Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội đã tạo nên một bước ngoặt quan trọng, khi đưa chuyên ngành nhạc kịch vào hệ thống đào tạo chính quy thuộc Khoa Sân khấu. Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Bùi Như Lai, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội cho biết, đây là nỗ lực mang tính nền tảng, đặt những viên gạch đầu tiên cho lộ trình chuẩn hóa nghệ sĩ nhạc kịch nội địa. Chương trình đào tạo được xây dựng bài bản, nghiêm ngặt nhằm đáp ứng đúng bản chất đa năng của loại hình nghệ thuật này.    

Cảnh trong nhạc kịch “Trời xanh nơi đáy vực” của sinh viên Khoa Sân khấu, Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội. Ảnh: HOÀNG TÙNG

NSƯT Trịnh Thanh Bình, nghệ sĩ soloist opera trực tiếp đứng lớp, khẳng định việc xây dựng giáo trình đòi hỏi sự kế thừa khắt khe từ các nền nghệ thuật truyền thống như Broadway (Mỹ) hay West End (Anh). Các giảng viên chuyên môn chú trọng phương pháp chuyển tiếp tự nhiên giữa thoại và hát. Trong lời thoại của diễn viên nhạc kịch đã ẩn chứa giai điệu, tạo nhịp cầu dẫn dắt cảm xúc vào bài hát. Bên cạnh đó, nhờ sự hỗ trợ và các đợt tập huấn của chuyên gia quốc tế, đội ngũ giảng viên chủ động chắt lọc, tiếp thu những phương pháp tiệm cận thế giới nhưng vẫn giữ nét gần gũi, phù hợp với tố chất con người và văn hóa Việt Nam.

Trái ngọt đầu tiên cho phương pháp giảng dạy kết hợp thực chiến này là vở nhạc kịch “Trời xanh nơi đáy vực”, tác phẩm do chính thầy và trò chuyên ngành nhạc kịch dàn dựng đã xuất sắc giành huy chương vàng tại Hội diễn “Hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân”.

Bên cạnh khối trường công lập, sự tham gia của các tổ chức theo hình thức xã hội hóa đang tạo nên một sinh khí mới. Giữa tháng 5-2026, CNA Creative Arts (hệ sinh thái sản xuất, đào tạo và phát triển nghệ thuật nhạc kịch chuyên nghiệp mang đậm bản sắc Việt Nam)-đơn vị tiên phong hướng đến mô hình phát triển toàn diện lĩnh vực nhạc kịch và múa, chính thức ra mắt tại Hà Nội. Không chỉ dừng lại ở việc huấn luyện kỹ năng ca hát, diễn xuất, vũ đạo, CNA Creative Arts còn mở rộng hệ sinh thái bằng các buổi tọa đàm, giao lưu nghệ sĩ và dự án đưa nhạc kịch vào trường học.

Thực tế chứng minh, những tác phẩm nhạc kịch mang đậm bản sắc Việt đã đạt được những thành tựu: “Giấc mơ Chí Phèo” đoạt giải xuất sắc tại Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc 2024 và giành chiến thắng hạng mục “Tinh hoa sân khấu” tại Giải “Tinh hoa Việt” 2025; “Lửa từ đất” được vinh danh ở hạng mục “Tác phẩm-Vì tình yêu Hà Nội”, Giải thưởng “Bùi Xuân Phái-Vì tình yêu Hà Nội” 2025... Tuy nhiên, như NSƯT Cao Ngọc Ánh, nhà sáng lập CNA Creative Arts nhận định, sự khởi sắc hiện nay vẫn mang tính cục bộ. Thị trường dành cho nhạc kịch chưa thực sự hình thành rõ nét, điểm diễn thường xuyên thưa vắng và thiếu hụt trầm trọng một bộ giáo trình chuẩn cũng như đội ngũ biên kịch, đạo diễn chuyên biệt.

Nói về công thức cho một tác phẩm nhạc kịch “made in Vietnam” thành công, nhạc sĩ Dương Cầm cho rằng chìa khóa cốt lõi là kể lại chất liệu văn hóa Việt bằng ngôn ngữ đương đại. Âm nhạc phải đóng vai trò là ngôn ngữ đại diện, giai điệu cần bắt tai, dễ chạm, có khả năng lan tỏa trên nền tảng số nhưng tuyệt đối không mất đi bản sắc dân tộc.

Để nhạc kịch Việt Nam thực sự bước đi trên một con đường dài và bền vững, hệ thống giải pháp đồng bộ cần được triển khai như: Chuẩn hóa chương trình đào tạo diễn viên, biên kịch, đạo diễn nhạc kịch từ bậc đại học đến các trung tâm đào tạo nghệ thuật; đẩy mạnh gửi cán bộ, giảng viên đi tập huấn ngắn hạn tại nước ngoài, học hỏi quy trình sản xuất và vận hành chuyên nghiệp của các nhà hát thế giới; xây dựng cơ chế đặt hàng, tài trợ dài hạn cho các tác phẩm chất lượng; có chính sách ưu đãi thuế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào văn hóa; nâng cấp các nhà hát biểu diễn nhạc kịch.