ trở thành những công dân số có trách nhiệm, có niềm tin và có khả năng tự bảo vệ mình trước những luận điệu sai trái, thù địch. Đó cũng là nền tảng quan trọng để chúng ta cùng chung tay góp sức bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.