Hành trình trở về cội nguồn

Đèn khán phòng dần tắt. Những cuộc trò chuyện nhỏ lắng xuống, nhường chỗ cho sự chờ đợi. Trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ, không có những phông nền cầu kỳ hay những lớp cảnh trí sân khấu đồ sộ.

Trong không gian tối giản ấy, câu chuyện trung tâm của “Duyên ngày nợ đêm” dần được mở ra qua những chuyển động của các vũ công. Vở múa “Duyên ngày nợ đêm” là tác phẩm tiêu biểu của biên đạo người Pháp gốc Algeria Hervé Koubi, kể hành trình tìm về cội nguồn Algeria của chính biên đạo.

Khán giả thưởng thức vở múa đương đại “Duyên ngày nợ đêm” .

Tác phẩm xây dựng như một “hành trình khứ hồi” giữa hai bờ Địa Trung Hải, nơi châu Âu và châu Phi gặp gỡ trong dòng chảy không ngừng của ký ức và văn hóa.

Không chỉ vậy, biên đạo còn mở rộng câu chuyện thành những suy tư về bản sắc và sự thuộc về, đặt người xem trước những câu hỏi không dễ có lời giải: Con người thực sự thuộc về đâu, điều gì tạo nên căn tính của mỗi cá nhân và nghệ thuật có thể kết nối những khác biệt văn hóa đến mức nào?

Những câu hỏi ấy không được diễn giải trực tiếp bằng lời thoại mà hiện lên qua những chuyển động múa của 14 vũ công trên sân khấu. Họ bước ra như những cá thể riêng biệt, rồi nhanh chóng hòa vào nhau thành những khối hình tập thể liên tục chuyển động. Có lúc các nghệ sĩ kết nối chặt chẽ như cùng chung một nhịp thở, có lúc lại tách xa nhau, tạo cảm giác về những cuộc chia ly, những hành trình kiếm tìm hay những cuộc gặp gỡ giữa các miền văn hóa khác nhau.

 Vở múa gây ấn tượng với khán giả khi kết hợp đa dạng loại hình múa.

Trong gần 60 phút trình diễn, khán giả liên tục bị cuốn vào những lớp chuyển động chồng lấn trên sân khấu. Những cú bật nhảy mạnh mẽ của hip-hop, kỹ thuật breaking đầy năng lượng, các màn nhào lộn thách thức trọng lực, cùng sự mềm mại của múa đương đại và ballet đan xen liên tục.

Tuy nhiên, các kỹ thuật ấy không xuất hiện như những màn biểu diễn riêng lẻ nhằm phô diễn khả năng cá nhân. Chúng được đặt trong một tổng thể thống nhất, nơi mỗi chuyển động đều góp phần kể câu chuyện chung về ký ức và sự thuộc về.

Một trong những khoảnh khắc nhận được nhiều tràng pháo tay nhất của đêm diễn là khi một nghệ sĩ bật người xoay tròn trên không trung. Dưới ánh sáng sân khấu, chuyển động của cơ thể hòa cùng phục trang tạo thành một vòng xoáy thị giác đầy ấn tượng. Chỉ diễn ra trong vài giây, nhưng khoảnh khắc ấy khiến cả khán phòng đồng loạt hướng mắt theo và vỡ òa trong tiếng vỗ tay tán thưởng.

Không chỉ gây ấn tượng bằng kỹ thuật, vở múa “Duyên ngày nợ đêm” còn tạo nên trải nghiệm giàu cảm xúc nhờ cách sử dụng âm thanh và ánh sáng. Có lúc âm nhạc gần như biến mất hoàn toàn, không gian chỉ còn tiếng bước chân, tiếng hô ngắn của nghệ sĩ và những chuyển động diễn ra trong tĩnh lặng. Ngay sau đó, các lớp âm thanh dồn dập lại xuất hiện cùng ánh sáng liên tục thay đổi, tạo nên cảm giác về những chu kỳ luân chuyển giữa ngày và đêm, giữa ký ức và hiện tại, giữa tĩnh tại và bùng nổ.

Theo dõi buổi diễn, chị Nguyễn Thu Hà (phường Ba Đình, Hà Nội) chia sẻ: “Tôi ấn tượng nhất là khả năng truyền tải cảm xúc của tác phẩm dù không có lời thoại. Có những đoạn tôi không thể diễn giải chính xác bằng ngôn từ, nhưng vẫn cảm nhận được sự cô đơn, sự kết nối hay nỗi nhớ được gửi gắm trong từng chuyển động. Đó là điều rất đặc biệt của vở múa này”.

Cầu nối văn hóa từ nước Pháp đến công chúng Việt Nam

Vở múa “Duyên ngày nợ đêm” là một trong những sáng tạo tiêu biểu của Hervé Koubi, biên đạo nổi tiếng với phong cách kết hợp múa đương đại cùng văn hóa đô thị. Trong tác phẩm, ông kết hợp nhào lộn, thể dục dụng cụ, b-boying, hip-hop, ballet và múa đương đại vào cùng một không gian nghệ thuật, tạo nên ngôn ngữ biểu đạt vừa mạnh mẽ vừa giàu chất suy tưởng.

Sự đa dạng ấy còn được thể hiện qua chính đội ngũ biểu diễn. 14 nam vũ công tham gia chương trình đến từ nhiều xuất thân khác nhau, từ những nghệ sĩ được đào tạo chuyên nghiệp cho đến các nghệ sĩ đường phố hay người từng gắn bó với võ thuật. Chính sự khác biệt ấy đã góp phần tạo nên những sắc thái phong phú cho tác phẩm.

Nghệ sĩ múa Matteo Ruiz, thành viên múa trong đoàn, chia sẻ: “Điều quan trọng không phải là mỗi người thể hiện kỹ năng riêng của mình mà là học hỏi lẫn nhau để tạo nên một tổng thể thống nhất. Trong tác phẩm, múa đương đại, breaking hay nhào lộn không tồn tại như những thế giới tách biệt mà hòa quyện thành một ngôn ngữ chung”. Đó cũng chính là thông điệp sâu xa mà “Duyên ngày nợ đêm” gửi gắm. Trong một thế giới ngày càng kết nối, sự khác biệt không phải là ranh giới để chia tách con người, mà có thể trở thành chất liệu cho đối thoại và thấu hiểu.

Vở múa là hoạt động ngoại giao văn hóa đầy ý nghĩa.

Bên cạnh đó, vở múa không chỉ là một chương trình nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa của một cuộc gặp gỡ văn hóa. Trong những năm gần đây, cùng với chủ trương đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến của nhiều chương trình nghệ thuật chất lượng cao đến từ các quốc gia trên thế giới.

Trước khi đến Hà Nội, vở diễn đã được giới thiệu tại Festival Huế, TP Hồ Chí Minh và để lại nhiều ấn tượng trong lòng công chúng. Sự hiện diện của một tác phẩm múa đương đại đẳng cấp quốc tế như “Duyên ngày nợ đêm” không chỉ cho thấy sự sôi động của các hoạt động giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và thế giới, mà còn phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của môi trường nghệ thuật trong nước đối với các nghệ sĩ và đoàn nghệ thuật quốc tế.

Những tràng pháo tay rồi cũng lắng xuống, sân khấu trở về với sự tĩnh lặng vốn có, nhưng những câu hỏi mà vở múa “Duyên ngày nợ đêm” đặt ra dường như vẫn tiếp tục trong tâm trí người xem. Để rồi khi rời nhà hát, mỗi khán giả có thể mang theo cho riêng mình một phần của “duyên” và “nợ”, với cội nguồn, với ký ức, và với những giá trị làm nên căn tính của chính mình.