Ký ức bừng lên trong từng chiếc đèn

Đúng như tên gọi, chương trình “Vườn ánh sáng” mở ra không gian rực rỡ và giàu tính nghệ thuật nhờ sự kết hợp giữa ánh sáng và các chi tiết thủ công. Những sắp đặt tinh tế khiến cảnh quan quen thuộc trở nên mới mẻ, mở ra một cách trải nghiệm khác cho di tích. Đáng chú ý, chương trình không dừng lại ở việc tạo bối cảnh đẹp để công chúng đến tham quan hay chụp ảnh. Ẩn sau mỗi cụm sắp đặt là câu chuyện về nghề thủ công truyền thống, từ chất liệu, kỹ thuật đến bàn tay người làm nghề, giúp người xem vừa thưởng lãm, vừa hiểu thêm về những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Nghệ nhân đèn lồng Võ Đình Hoàng (đến từ cơ sở đèn lồng Dé Lantana Hội An) chia sẻ: “Tôi rất vinh dự khi được tham gia chương trình và mang những sản phẩm tinh xảo của làng nghề đến gần hơn với công chúng. Đây không chỉ là dịp để giới thiệu vẻ đẹp của nghề thủ công truyền thống, mà còn là cách để chúng tôi kể câu chuyện về quá trình gìn giữ, kế thừa và sáng tạo trong từng sản phẩm”.

Du khách tham dự chương trình “Vườn ánh sáng”.

Từng chiếc đèn được làm từ tre, nứa, phủ lụa mỏng, giấy dó hoặc vải nhuộm thủ công, tạo nên những lớp màu trong suốt, mềm mại. Có những chiếc mang dáng tròn, dáng quả bí, ngôi sao hay cá chép, gợi ký ức Trung thu; lại có những thiết kế phá cách với hình khối đa diện, xếp lớp, đan xen như những tác phẩm sắp đặt đương đại. Bóng đèn lồng chồng lên nhau, đổ dài dưới tán cây, khiến không gian vừa ấm áp vừa huyền ảo.

Những chiếc lồng đèn của làng nghề đèn lồng Trọng Bình Cổ Đăng (TP Hồ Chí Minh) gợi lên ký ức Trung Thu.

Trong không gian ấy, bước chân du khách như được níu lại. Họ đi chậm hơn, ngắm nhìn lâu hơn. Có người dừng lại thật lâu trước một chiếc đèn kéo quân, món đồ chơi tuổi thơ tưởng đã lùi xa, để rồi bất giác mỉm cười. Hay nhóm bạn trẻ đứng cạnh nhau, ngước nhìn những chùm đèn treo cao. Ánh sáng hắt lên khuôn mặt họ, vừa đủ để thấy những ánh mắt chăm chú, vừa đủ để giữ lại khoảng lặng cần thiết.

Bạn Trần Minh Nguyệt (sinh năm 2002, ở tại phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) chia sẻ: “Không gian ánh sáng rất đẹp, nhưng điều khiến mình ấn tượng hơn là mỗi khu trưng bày đều có câu chuyện riêng. Nhìn những chiếc đèn lồng hay các sản phẩm thủ công, mình thấy rõ sự tỉ mỉ và công sức của người thợ, người nghệ nhân”.

Di sản được kể bằng ngôn ngữ mới

Chương trình “Vườn ánh sáng” là dịp nhiều làng nghề truyền thống và cơ sở thủ công trên khắp trên khắp cả nước hội tụ để vẻ đẹp của nghề thủ công truyền thống, như làng nghề đèn lồng Cao Viên (xã Thanh Oai, Hà Nội), làng nghề mây tre đan Phú Vinh (xã Phú Nghĩa, Hà Nội), làng nghề cói Kim Sơn (tỉnh Ninh Bình), nghệ nhân lọng, đèn Hoàng Ngọc Tuyên (TP Huế), làng nghề mây tre đan Bao La (TP Huế), cơ sở đèn lồng, đèn nón lá Hải Dương (TP Huế), đèn lồng Dé Lantana (Hội An), đèn lồng Trọng Bình Cổ Đăng (TP Hồ Chí Minh)... 

Sự góp mặt của các nghệ nhân và làng nghề từ nhiều vùng miền đã tạo nên một mạch liên kết sống động, nơi các giá trị truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục lan tỏa trong đời sống đương đại. Từ đôi bàn tay cần mẫn và kinh nghiệm tích lũy qua thời gian, tinh thần sáng tạo cùng tri thức của người Việt được khơi dậy, hiện diện trong một diện mạo mới, gần gũi hơn với công chúng hôm nay.

Đồng thời, thông qua ngôn ngữ ánh sáng, chương trình gửi gắm thông điệp rằng ánh sáng soi đường đạo học, là niềm tin dẫn lối tâm hồn, khai mở trí tuệ, nuôi dưỡng nhân cách. Qua đó, tinh thần hiếu học, giá trị cốt lõi của Văn Miếu - Quốc Tử Giám được tôn vinh một cách tinh tế, góp phần hướng tới các giá trị sống ý nghĩa trong xã hội ngày nay.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, chia sẻ: “Mỗi chiếc đèn có mặt trong chương trình đều mang ý nghĩa biểu tượng. Ánh sáng không chỉ để chiếu sáng, mà còn là ẩn dụ cho tri thức, cho đạo học, những giá trị đã được vun đắp qua nhiều thế hệ tại chính không gian này”.

Vì thế, toàn bộ không gian trưng bày trở thành một cuộc đối thoại đa chiều giữa các làng nghề, giữa truyền thống và hiện đại, giữa người làm nghề và công chúng. Công chúng không chỉ dừng lại ở việc thưởng lãm cái đẹp, mà còn từng bước hiểu thêm về hành trình phía sau mỗi sản phẩm thủ công truyền thống, về giá trị cốt lõi của Văn Miếu - Quốc Tử Giám đang được lưu giữ và tiếp nối.

TS Trần Hậu Yên Thế, Giảng viên trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định: “Chương trình đã đưa di sản đến gần hơn với công chúng bằng một ngôn ngữ mới. Mỗi chiếc đèn đều được làm tỉ mỉ và ánh sáng từ chúng góp phần làm đẹp thêm không gian cổ kính của Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Sự kết hợp hài hòa của các giá trị di sản đã giúp mang đến cho khách tham quan những trải nghiệm đáng nhớ”.

Chương trình “Vườn ánh sáng” là bước khởi đầu cho chuỗi hoạt động sẽ diễn ra tại khu Vườn Giám do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám triển khai. Từ nền tảng này, nhiều sự kiện khác sẽ tiếp tục được tổ chức nhằm khai thác không gian theo hướng sáng tạo, đồng thời kết nối hài hòa giữa khu nội tự, Hồ Văn và Vườn Giám. Qua đó, hướng tới mục tiêu hình thành điểm đến văn hóa đa lớp, giàu trải nghiệm, góp phần thúc đẩy sự phát triển của các hoạt động công nghiệp văn hóa tại Hà Nội.