QĐND - Bác ạ, dạo này Việt Nam ta đến là nhiều “cái nhất”...

- Ông lại muốn phê bình chứ gì?

- Ấy ấy, tôi muốn nói những "cái nhất" tích cực cơ. Ta có vịnh đẹp nhất, nơi đáng sống nhất, giờ lại có thêm kiến trúc độc đáo nhất châu Á... Tôi muốn nói tới chùa Một Cột ấy, vừa được tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận là kiến trúc độc đáo nhất châu Á.

- Nhất thì tốt quá chứ sao?

- Ngẫm thấy cha ông ta tài thật, nói không phải tự khen mình đâu, nhưng mà đúng là rất tài. Di sản để lại rất nhiều cái nhất, này Nhã nhạc cung đình Huế, này đô thị cổ Hội An, này văn bia Quốc Tử giám... Những di sản vật thể hay phi vật thể cha ông để lại, thứ nào cũng quý, thứ nào cũng độc đáo bậc nhất, thế giới phải công nhận. Gay ở chỗ là có nhiều “cái nhất” thế chúng ta giữ gìn cách gì? Và khai thác được những gì? Quản lý ra sao?

- Tôi nghĩ, bây giờ nhận thức của nhân dân và các cơ quan quản lý “cái nhất” của ta khác rồi, ắt ta biết tận dụng khai thác.

- Khai thác thế nào?

- Tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận chùa Một Cột của ta có “kiến trúc độc đáo nhất”, thì đó là một lời bảo đảm cho “cái sự nhất” của ta. Lời bảo đảm bảo này là “thương hiệu” quý, nếu biết khai thác lợi ích rất lớn. Này nhé, về tâm lý của khách du lịch, họ đều muốn đến những nơi có sự nổi tiếng đã được thừa nhận. Chẳng đâu xa, ví dụ như vịnh Hạ Long của ta, khách quốc tế đến đây chiếm số lượng lớn trong tổng số du khách đến Việt Nam. Vì đâu mà có vậy, là bởi vì những “cái nhất” của vịnh Hạ Long đã được quốc tế vinh danh. Ngẫm lại, “chiến lược đi tìm những danh hiệu nhất” của chúng ta lâu nay không phải không có lý. Ai mà nói người Việt ta “háo” danh hiệu, háo “cái nhất” quả thực nông cạn. Những “cái nhất” đó là niềm tự hào chính đáng, nó còn trực tiếp hoặc gián tiếp để tạo ra công ăn việc làm cho mọi người dân.

- Bác nói rất chí lý, nhưng tôi lo là lo cho những việc làm cụ thể cơ. Trùng tu tôn tạo thế nào, khai thác ra sao đều phải tính toán kỹ lưỡng...

- Hiểu rồi. Nhận thức của nhân dân, của các cơ quan quản lý, đặc biệt là sự mách bảo của báo chí thời nay, không mấy ai làm liều được đâu. Ông không thấy mấy vụ việc làm liều bị vạch mặt chỉ tên, kỷ luật ngay đó à. Tôi được biết hồi năm ngoái, khi người ta có ý định cải tạo cảnh quan, khuôn viên quanh chùa Một Cột, đã được góp ý của nhiều ban, ngành, đoàn thể. Việc tôn tạo cũng phải được hội đồng khoa học cấp nhà nước thẩm định và cấp phép... Vấn đề là dân ta hiểu và yêu di sản của mình thì sẽ bảo vệ, phát huy được di sản.

- Tôi cũng hy vọng mọi việc sẽ như bác nói!

Ỷ Thiên