Trong những lần ấy, chúng tôi đã trưng bày không gian “Quan họ xưa và nay” nhằm giới thiệu hiện vật, trang phục, phong tục, lề lối sinh hoạt của người quan họ. Chúng tôi không chỉ hát, mà còn kể về miếng trầu têm cánh phượng, về chiếc nón quai thao, áo the, khăn xếp; về cách chào hỏi, mời trầu, kết bạn, giao đãi trong văn hóa quan họ. Chúng tôi vẫn thường nói với nhiều nhà nghiên cứu hay báo chí - truyền thông rằng: Biết ca mới chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ “nghề chơi” quan họ. Cái tinh hoa của quan họ nằm ở những lề lối, văn hóa ứng xử, cái trọng nghĩa tình mà người quan họ gìn giữ, truyền lại qua bao đời.

Anh hai Dương Đức Thắng (ngoài cùng bên phải) giới thiệu văn hóa quan họ trước Thủ tướng Phạm Minh Chính. Ảnh: baochinhphu.vn

Năm 2025 có thể xem là năm đặc biệt khi chúng tôi được tham gia tất cả những sự kiện lớn tại Trung tâm Hội chợ triển lãm Quốc gia (xã Đông Anh, TP Hà Nội). Trong đó có: Triển lãm thành tựu đất nước: 80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” vào tháng; Hội chợ Mùa thu năm 2025; và mới đây nhất là Hội chợ Mùa xuân dịp Tết Nguyên đán 2026. Giữa không gian hội tụ sắc màu đa văn hóa vùng miền, dân ca quan họ Bắc Ninh vẫn hiện lên với nét lịch lãm, tao nhã rất riêng.

Chúng tôi rất xúc động khi thấy ngày càng có nhiều người dừng lại lắng nghe, tìm hiểu và đặt câu hỏi về quan họ. Có người từng nghe qua làn điệu nhưng chưa hiểu về lề lối; có những du khách nước ngoài lần đầu tiên biết rằng dân ca quan họ Bắc Ninh đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Càng giới thiệu và quảng bá, chúng tôi càng thấy rõ quan họ hôm nay không chỉ là loại hình dân gian của xứ Kinh Bắc, mà đã lan tỏa rộng khắp trong và ngoài nước, trở thành một giá trị kết nối cộng đồng.

Ngài Đại sứ Alejandro Negrin tham quan không gian trưng bày “Quan họ xưa và nay”. Ảnh do nhân vật cung cấp

Tại Hội chợ Mùa xuân năm 2026, chúng tôi đã có một kỷ niệm đặc biệt khi được gặp Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn công tác của Chính phủ. Hình ảnh Thủ tướng trên truyền hình vốn đã rất gần gũi, nhưng khi gặp ngoài đời, tôi càng cảm nhận rõ sự ân cần, chân thành và lắng nghe.

Chúng tôi kính cẩn chào:

- Dạ, anh em quan họ chúng cháu có nhời (lời) chào bác và đoàn đại biểu đến tham quan hội chợ đấy ạ!

Thủ tướng mỉm cười hỏi:

- Các anh chị có phải là người quan họ Bắc Ninh không?

- Dạ vâng ạ. Chúng cháu sinh ra ở làng quan họ gốc, hôm nay được đại diện tỉnh Bắc Ninh tham gia trưng bày và giới thiệu văn hóa quan họ đấy ạ.

- Các anh chị có hát được quan họ không?

- Dạ, chúng cháu biết hát ạ.

- Thế các anh chị hát cho tôi nghe một bài nhé.

Chúng tôi xin phép được thể hiện làn điệu “Khách đến chơi nhà” để kính tặng Thủ tướng Phạm Minh Chính và đoàn đại biểu. Hát xong, Thủ tướng bước lại gần, bắt tay từng người và vỗ vai động viên:

- Các anh chị hát hay lắm. Cố gắng giữ gìn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể này nhé.

Chúng tôi xúc động thưa: 

- Dạ vâng ạ. Chúng cháu cảm ơn bác và đoàn đại biểu đã lắng nghe và động viên. Chúng cháu sẽ cố gắng gìn giữ và quảng bá dân ca quan họ ngày càng lan tỏa hơn.

Cuộc gặp gỡ chỉ diễn ra chừng mười phút, nhưng để lại trong chúng tôi nhiều suy nghĩ. Lời dặn của Thủ tướng khiến chúng tôi càng thấy rõ trách nhiệm của người mang câu hát quan họ đi giới thiệu khắp nơi. Là người trực tiếp quảng bá di sản, chúng tôi tự nhủ phải giới thiệu trung thực nhất, tinh hoa nhất và gần gũi nhất những giá trị của dân ca quan họ Bắc Ninh. 

Không chỉ có vậy, ngày 12-3, đoàn chúng tôi còn vinh dự được đón tiếp Đại sứ Mexico tại Việt Nam Alejandro Negrin, tới tham quan không gian trưng bày “Quan họ xưa và nay”. Chúng tôi giới thiệu với ngài Đại sứ về ý nghĩa của miếng trầu têm cánh phượng, về trang phục truyền thống của liền anh, liền chị, về sự thủy chung, son sắt được gửi gắm trong từng câu hát. Sau khi lắng nghe, ngài Đại sứ bày tỏ sự cảm ơn và dành nhiều lời khen cho dân ca quan họ Bắc Ninh. Với chúng tôi, đó là niềm vui và cũng là minh chứng cho sức lan tỏa của quan họ tới bạn bè quốc tế.

Mỗi lần trở về sau một sự kiện, trong lòng chúng tôi lại đọng thêm nhiều suy nghĩ. Niềm vui vì được công chúng đón nhận và đi cùng với đó là ý thức trách nhiệm ngày một nặng nề hơn. Là người trực tiếp mang câu hát quan họ đến với cộng đồng, chúng tôi tự nhủ phải gìn giữ cho đúng lề lối, đúng cốt cách; để câu quan họ không chỉ vang lên hay, mà còn giữ được trọn vẹn hồn vía của quê hương Kinh Bắc.