Văn hóa phải đứng ở vị trí dẫn đường, định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia

Đồng chủ trì hội thảo có các đồng chí: Thượng tướng, TS Lê Quốc Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; PGS, TS Triệu Thế Hùng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; Trung tướng, PGS, TS Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân (CAND).

Đoàn chủ tọa điều hành hội thảo. Ảnh: HỒ LONG

Biến văn hóa, con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia

Phát biểu tại hội thảo, PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhắc tới sự kiện Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long, diễn ra vào ngày 29-9. PGS, TS Bùi Hoài Sơn khẳng định, điều đáng suy nghĩ không chỉ là chúng ta phục hồi một công trình từng là trung tâm quyền lực của quốc gia Đại Việt, mà là chúng ta đang đưa một phần ký ức của dân tộc trở lại với đời sống hôm nay.

Từ thực tiễn đó, PGS, TS Bùi Hoài Sơn đã chia sẻ ba thông điệp cốt lõi. Theo đó, văn hóa không phải là phần việc đi sau phát triển mà phải trở thành một trụ cột hiện diện ngay từ đầu trong các quyết sách kinh tế, đô thị, giáo dục, khoa học - công nghệ và đối ngoại. Phải chuyển các giá trị văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia; biến làn điệu dân ca, họa tiết truyền thống, di sản hay câu chuyện lịch sử thành chất liệu cho âm nhạc đương đại, thời trang, du lịch sáng tạo, phim ảnh và sản phẩm số.

PGS, TS Bùi Hoài Sơn phát biểu. Ảnh: HỒ LONG

PGS, TS Triệu Thế Hùng phát biểu. Ảnh: HỒ LONG

Chung quan điểm, PGS, TS Triệu Thế Hùng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khẳng định: Từ Nghị quyết số 80-NQ/TW đến chương trình hành động quốc gia, không chỉ là hành trình đưa một chủ trương vào cuộc sống. Đó là hành trình xác lập văn hóa như hệ điều tiết của phát triển, nguồn năng lượng tinh thần của dân tộc và sức mạnh kiến tạo tương lai Việt Nam. “Nhìn xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ là chỉ tiêu GDP hay số di sản được UNESCO công nhận, mà là một xã hội mà giá trị văn hóa thẩm thấu vào thể chế, thị trường, đời sống”, PGS, TS Triệu Thế Hùng nói. 

Thượng tướng, TS Lê Quốc Hùng phát biểu. Ảnh: HỒ LONG

Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh chính là xây dựng “phòng tuyến từ gốc” để bảo vệ con người

Ở góc độ bảo vệ an ninh con người và trật tự xã hội, Thiếu tướng, TS Phạm Kim Đĩnh, Cục trưởng Cục Công tác chính trị (Bộ Công an) phân tích môi trường văn hóa nhân văn giúp hình thành ý thức pháp luật, kỹ năng ứng xử, tinh thần trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ của người dân trước các thông tin sai lệch, bạo lực hay sự lệch chuẩn đạo đức.

Thiếu tướng, TS Phạm Kim Đĩnh khẳng định, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh chính là xây dựng “phòng tuyến từ gốc” để bảo vệ con người, củng cố niềm tin xã hội, tăng cường “thế trận lòng dân” và tạo dựng nền tảng an ninh vững chắc cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. “Khi văn hóa thực sự thấm sâu vào con người, tổ chức và đời sống xã hội, sức mạnh văn hóa sẽ trở thành sức mạnh của an ninh và khi mỗi người dân cảm nhận được sự bình yên, được tôn trọng, được bảo vệ, thì mục tiêu cao nhất của công tác công an - vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân sẽ được hiện thực hóa ngày càng vững chắc”, Thiếu tướng, TS Phạm Kim Đĩnh nói.

Các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: HỒ LONG

Phân tích sâu về động lực kinh tế và hạ tầng thể chế, Trung tướng, GS, TS Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định, văn hóa đóng vai trò là hệ điều tiết giữ cho lực lượng sản xuất và thành tựu công nghệ phát triển đúng hướng nhân văn. 

Nhằm khơi thông nguồn lực, Trung tướng, GS, TS Trần Vi Dân đề xuất cần quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch, định vị bản sắc văn hóa dân tộc và hệ thống di sản làm "lợi thế cạnh tranh cốt lõi, độc quyền" của du lịch Việt Nam. Đồng thời, Trung tướng, GS, TS Trần Vi Dân kiến nghị bứt phá phát triển các ngành công nghiệp văn hóa gắn liền với kinh tế số, kinh tế đêm, quy hoạch và xây dựng các hệ sinh thái công nghiệp văn hóa trọng điểm như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, du lịch văn hóa và quảng cáo số.

Ở góc độ địa phương, Phó chủ tịch UBND TP Huế Trần Hữu Thùy Giang cho biết, TP Huế đang xây dựng Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thay vì triển khai dàn trải, Huế dự kiến tập trung vào 6 nhóm ngành phù hợp với lợi thế địa phương, gồm: Du lịch văn hóa; nghệ thuật biểu diễn; thiết kế sáng tạo; sản phẩm công nghiệp văn hóa số; thủ công mỹ nghệ, làng nghề; truyền hình và phát thanh, xuất bản, quảng cáo.

Từ thực tiễn của địa phương, Phó chủ tịch UBND TP Huế kiến nghị Quốc hội sớm thông qua Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Cụ thể, làm rõ phạm vi ngành, cơ chế ưu đãi, đặt hàng sáng tạo, khai thác tài sản công, liên doanh, liên kết và hợp tác công tư đối với các dự án văn hóa có khả năng tạo doanh thu. Bên cạnh đó, cần có cơ chế tín dụng, quỹ đầu tư, bảo lãnh và ưu đãi phù hợp đối với doanh nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nghệ nhân, văn nghệ sĩ và các nhóm khởi nghiệp; từng bước tạo điều kiện định giá, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ, dòng tiền bản quyền như một nguồn lực cho đầu tư.

Phó chủ tịch UBND TP Huế Trần Hữu Thùy Giang phát biểu. Ảnh: HỒ LONG

Ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phạm Cao Thái cho rằng, trong bối cảnh Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự bùng nổ của các nền tảng số xuyên biên giới, đòi hỏi hệ thống pháp luật hiện hành cần được bổ sung các quy định điều tiết nội dung số và bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian mạng. Để thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, cần hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo vệ các nhà sản xuất nội dung trong nước trước sự cạnh tranh từ nước ngoài, đồng thời định hướng phát triển các nền tảng phân phối nội dung số nội địa, một khuôn khổ pháp lý đủ sức “kiến tạo” và “bảo vệ”.

Văn hóa phải đứng ở vị trí dẫn đường, định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia

Phát biểu tổng kết và bế mạc hội thảo, Thượng tướng, TS Lê Quốc Hùng nhấn mạnh, thước đo của sự phát triển văn hóa, trước hết, phải được thể hiện qua sự hài lòng của người dân khi các quyết sách của Đảng, Nhà nước được triển khai hiệu quả trong đời sống xã hội, thực sự mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân. Thượng tướng Lê Quốc Hùng cho rằng, trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hội thảo đã khẳng định một tư duy chiến lược quan trọng: Văn hóa không chỉ đồng hành với phát triển mà phải đứng ở vị trí dẫn đường, là nền tảng định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia.

Các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: HỒ LONG

Theo Thượng tướng Lê Quốc Hùng, kết quả của hội thảo không chỉ dừng lại ở các báo cáo khoa học mà cần được chuyển hóa thành những kiến nghị chính sách và giải pháp có giá trị thực tiễn. Ban tổ chức Hội thảo sẽ tổng hợp đầy đủ các kết quả, xây dựng báo cáo kiến nghị chính sách, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan chức năng, làm cơ sở kịp thời thể chế hóa thành các chủ trương, quyết sách chiến lược và chương trình hành động thiết thực, hiệu quả.