Sống lại ký ức qua tranh cổ động

Tranh cổ động của Hà Huy Chương, Hải Dương. Ảnh: Tuổi Trẻ

Đợt tuyên truyền kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Trường Sơn và 55 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) đã tổ chức triển lãm tranh cổ động tấm lớn trên các tuyến đường mà đoàn tuyên truyền đi qua ở nhiều tỉnh, thành phố dọc Trường Sơn và Tây Bắc.

Tranh cổ động đã có thời gian dài là loại hình nghệ thuật vận động quần chúng gắn liền với cách mạng, thành thứ vũ khí tinh thần mạnh mẽ của giới mỹ thuật trong hành trình giành độc lập dân tộc. Nhiều thế hệ họa sĩ Việt Nam trong giai đoạn chống Pháp và chống Mỹ đã khẳng định tên tuổi qua những tác phẩm tranh cổ động như: Thủy Tuân, Phạm Lung, Ngô Nguyên Dị, Nguyễn Bích, Huỳnh Văn Thuận, Nguyễn Thụ, Huy Oánh...

Ngày nay, tranh cổ động thường gắn liền với các cuộc vận động xã hội. Bởi vậy mà trong hai cuộc phát động sáng tác tranh cổ động tuyên truyền kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Trường Sơn và kỷ niệm 55 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, Cục Văn hóa cơ sở đã nhận được hơn 800 tác phẩm của 450 tác giả là họa sĩ chuyên nghiệp và không chuyên từ 45 tỉnh, thành phố trong cả nước.

Gắn với kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Trường Sơn, Ban tổ chức (BTC) đã chọn 50 tác phẩm và 55 tác phẩm về Chiến thắng Điện Biên Phủ để tổ chức triển lãm và trưng bày. Trong dịp tuyên truyền lưu động Trường Sơn diễn ra cuối tháng 3, BTC đã in 6.000m² tranh cổ động tấm lớn, trưng bày tại nhiều tỉnh, thành phố dọc tuyến đường Trường Sơn. Trong những ngày tháng 5 lịch sử tới, BTC tiếp tục triển lãm 105 bức tranh cổ động tại 6 tỉnh Tây Bắc.

Những bức tranh của các tác giả vẽ về Bác Hồ, bộ đội, thanh niên xung phong, Trường Sơn, Điện Biên Phủ...; hay những đổi mới trong công cuộc phát triển trên các địa danh lịch sử kể trên đã thể hiện tình cảm, ý chí quyết thắng hào hùng, làm sống lại những giai đoạn gian nan nhưng chứa chan hy vọng dân tộc Việt Nam. Nếu như trước đây, tranh cổ động cổ vũ hiệu quả cho công cuộc kháng chiến cứu nước của quân và dân ta, thì ngày nay, tranh cổ động gợi lại, khắc ghi cho thế hệ trẻ đang sống trong hòa bình những hy sinh thầm lặng của thế hệ cha anh; hay giúp mọi người cảm nhận được những đổi thay, tươi đẹp ở các vùng đất lịch sử trong công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế xã hội chung của đất nước. Những bức tranh đường Trường Sơn huyền thoại và Chiến thắng Điện Biên Phủ, được in trên chất liệu vải nhựa tấm lớn dựng trên các đường phố đã và đang làm sống lại ký ức của bao người.

Để có được số lượng tranh, thu hút được đông đảo họa sĩ chuyên nghiệp và không chuyên tham gia dự thi và triển lãm tuyên truyền lần này cũng đã là sự nỗ lực của BTC và cả các tác giả. Bởi thực tế, khác với những tác phẩm hội họa khác, “sứ mệnh” của tranh cổ động được đánh giá cao, nhưng “tuổi thọ” lại rất ngắn ngủi, sau mỗi đợt trưng bày tuyên truyền, tranh cổ động khép lại nhiệm vụ của mình. Hơn nữa, tranh cổ động hiếm khi được trao giải quốc gia, nhuận bút thấp... Ấy nhưng, với những cuộc phát động sáng tác tranh cổ động cho các dịp tuyên truyền, ngày lễ, BTC luôn nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của nhiều tác giả khắp mọi miền đất nước. Những họa sĩ thường xuyên tham gia vẽ tranh cổ động ngoài 70 tuổi có Trần Duy Trúc, Trần Mai, Trịnh Bá Quát... trung niên có Hà Huy Chương, Đỗ Như Điềm, Lê Minh Châu... và tiếp nối có các gương mặt trẻ đang dần khẳng định tên tuổi trong sáng tác tranh cổ động như: Song Chí Lực, Nguyễn Trung Kiên...

Ông Nguyễn Công Quang-Phó trưởng phòng quảng cáo, tuyên truyền Cục Văn hóa cơ sở khẳng định, tham gia cuộc thi vẽ tranh cổ động nhân 50 năm ngày mở đường Trường Sơn và 55 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ đa phần là tranh của các họa sĩ trẻ, dù họ còn non về nghề, nhưng rõ ràng đã có sự nối tiếp thế hệ trong loại hình này. Bằng tài hoa, rung cảm của người nghệ sĩ, dù vẽ bằng tay hay sử dụng công nghệ hiện đại, các bức tranh cổ động đã thể hiện được ý nghĩa của các cuộc chiến, ý chí thắng lợi của quân và dân ta.

Ngoài trưng bày tuyên truyền dọc đường Trường Sơn và Tây Bắc, từ ngày 20 đến 25-4 vừa qua, BTC đã tổ chức triển lãm 105 bức tranh cổ động tại Trung tâm triển lãm mỹ thuật Hải Phòng; đồng thời trao giải nhất tranh cổ động tuyên truyền kỷ niệm 55 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ cho tác giả Song Chí Lực (Hải Phòng) với tác phẩm: Việt Nam-Hồ Chí Minh-Điện Biên Phủ và trao 2 giải nhì, 3 giải ba và 10 giải khuyến khích; tranh cổ động tuyên truyền kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Trường Sơn, giải nhất được trao cho tác giả Trịnh Bá Quát (Hà Nội) với tác phẩm: Vinh dự tự hào là bộ đội Trường Sơn và trao 2 giải nhì, 3 giải ba cùng 10 giải khuyến khích. Cuộc triển lãm này cũng chính là dịp góp phần tôn vinh các họa sĩ đã góp sức lực, trí tuệ, tài năng vào công tác tuyên truyền cổ động quần chúng thực hiện các nhiệm vụ cách mạng.