Đất nước ta có rất nhiều chợ cả năm chỉ họp có một lần. Có thể kể đến chợ chùa Nẽ (thuộc làng Nẽ-nay là làng Từ Châu) xã Hòa Bình-huyện Vũ Thư-tỉnh Thái Bình. Chợ làng Nẽ họp vào ngày mùng 2 Tết Nguyên đán cả năm chỉ họp có một phiên. Chợ Gòi-làng Gòi-xã Đông Hợp-huyện Đông Hưng-tỉnh Thái Bình cũng họp vào sáng 2 tháng 1 âm lịch và cũng chỉ có một phiên duy nhất trong năm. Chợ Viềng Nam Định cả năm chỉ có họp một phiên đêm ngày 7 tháng 1 Tết Nguyên đán… Tất cả các chợ trên chủ yếu là người lớn đi chợ; nhưng có một phiên chợ rất độc đáo-cả năm cũng chỉ có một ngày họp chợ-phiên chợ đó lại họp vào ngày 26 tháng 12 âm lịch và đặc biệt là ngày họp chợ hôm đó chỉ dành riêng cho trẻ em là chính. Đó là chợ Cồn Trắng ở xã Phương Công, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình.

Tương truyền cách nay khoảng gần 300 năm, tướng quân Đinh Công Áng đã về đây mộ dân, lập ấp Vân Trường, Phương Công. Ở đây có cồn cát rất rộng, thường là nơi vui chơi thả diều, đánh khăng, đánh đáo lỗ của con em những người mới đến ngụ cư. Theo các cụ già trong làng thì chợ Cồn Trắng đã có hàng trăm năm nay và vẫn được duy trì họp chợ đều đặn từ đời này qua đời khác. Điều thú vị là người đi chợ chủ yếu là trẻ em-bởi chợ chỉ dành riêng cho lứa tuổi thiếu niên nhi đồng. Chợ họp vào ngày 26 tháng 12 âm lịch. Ngay từ sáng sớm trẻ em từ các nơi trong huyện Tiền Hải và các huyện lân cận đều náo nức tìm về chợ. Kể cả những người sinh ra và lớn lên ở vùng này, khi trưởng thành đi công tác, làm ăn ở khắp mọi miền đất nước, vào ngày này cũng đưa con cháu về tham dự chợ. Chợ không bán thịt cá, rau dưa, mắm, muối, tôm, cà… mà chỉ bán toàn đồ chơi dành cho trẻ em: Diều sáo, chim thú, que tre ngắn dùng để chơi trò đánh khăng, đồng tiền xu để đánh đáo lỗ, que tre vót nhỏ để đánh chắt, bi ve, quần áo, giầy dép… dành cho trẻ nhỏ. Những năm gần đây, đến như đi xem hội: quần áo, đồ chơi đủ thứ sắc màu, cả những đồ chơi hiện đại từ Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, từ Trung Quốc và cả các nước châu Âu như búp bê, xe lửa, máy bay… Trẻ em đến chợ vui chơi suốt cả ngày, chúng được tự tổ chức đánh đáo, đánh khăng, chơi trò cướp cờ, đá bóng, thi nhảy cao, nhảy xa… Chợ vui nổ trời, hấp dẫn không chỉ lứa tuổi nhỏ mà cả các bậc phụ huynh, người cao tuổi vào ngày này cũng thường tìm đến chợ. Họ đứng vây xung quanh chợ để nhìn đám trẻ nhỏ nô đùa, vui chơi, dường như cái vui của trẻ nhỏ đã làm cho người lớn hồi tưởng và sống lại những ký ức xa xưa từ thuở thiếu thời. Ngày giáp xuân, trẻ em nô nức, háo hức đến chợ vui chơi. Chợ thường kéo dài từ sáng sớm cho tới tận 22 giờ –23 giờ đêm.

Chợ Cồn Trắng-chợ trẻ em là nét văn hóa rất đẹp, chợ đã tạo sân chơi cho các cháu trong những ngày giáp xuân. Chợ mang đầy tính nhân văn, giáo dục sâu sắc mà ông cha đã để lại cho chúng ta. Thiết nghĩ, đây cũng là điều đáng để các ngành, các cấp suy nghĩ trong việc giáo dục các thế hệ tương lai, nhất là trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay.

ĐẶNG HÙNG