QĐND - Từ đầu năm 2006, đồng bào dân tộc Cao Lan ở bản Khe Nghè, xã Lục Sơn, huyện Lục Nam (Bắc Giang) ai ai cũng vui mừng khôn xiết khi có một chương trình đầu tư kinh phí của nhà nước nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa độc đáo đã phần nào bị mai một của dân tộc mình trong đó có nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Phải mất bao nhiêu là thời gian, công sức và cả tiền bạc của nhà nước và nhân dân để có thể khôi phục lại nghề dệt thổ cẩm truyền thống này của bà con, nhưng đến nay dường như hiệu quả thực sự mang lại chưa đáng kể. Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Cao Lan ở Khe Nghè vẫn đứng trước những nguy cơ bị mai một trong nay mai nếu không tìm được hướng đi đúng đắn.

Bản Khe Nghè có 60 hộ với 100% đều là người dân tộc Cao Lan, nghề dệt vải thổ cẩm cũng tồn tại nhiều đời tại đây. Tuy nhiên, nghề thủ công độc đáo này dần trong tình trạng bị mai một và quên lãng. Cụ thể là từ việc rất nhiều người biết dệt vải thổ cẩm trước đây thì đến năm 2007, cả bản chỉ còn 5 người còn nhớ và làm thành thạo các công đoạn dệt này. Bà Trạc Thị Ngọn 70 tuổi là một trong số ít người còn lại trong số đó cho chúng tôi biết: Trong gia đình bà vẫn còn giữ những bộ khung cửi cũ được cất giữ cẩn thận hơn 20 năm qua, nay lại được đem ra sử dụng.

Trình diễn kỹ thuật dệt thổ cẩm Cao Lan Khe Nghè.

Nhóm nghệ nhân dệt thổ cẩm ở Khe Nghè đã được thành lập với 24 khung thêu và 30 người thợ lành nghề... đồng bào được mời tham gia trình diễn, giới thiệu, phục vụ công chúng tại nhiều ngày lễ hội, triển lãm lớn tại Bắc Giang. Lớp trẻ người Cao Lan ở đây dần được bà Ngọn cùng các nghệ nhân khác truyền dạy để gìn giữ nghề dệt này. Tuy nhiên theo anh Dương Văn Quang, Bí thư chi bộ bản Khe Nghè và cũng là người con trai cả của bà Trạc Thị Ngọn cho biết: Nghề dệt truyền thống của bà con dân tộc mình đã được khôi phục nhưng thực tế nhiều người vẫn còn e ngại về tương lai sẽ bị mai một trở lại. Nhiều sản phẩm làm ra không có thị trường tiêu thụ. Hơn nữa, người dân ở đây chỉ thường mặc trang phục truyền thống trong những ngày lễ hội, ngày lễ tết, còn những ngày thường họ mặc quần áo mua ngoài chợ như những người Kinh, thậm chí nhiều bạn trẻ ngày cưới cũng không còn mặc trang phục truyền thống nữa. Một số mẫu sản phẩm dệt như: Khăn quàng cổ, áo thì được nhiều người ưa thích và mua làm đồ lưu niệm, tuy nhiên chỉ khi có các lễ hội, ngày hội của tỉnh thì các nghệ nhân dệt thổ cẩm trong bản mới được mời đến trình diễn, giới thiệu và có dịp thể hiện tay nghề của mình, anh Quang nói.

Bài và ảnh: Đắc Thụ