Gia đình tôi từng gần 10 năm ở một chung cư, khi dọn tới đó thì chung cư ấy ở tuổi 20. Do chất lượng xây dựng và nhiều lý do khác nên khi ấy, cư dân của chung cư đã thấy bất an vì sự  xuống cấp, hư hỏng qua từng năm. Ai cũng mong Nhà nước sẽ đập nó đi để xây mới. Chính quyền phường, quận cũng cho như thế là hợp lý nhưng cái khó vẫn là ngân sách không đủ lực. Cho đến giờ, chung cư lên đến tuổi 40 rồi, ở vào tình trạng nguy hiểm mà vẫn chưa được cải tạo, xây dựng lại. Có dịp đến các nơi khác cũng thấy nhiều khu chung cư (hay còn gọi là khu tập thể) hư hỏng nặng, song vẫn ngắc ngoải tồn tại.

Một khu chung cư cũ ở Hà Nội. Ảnh internet

Gần đây, thành phố có chủ trương huy động nguồn vốn ngoài ngân sách và đưa doanh nghiệp vào cuộc. Dư luận xã hội đồng tình, hưởng ứng và hy vọng chung cư hư hỏng, nguy hiểm sẽ sớm được xây dựng lại. Song đưa chủ trương vào thực tiễn thì cũng không đơn giản chút nào.

Doanh nghiệp đặt lợi nhuận lên hàng đầu, do vậy hầu hết các dự án cải tạo chung cư cũ khởi công thời gian qua đều là loại nhà đơn lẻ, ở vào vị trí thuận lợi, có khả năng sinh lợi nhuận cao. Họ cũng tính toán hiệu quả bằng cách ngoài phần dành cho tái định cư tại chỗ còn có diện tích kinh doanh. Xu hướng chung là muốn tăng số tầng, càng nhiều càng tốt. Nhưng chính quyền thì phải duy trì sự cân đối về mật độ dân số, hệ số sử dụng đất để không phá quy hoạch của khu vực, không chất thêm tải lên hạ tầng kỹ thuật đô thị vốn đang quá tải. Chưa kể việc phải duy trì kỷ cương, phép nước cùng sự công bằng giữa những người đang ở chung cư. Các hộ dân mong muốn khi xây mới sẽ tăng được diện tích vốn quá chật hẹp lâu nay mà không phải bỏ thêm tiền hoặc bỏ càng ít càng tốt. Một số hộ ở tầng 1 thì muốn hợp pháp hóa diện tích lưu không đã lấn chiếm hoặc lâu nay vẫn sử dụng do mua bán trái phép… Họ đưa ra yêu sách không phù hợp với các quy định của pháp luật, cản trở tiến độ của dự án nhưng lại sẵn sàng bắt tay với doanh nghiệp nào cho họ lợi ích cao nhất.

Thiết nghĩ, chính quyền các cấp cần có giải pháp hành chính cần thiết để xử lý một cách công bằng quyền lợi giữa các hộ gia đình. Định hướng cho doanh nghiệp tổ chức sản xuất-kinh doanh lành mạnh, theo quy định pháp luật; đồng thời tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, nhất là về cơ chế quản lý, chính sách miễn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất để thu hút doanh nghiệp, tạo điều kiện cho họ bảo đảm tiến độ các dự án.

Thực hiện chủ trương mới với những mối quan hệ chằng chịt lợi ích rất cụ thể là việc rất phức tạp. Do đó các cấp, các ngành, các doanh nghiệp và từng hộ dân cần bảo đảm hài hòa các lợi ích khi giải quyết vấn đề nảy sinh một cách có lý, có tình. Như vậy thì chung cư cũ nát như nơi gia đình tôi đã ở cũng như các chung cư khác cùng loại mới sớm được cải tạo, xây dựng lại.

VIỆT ÂN