Sân khấu chèo “khủng hoảng” đội ngũ sáng tác

Cục phó Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Bộ VH, TT&DL Nguyễn Đăng Chương.

QĐND Online - “Hiện nay, người viết kịch bản cho chèo chỉ có thấp thoáng bóng dáng vài tác giả, trong đó có người đã xấp xỉ 70 tuổi, còn đạo diễn riêng thể loại này chỉ còn một người”, Cục phó Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Bộ VH, TT&DL Nguyễn Đăng Chương bộc bạch. Về đội ngũ sáng tác kế cận, ông Chương ví von giống như “cuộc chạy tiếp sức mà phía sau không còn đối thủ nào”…

P.V: Thưa ông Nguyễn Đăng Chương, trong danh sách 16 vở dự liên hoan sâu khấu chèo toàn quốc sắp tới, có tới 4 vở do đạo diễn Bùi Đắc Sừ dựng, 3 vở ghi tên tác giả Trần Đình Ngôn, chưa kể một vở khác ông đứng chung vai trò tác giả với nghệ sĩ Chu Thơm. Điều này là trái với dự thảo quy chế liên hoan?

Ông Nguyễn Đăng Chương (Ô.NĐC): Đúng là theo dự thảo quy chế, mỗi tác giả chỉ được tham gia không quá ba tác phẩm trong liên hoan. Trước đó, quy chế này đưa ra nhằm tạo điều kiện tìm kiếm tác giả và phát huy tài năng trẻ, nhưng thực tế thì vở diễn chèo hết sức hiếm hoi. Cả nước hiện có 18 đơn vị nghệ thuật chèo chuyên nghiệp, nhưng đến phút chót, có tới 5 đơn vị không tham gia được vì trong 5 năm qua không thể dàn dựng vở mới. Do đó, Cục NTBD đã xin ý kiến lãnh đạo Bộ VH,TT&DL được phép không sử dụng quy chế “cứng”, tức là không hạn chế số lượng tác phẩm của một tác giả dự liên hoan. Nếu không sẽ lại có thêm những đơn vị không dám tham gia liên hoan bởi không có tác phẩm….

P.V: Tình trạng thiếu vắng đội ngũ sáng tác là một khó khăn của sân khấu truyền thống nói chung, sân khấu chèo nói riêng, thưa ông?

Ô. NĐC: Hiện nay, người viết kịch bản cho chèo chỉ có thấp thoáng bóng dáng vài tác giả, trong đó có người đã xấp xỉ 70 tuổi, còn đạo diễn riêng thể loại này chỉ còn một người. Mấy năm nay, nếu nói tác giả và đạo diễn chèo quanh đi quẩn lại chỉ có Trần Đình Ngôn và Bùi Đắc Sừ. Không có đội ngũ kế cận! Giống như “cuộc chạy tiếp sức mà phía sau không còn đối thủ nào”…

P.V: Ban giám khảo, những người “cầm cân nảy mực” liên hoan lần này gồm những ai, thưa ông?

Ô. NĐC: Tình trạng thiếu vắng đội ngũ sáng tác, đạo diễn và biểu diễn chèo cũng dẫn đến việc khó khăn khi lựa chọn ban giám khảo. Cũng theo quy định thì người giữ vai trò sáng tạo vở diễn sẽ không được ngồi vị trí giám khảo, nhưng người am hiểu mà không có vở diễn tham dự lại càng hiếm.

Cảnh trong vở chèo Trăng khuyết.

Tuy thế, chúng tôi sẽ công bố danh sách ban giám khảo trong thời gian sớm nhất, thậm chí để họ tiếp xúc gặp gỡ các đoàn một cách công khai. Trong điều kiện khó khăn hiện nay, Ban giám khảo càng phải nâng cao trách nhiệm, làm việc công tâm. Nếu có điều gì đó tiêu cực hoặc đánh giá không khách quan, chính xác thì sẽ là làn gió độc thổi tắt ngọn lửa nhiệt huyết của những người ít ỏi còn ham muốn làm chèo…

P.V: Song, trong 16 vở chèo hiện đại dự liên hoan, chỉ có một số lượng ít ỏi, khoảng 1/5 trong số đó được dàn dựng trong năm nay, số còn lại là những vở dàn dựng từ năm 2006 đến 2010…

Ô.NĐC: Những người làm sân khấu cũng đau đầu để tìm giải pháp hài hoà phù hợp, để làm sao chèo hiện đại mà vẫn là chèo, thu hút công chúng. Dựng vở đề tài hiện đại nếu vẫn giữ nguyên thủ pháp sân khấu truyền thống thì nhịp điệu tiết tấu chậm, không phù hợp chuyển tải nội dung hơi thở thời đại (thường lấy bối cảnh sau 1945). Còn nếu cách tân, phá vỡ truyền thống thì lại có nguy cơ “mất chèo”… Việc đáp ứng nhu cầu thưởng thức của khán giả nghệ thuật chèo trong thời kỳ mới là hết sức khó khăn… Các đêm diễn tại Thái Bình sẽ không bán vé, hy vọng thu hút đông đảo người xem, đưa chèo trở về với công chúng!

Mi Anh