Bà Trần Thanh Hằng sinh năm 1953, quê ở xã Nam Sách, TP Hải Phòng. Sau khi tốt nghiệp ngành bảo tàng, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Đại học Quốc gia Hà Nội) năm 1976, bà Hằng công tác ở Cục Tư tưởng-Văn hóa (nay là Cục Tuyên huấn), Tổng cục Chính trị. Những năm đầu làm nghề, bà mang kiến thức chuyên môn đến khắp các đơn vị trong toàn quân để hướng dẫn xây dựng nhà truyền thống, bảo tàng đơn vị, tư vấn cách tổ chức nội dung trưng bày, vận động các đơn vị sưu tầm hiện vật phục vụ công tác lưu giữ lịch sử.

Cuối năm 1978, bà Hằng cùng nhiều đồng đội làm công tác bảo tàng được điều chuyển về Viện Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam). Tại đây, bà đảm nhiệm việc kiểm kê, bảo quản hiện vật. Công việc ấy tưởng như thầm lặng nhưng lại giữ vai trò nền tảng giúp mỗi hiện vật trong kho bảo tàng đều có thông tin rõ ràng, đầy đủ.

Bà Trần Thanh Hằng (giữa) cùng đồng nghiệp thực hiện công tác sưu tầm hiện vật, năm 2002. Ảnh do nhân vật cung cấp 

Năm 1993 đánh dấu chuyến đi sưu tầm hiện vật đầu tiên của bà Hằng, từ đó mở ra hành trình hơn 30 năm bà sưu tầm chuyên sâu các hiện vật trên mọi miền đất nước. Trong đó, chuyến công tác sưu tầm được khẩu súng M16 (một trong những dòng súng trường tiêu chuẩn hiện đại đầu tiên trên thế giới, của Quân đội Mỹ, hiện trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam) là một kỷ niệm đặc biệt. 

Khoảng giữa thập niên 1990, khi đến thăm, tiếp nhận những kỷ vật gia đình từ Bà mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Trai (TP Đà Nẵng), mẹ Trai dặn đến gặp người con trai của mình là Anh hùng LLVT nhân dân Đỗ Văn Quả. Anh hùng Đỗ Văn Quả từng là Đội trưởng Đội trinh sát vũ trang huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Khẩu súng M16 thu được của địch là vũ khí chiến đấu, đồng hành theo ông suốt những năm chiến tranh khốc liệt. Trước mỗi trận đánh, các chiến sĩ trong đơn vị đều giơ cao khẩu súng, cùng thề quyết tâm lập công. Hòa bình lập lại, khẩu súng M16 vẫn được Anh hùng Đỗ Văn Quả gìn giữ cẩn thận, như giữ lại lời thề và ký ức của một thời hoa lửa. Từ lời dặn dò chân tình của một nhân chứng, bà Hằng có cuộc gặp gỡ đáng nhớ và sưu tầm thêm được một hiện vật quý.

Theo bà Trần Thanh Hằng, người làm công tác sưu tầm hiện vật không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà quan trọng hơn là phải tạo dựng được niềm tin. Trong những chuyến đi, những lần gặp gỡ, bà Hằng thường tìm hiểu kỹ về nhân chứng mình sắp gặp, hiểu hoàn cảnh, chiến công và cuộc đời họ. Chính sự chân thành ấy đã giúp bà gõ cửa, trò chuyện, tiếp nhận hiện vật từ hàng trăm gia đình Bà mẹ Việt Nam anh hùng, thân nhân liệt sĩ, Anh hùng LLVT nhân dân, tướng lĩnh, cựu chiến binh... trong cả nước. 

Nguyện trọn đời cống hiến cho công tác bảo tàng, bà Trần Thanh Hằng đã góp phần lưu giữ những chứng tích chân thực của lịch sử, để mỗi hiện vật trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, bồi đắp lòng yêu nước và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc cho thế hệ mai sau.