QĐND - Từ trung tâm văn hóa-Phật giáo Yên Tử, hơn 700 năm qua thiền phái Trúc Lâm đã lan tỏa mạnh, được các thế hệ nối tiếp, kế thừa và truyền bá đến nhiều quốc gia trên thế giới với những tư tưởng mang đậm giá trị nhân văn. Trong tương lai, những giá trị văn hóa, tín ngưỡng, lịch sử của Yên Tử sẽ còn được phát huy mạnh mẽ hơn khi nơi đây vừa được Chính phủ phê duyệt là Di tích quốc gia đặc biệt.

Năm nay, Lễ khai hội Yên Tử được tổ chức sớm hơn một ngày so với nghi lễ truyền thống, tức ngày mồng 9 tháng Giêng (18-2), là bởi UBND tỉnh Quảng Ninh kết hợp cùng Lễ đón nhận bằng Di tích quốc gia đặc biệt đối với di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Yên Tử. Chia sẻ với báo chí, đại diện Ban quản lý di tích Yên Tử cho biết, từ những ngày mồng Hai Tết, đông đảo du khách thập phương đã tới du xuân Yên Tử, tính đến ngày mồng 8 đã có gần 13 vạn lượt khách tới đây.

Trong ngày khai hội Yên Tử, lượng du khách tới đây khá đông, nhưng không có tình trạng chen lấn, xô đẩy. Dọc hai tuyến cáp treo lên chùa Hoa Yên và chùa Đồng đều có đội ngũ nhân viên thông báo rõ ràng trên loa phát thanh, mỗi du khách bước ra khỏi toa cáp treo được đội ngũ nhân viên mặc áo dài chào hỏi và hướng dẫn. Đường từ sân hành lễ tới chùa Hoa Yên, chùa Giải Oan, chùa Đồng… phong quang, sạch sẽ; các gian hàng được quy hoạch theo các khu riêng… Gia đình anh Long, sinh sống ở Ca-na-đa vui vẻ cho biết, năm nay về Việt Nam ăn Tết, cùng gia đình tổ chức đi Lễ hội Yên Tử, lúc đầu cũng lo lắng khi đưa hai con nhỏ (6 tuổi và 4 tuổi) tới những nơi đông người thì sẽ vất vả, nhưng tới đây thì hoàn toàn yên tâm. Với ý nghĩa đi vãn cảnh chùa và tìm hiểu những giá trị, ý nghĩa của danh thắng Yên Tử, anh Long hồ hởi khoe còn kịp giảng giải cho các con của mình biết vì sao có Yên Tử, về vua Trần Nhân Tông.

Đông đảo du khách tới dự lễ khai hội Yên Tử 2013.

Thượng tọa Thích Thanh Quyết nhận định, quần thể Di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử là minh chứng cho một thời kỳ lịch sử-văn hóa rực rỡ, một thời kỳ văn hiến của nước Đại Việt. Phải chăng, chính sự linh thiêng huyền bí được tôn danh này đã khiến vị Hoàng đế-Thi sĩ Trần Nhân Tông trút bỏ long bào ở tuổi 40 để đến với Trúc lâm Yên Tử tọa thiền, rồi trở thành Tổ thứ nhất của dòng Thiền thuần Việt từ thế kỷ XIII. Qua đó để thấy rất rõ vị vua ấy muốn dành một điều cao cả cho dân tộc, đó là một hệ tư tưởng. Hệ tư tưởng này là đoàn kết toàn dân, xây dựng một nước Đại Việt vững mạnh, hệ tư tưởng đó cho đến bây giờ vẫn còn nguyên vẹn và đang được tiếp nối.

Theo PGS Đặng Văn Bài, Phó chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam, việc nâng tầm giá trị hệ thống các di tích tại Yên Tử, từ chùa Bí Thượng (chùa Trình) đến chùa Am Hoa và hàng chục đài tháp, bia, tượng cổ cùng với đường tùng, rừng trúc, suối Giải Oan, thác Ngự Dội, vườn Ngự Dược, tượng đá An Kỳ Sinh… theo đề án xây dựng và phát triển di tích này của tỉnh Quảng Ninh chính là cơ sở để di sản vô giá này được bảo tồn và phát huy giá trị ngày một tốt hơn.

UBND tỉnh Quảng Ninh đã tiếp tục trình Chính phủ phê duyệt Đề án quy hoạch mở rộng và phát triển khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử. Theo đề án, không gian văn hóa Yên Tử không chỉ bó hẹp phạm vi 2.700ha thuộc TP Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh mà rộng hơn là cả không gian dãy núi Yên Tử, thuộc cánh cung Đông Bắc gắn liền với chặng đường tu hành của của đức vua Phật hoàng Trần Nhân Tông. 

Theo đề án mở rộng và phát huy khu di tích Yên Tử, khu di tích này rộng hơn 9000ha. Trong không gian bảo tồn ấy đang chứa đựng những giá trị di sản văn hóa phi vật thể, đó là giá trị tinh thần của thiền phái Trúc Lâm do đức vua Trần Nhân Tông sáng lập với tư tưởng nhân văn và bao dung vốn là chất keo cố kết lòng người tạo nên giá trị văn hóa, nền tảng tinh thần tạo nên sức mạnh Đông A trong thế kỷ thứ XIII. Bên cạnh đó, tỉnh Quảng Ninh cũng đang triển khai lập hồ sơ, xin chủ trương của Chính phủ trình UNESCO công nhận Di tích lịch sử danh lam thắng cảnh Yên Tử là Di sản văn hóa thế giới.

Bài và ảnh: SONG HÀ - DUY VĂN