Sáng sớm, mây trắng còn quấn quýt dưới thung lũng, lúc để lộ vài nếp nhà, khi lại che mờ những vạt ruộng bậc thang. Trong gam màu dịu dàng, điểm nhấn là những trái hồng bắt đầu chuyển từ xanh sang vàng, rồi đỏ cam như mặt trời chiều trên đỉnh Phja Bang.

 Ảnh minh họa: vnexpress.vn

Theo những con đường núi, quanh bản, thi thoảng lại gặp một vài cây nép bên góc nhà, tán hồng vươn ra. Có cây đứng cuối vườn, sau lưng là sườn núi. Thân cây mang dáng vẻ xù xì, cành khẳng khiu. Chẳng ai nhớ cây có từ bao giờ, chỉ biết bao mùa mây đã đi qua những tán lá, bao vụ lúa chín. Người già thêm tuổi, trẻ nhỏ lớn lên, có người rời bản đi xa nhưng cây hồng vẫn mặc nhiên đứng đó, chứng kiến biết bao điều đổi khác. Đến khi gió núi vừa se, trên những cành tưởng như đã cằn đi vì nắng sương thì khoảnh khắc ấy quả hồng lại căng đầy sức sống, ửng lên sắc màu ấm áp. Nhìn những trái hồng lúc lỉu giữa trời thu, tôi thầm nghĩ về loài cây đã lặng lẽ đi qua cả một năm chỉ để dành vị ngọt cho những ngày thu đẹp nhất.

Quê tôi gọi giản dị là hồng ta hay hồng giòn, tiếng Tày là “mác hồng”. Hình dáng quả hơi thon, không có hạt. Hồng dù đã vàng, ngả đỏ cam, hái xuống vẫn còn vị chát, phải ngâm nước chừng 3 ngày. Khi được ngâm đủ ngày, quả vẫn mang độ chắc, giòn, có vị ngọt thanh và mát dịu. Tôi thích nhất lúc bổ ngang trái hồng. Sau lớp vỏ đỏ cam, những đường vân nhỏ xếp đều quanh tâm quả, tựa như một bông hoa. Ngày bé, lũ trẻ chúng tôi thường ngắm “bông hoa” ấy một lúc rồi mới chia nhau từng miếng. Bây giờ, tôi vẫn giữ cách bổ hồng như thế. Có lẽ không hẳn vì đẹp, mà bởi mỗi lần bông hoa nhỏ hiện ra, ký ức của những ngày ấu thơ cũng bất chợt mở ra theo. Không gian ngày ấy có chậu hồng ngâm trên sàn nhà, cạnh vòi nước dẫn từ núi về, trẻ con cứ đi ra đi vào, hết ngắm nhìn xong lại tự tay thay nước, mong cho chóng đến ngày thứ ba...

Quả hồng dường như cất giữ cả vị núi rừng, sự mát lành như còn đượm chút hơi sương của những đêm núi. Vị ngọt thanh ấp ủ cái nắng hanh của những ngày trời đổ nắng, mùi thơm dịu như được chắt từ đất đồi, bộ rễ âm thầm bám sâu qua năm tháng. Có lẽ vì thế, quả hồng ở Đồng Phúc bao giờ cũng mang vị ngon đặc biệt. Ngày trước, mùa hồng đến tự nhiên, nhà nào có cây thì hái xuống ngâm ăn, nhiều hơn thì đem ra chợ. Những quả đẹp nhất được dành riêng để biếu người thân. Bây giờ, trái hồng đã mang một câu chuyện xa hơn.

Bên những gốc cây cũ là những khu vườn rộng được vun trồng, chăm sóc. Quả hồng theo những chuyến xe xuống phố, trở thành sản vật mang lại thêm thu nhập cho người dân. Như lời mời gọi thân thiện và dịu dàng, người phương xa cũng bắt đầu tìm về, trải nghiệm dưới những tán cây trĩu quả, tự tay hái hồng, chụp ảnh lưu giữ khoảnh khắc giữa trời thu. Cũng từ những vườn hồng trên sườn đồi, có thể phóng tầm mắt ra xa, nhìn xuống ruộng lúa, bản làng và những dải mây còn vương trong thung lũng.

Tôi vui khi những gốc hồng bén rễ từ đất đai cha ông nay lại bắt đầu một hành trình mới. Vẫn trái hồng ta giòn ngọt ấy, nhưng người quê tôi đã biết gửi vào đó câu chuyện của đất đai, con người và cả bầu trời xứ núi đầy thương nhớ. Mùa hồng sẽ qua nhanh thôi, những trái chín đi khắp nẻo đường. Chỉ có vị quê hương dường như còn ở lại, để rồi khi bất chợt gặp sắc hồng đỏ cam trong nắng, tôi lại thấy mùa thu quê mình trở về có một góc vườn xưa vẫn ấm áp trong nỗi nhớ.