Gần 6 thập kỷ trôi qua kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần ngày 2-9-1969, đã có hàng vạn bài viết, hàng nghìn cuốn sách viết về Bác Hồ trên rất nhiều phương diện, góc độ, khía cạnh. Tất cả các bài viết, cuốn sách đó đều có chung một mục tiêu là làm sáng tỏ cuộc đời, sự nghiệp cách mạng, tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người; cũng như công lao trời biển của Người đối với Đảng, dân tộc và nhân dân ta.

Bởi Người không chỉ là linh hồn, là ngọn cờ chói lọi, lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đoàn kết một lòng, chiến đấu anh dũng, viết nên những trang sử vẻ vang nhất của Tổ quốc ta, mà còn để lại cho chúng ta một di sản vô cùng quý báu. Đó là thời đại Hồ Chí Minh, thời đại rực rỡ nhất trong lịch sử quang vinh của dân tộc.

 Bìa cuốn sách.

Có nhiều nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu đã dành trọn tình cảm, tâm huyết, trí tuệ, công sức của mình để viết về chân dung, nhân cách, sự nghiệp và những cống hiến đặc biệt to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Một trong những người đó là GS, TS Hoàng Chí Bảo, nhà giáo, nhà khoa học, chuyên gia cao cấp có nhiều năm công tác tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Hội đồng Lý luận Trung ương.

Với tất cả tấm lòng kính yêu vô hạn với Bác Hồ, GS, TS Hoàng Chí Bảo đã có nhiều công trình khoa học, viết nhiều cuốn sách giới thiệu, truyền bá, làm sáng tỏ tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Một trong những cuốn sách gần đây là cuốn “Ánh sáng của niềm tin và hy vọng” dày khoảng 350 trang, do Nhà xuất bản Lý luận chính trị xuất bản và phát hành năm 2025.

“Ánh sáng của niềm tin và hy vọng” tập hợp, giới thiệu 100 câu nói nổi tiếng của Bác Hồ. Đó là sự chắt lọc, đúc kết có chủ đích của tác giả về 100 câu nói, lời dạy cụ thể, thiết thực, giản dị mà vô cùng sâu sắc của Bác Hồ đối với mỗi chúng ta. Những câu nói, lời dạy của Bác được tác giả cảm nhận, phân tích, giảng giải, bình luận rất sâu sắc, tinh tế với những ngôn từ trong sáng, dễ hiểu, dễ đi vào lòng người.

Để thuận tiện cho việc theo dõi, tác giả đã kết cấu 100 câu nói tiêu biểu của Bác thành 3 phần: Phần I “Tổ quốc, dân tộc và nhân dân” (gồm 35 câu); phần II “Đảng, Nhà nước, cán bộ, đảng viên phải là công bộc tận tụy và đầy tớ trung thành của nhân dân” (gồm 35 câu); phần III “Phụ nữ, thanh niên, thiếu niên, nhi đồng ra sức thi đua học tập, thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân” (gồm 30 câu).  

Lý giải về lý do chỉ lựa chọn 100 câu nói tiêu biểu của Bác Hồ để phân tích, bình luận trong cuốn sách này, chia sẻ với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, GS, TS Hoàng Chí Bảo cho rằng, con số 100 mang ý nghĩa biểu tượng của sự trọn vẹn, toàn vẹn của con người, đời người.

Những câu nói đó được ví như danh ngôn, được mọi người trong nước và nước ngoài ghi nhớ và truyền tụng, ví như các câu: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”, “Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không có gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”, “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân”, “Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên”...

Cũng theo tác giả, con số 100 mang ý nghĩa tượng trưng, nhấn mạnh suốt một đời Bác tận trung với nước, tận hiếu với dân. Bác Hồ là tấm gương sáng cho tất cả mọi người và cho muôn đời sau. Con số 100 để chúng ta dễ ghi nhớ, để yêu thương và để nỗ lực thực hành làm cho đúng, cho tốt những lời Bác Hồ dạy. Cuốn sách “Ánh sáng của niềm tin và hy vọng” với 100 câu nói nổi tiếng của Bác chỉ là con số giới hạn, ước lệ mà tác giả lựa chọn với một thông điệp dành cho mỗi người khi đọc “sẽ tự mình nỗ lực nối dài ra mãi để hiểu Bác không chỉ qua 100 câu, mà còn qua tất cả cuộc đời và sự nghiệp của Bác. Đó là điều cần thiết và của lý trí mà cũng là ước nguyện về sự đồng cảm của mỗi chúng ta, như tiếng nói cất lên tự tâm hồn, như mách bảo tự trái tim mỗi người hướng về Bác”.

Mỗi câu nói tiêu biểu của Bác Hồ được tác giả lựa chọn và phân tích nội dung, bình luận giá trị, ý nghĩa của từng câu với những chú thích, dẫn giải ngọn nguồn, xuất xứ, hoàn cảnh gắn với các sự kiện trong cuộc đời và hoạt động của Bác. Ví dụ, câu thơ “Dân ta phải biết sử ta/ Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” là hai câu thơ đầu tiên trong cuốn tài liệu mang tên “Lịch sử nước ta”, do Việt Minh tuyên truyền bộ xuất bản lần đầu vào tháng 2-1942 tại Cao Bằng. Đây là cuốn tài liệu huấn luyện cán bộ đã được Nguyễn Ái Quốc viết bằng thơ theo thể diễn ca, dễ nhớ, dễ thuộc để tuyên truyền trong dân chúng.

Viết về cuốn tài liệu “Lịch sử nước ta” có câu thơ nổi tiếng này, tác giả bình luận: “Đó là tài năng lãnh tụ. Người là nhà tuyên truyền, cổ động bậc thầy của cách mạng Việt Nam... Bài học mà lịch sử dạy cho ta, đoàn kết thì sống và thắng. Mất đoàn kết, chia rẽ thì thất bại. Đúng là quy luật của muôn đời. Hơn nữa, cuối tác phẩm, sau khi liệt kê niên biểu các triều đại, các sự kiện lịch sử tiêu biểu, Nguyễn Ái Quốc dự báo: “1945: Việt Nam độc lập”. Lịch sử đã diễn ra đúng như dự báo, tiên tri của Người.

Khi đưa ra dự báo này, vào khoảng gần cuối năm 1941, Nguyễn Ái Quốc đã viết xong “Lịch sử nước ta” và đầu năm 1942, tác phẩm mới được in ra. Vậy mà chỉ hơn 4 năm sau Cách mạng Tháng Tám nổ ra, chứng thực đúng như dự báo của Người. Tác phẩm “Lịch sử nước ta” là một tài liệu phổ thông nhưng rất đặc sắc để giáo dục chúng ta về lòng yêu nước và niềm tự hào về truyền thống dân tộc, mãi mãi có giá trị và tính thời sự tới tận ngày nay, dù đã hơn 8 thập kỷ trôi qua”.

Đúng như tên cuốn sách “Ánh sáng của niềm tin và hy vọng”, mỗi bài viết không chỉ là kết tinh tình cảm, tâm huyết, trí tuệ, công sức và thành quả lao động sáng tạo của một nhà “Hồ Chí Minh học”, mà còn là sự trao truyền, gửi gắm niềm tin cho mỗi bạn đọc càng thêm trân quý, tự hào về Bác Hồ vĩ đại của chúng ta - “Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta”. Ánh sáng soi chiếu, lan tỏa từ cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Bác, lấp lánh trong từng lời nói, câu chữ của Bác như hào quang dẫn đường cho chúng ta hướng tới một cuộc sống tươi đẹp, văn minh, hạnh phúc.