Những năm qua, Trung tâm BT&PHDS Dân ca xứ Nghệ là một trong những đơn vị nghệ thuật truyền thống thực hiện tốt nhiệm vụ BT&PHDS văn hóa của dân tộc. Số lượng các chương trình, vở diễn đều vượt kế hoạch, nguồn thu tăng và đời sống của cán bộ, nghệ sĩ, diễn viên được nâng cao. Trong công tác dàn dựng vở diễn, trung tâm thực hiện theo phương châm xã hội hóa, vận động các doanh nghiệp, đơn vị tài trợ để xây dựng những chương trình có chất lượng. Năm 2018, trung tâm được giao kế hoạch tổ chức hai chương trình nhưng đã thực hiện 5 chương trình... Một kịch bản hay quyết định 50% sự thành công cho vở diễn. Chính vì thế, trung tâm không sử dụng những kịch bản “ăn sẵn” mà có sự đầu tư, chuẩn bị cho từng hội thi, chương trình bằng cách tìm những tác giả phù hợp với từng đề tài. Trung tâm có đội ngũ tác giả dân ca hùng hậu, như: Nghệ sĩ An Ninh, nhạc sĩ Phan Thành, nhạc sĩ Đình Đắc, đạo diễn Quế Chung, đạo diễn Hồng Dương… luôn sẵn sàng truyền đạt những ý tưởng, nội dung một cách tròn trịa, giàu chất dân ca xứ Nghệ.

Một phân cảnh trong vở “Hoa lửa Truông Bồn” do Trung tâm BT&PHDS Dân ca Xứ Nghệ dàn dựng, biểu diễn. Ảnh: Trịnh Phú.

Kịch hát dân ca ví, giặm mặc dù đều là sân khấu truyền thống nhưng dân ca ví, giặm là của người Nghệ Tĩnh, đầu tiên phải phục vụ người Nghệ Tĩnh. Vùng đất cách mạng với nhiều danh nhân, nhân vật lịch sử, các địa danh Truông Bồn, Đồng Lộc, cầu Cấm, Bến Thủy… nên trung tâm đã khai thác yếu tố di tích lịch sử, giới thiệu cho khán thính giả trong nước và quốc tế biết mảnh đất, con người xứ Nghệ bằng hình thức sân khấu hóa. Sẽ không có bài báo cáo, diễn thuyết nào dễ đi vào lòng người bằng các làn điệu dân ca Nghệ Tĩnh mượt mà, từ đó góp phần giáo dục về văn hóa, lịch sử cho thế hệ sau. Qua các cung bậc hỉ, nộ, ái, ố của từng nhân vật để khán giả yêu thích nhân vật, chạm đến được cảm xúc của khán giả, từ đó yêu hơn câu hát dân ca.

Ngoài những vở mang tính chất lịch sử, trung tâm cũng dàn dựng những vở diễn mang hơi thở đương đại, có tính thời sự, phản ánh các vấn đề trong xã hội, như: Bạo lực gia đình, nạn cờ bạc, rượu chè với vở diễn “Nước mắt đứa con út”; đề tài về xây dựng nhà nước kiến tạo với vở diễn “Quyền uy và tội ác”; đề tài văn hóa từ chức trong vở “Góc khuất đời người”... Những vở diễn này sau khi công diễn nhận được nhiều phản hồi tích cực từ khán giả và đều đoạt huy chương vàng từ các liên hoan và hội diễn toàn quốc.

Những năm gần đây, Trung tâm BT&PHDS Dân ca xứ Nghệ tập trung mở rộng mạng lưới câu lạc bộ (CLB) dân ca ví, giặm. Năm 2018, trung tâm là đơn vị chủ trì tổ chức liên hoan dân ca ví, giặm các cấp. Khối lượng công việc nhiều, trong khi lực lượng mỏng, trung tâm phải sắp xếp lịch diễn, các chương trình một cách phù hợp, đồng thời sâu sát tới từng địa phương để vận động những CLB tham gia liên hoan và chuẩn bị khâu tổ chức. Nhờ thế, liên hoan dân ca ví, giặm tại 4 cụm trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã thu hút được 45 CLB cùng 1.100 diễn viên, nghệ nhân tham gia.  

Việc mở rộng mạng lưới CLB dân ca ví, giặm trong trường học cũng được trung tâm đặc biệt quan tâm. Từng cán bộ trung tâm được giao phụ trách từng địa bàn để thực hiện nhiệm vụ đưa dân ca vào trường học. Ví như TP Vinh, tất cả phường, xã đều có CLB và mùa hè năm nào thành phố cũng tổ chức liên hoan dân ca các cụm, liên hoan dân ca trong trường học; thi tiếng hát dân ca trong khối tiểu học và THCS. Cùng với đó, trung tâm cũng phối hợp với các lực lượng khác, như: Công an, quân đội, các sở, ban, ngành chung tay bảo tồn và phát huy dân ca ví, giặm bằng cách tổ chức những buổi biểu diễn dân ca, nói chuyện và minh họa về dân ca với nhiều hoạt động phong phú, thường xuyên, liên tục. NSND Hồng Lựu chia sẻ: “Nhân dân là người bảo tồn và phát huy di sản tốt nhất. Vì thế, phải làm cho câu hò, điệu ví thấm đẫm vào tâm hồn, trở thành niềm tự hào của người dân xứ Nghệ”.

Nhiều năm hợp tác cùng trung tâm, NSND Lê Hùng, người trực tiếp đạo diễn các vở “Khoảng trời con gái” và “Hoa lửa Truông Bồn” cho biết: “Tôi thấy đội ngũ cán bộ, nghệ sĩ, diễn viên của Trung tâm BT&PHDS Dân ca xứ Nghệ có tâm, có tài, biết gắn công tác “bảo tồn", "phát huy” song hành với nhau. Chính họ đã làm cho người xứ Nghệ thêm yêu câu hát dân ca và mang những câu hò, điệu ví đến gần hơn với công chúng”.

 HOÀNG HOA LÊ