Phóng viên (PV): Theo quy định hiện hành, ở cấp toàn quân, tập huấn công tác VHVN diễn ra 2 lần/5 năm. Là hoạt động định kỳ trong kế hoạch, đợt tập huấn nghiệp vụ công tác VHVN toàn quân năm 2026 có ý nghĩa như thế nào, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Thủy. 

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Thủy: Tập huấn lần này diễn ra vào thời điểm bản lề, khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt quyết sách lớn về văn hóa vừa được ban hành, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về văn hóa gần đây khẳng định: Văn hóa và nguồn lực con người là nền tảng, sức mạnh nội sinh, động lực to lớn và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước; văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội, thực sự trở thành “sức mạnh mềm” quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Đối với Quân đội, tinh thần đó được cụ thể hóa rõ nét trong Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030 và Chỉ thị số 676-CT/QUTW ngày 20-6-2026 của Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới. Chỉ thị số 676-CT/QUTW xác định một khâu đột phá then chốt là phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ, nhằm xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại, vững mạnh về chính trị. Điều đó cho thấy xây dựng Quân đội hiện đại không chỉ dừng lại ở việc tinh giản tổ chức, biên chế hay đổi mới vũ khí, trang bị kỹ thuật, mà gốc rễ quyết định nằm ở nhân tố con người. Quân nhân cách mạng phải có bản lĩnh chính trị, kiên định lý tưởng, đạo đức trong sáng, trở thành tấm gương văn hóa có sức lan tỏa. Vì vậy, tập huấn lần này nhằm chuyển tải, làm rõ những vấn đề căn cốt nêu trên.

Một tiết mục tại Chương trình nghệ thuật "Kỷ cương mở lối quân hành" kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống Cục Pháp chế Bộ Quốc phòng và ngành pháp chế Quân đội, tháng 9-2026. Ảnh: TRỊNH CHUNG 

PV: Đề nghị đồng chí cho biết thực trạng đội ngũ làm công tác VHVN trong Quân đội hiện nay?

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Thủy: Đội ngũ làm công tác VHVN toàn quân hiện nay khá đa dạng về cơ cấu, lực lượng, gồm các trợ lý tuyên huấn, chủ nhiệm và nhân viên nhà văn hóa, cán bộ quản lý bảo tàng, thư viện, Phòng Hồ Chí Minh, cùng các hạt nhân văn nghệ cơ sở đến từ các cơ quan Bộ Quốc phòng, khắp các quân khu, quân chủng, binh chủng, học viện, nhà trường, bệnh viện, doanh nghiệp Quân đội.

Nhìn chung, đội ngũ làm công tác VHVN toàn quân có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao, tận tụy và gắn bó với đời sống tinh thần của bộ đội. Trình độ chuyên môn, lý luận được đào tạo khá bài bản qua hệ thống học viện, nhà trường Quân đội; nắm vững nguyên tắc công tác Đảng-công tác chính trị, có kiến thức chuyên ngành về quản lý văn hóa, lý luận nghệ thuật. Kỹ năng hoạt động thực tiễn khá phong phú, có sự nhạy bén nghệ thuật, khả năng khuấy động phong trào cơ sở; nhiều đồng chí giàu kinh nghiệm tổ chức hội thi, hội diễn, liên hoan nghệ thuật quần chúng, dàn dựng chương trình phục vụ sự kiện chính trị, duy trì nền nếp các thiết chế văn hóa.

Tuy nhiên, phần lớn cán bộ phụ trách VHVN ở cấp cơ sở là kiêm nhiệm, nhiều người chưa qua đào tạo bài bản; việc đổi mới nội dung, phương thức còn chậm, hình thức tổ chức ở một số nơi còn nặng tính hành chính, giáo điều, đơn điệu, chưa bắt kịp tâm lý, nhu cầu thẩm mỹ của quân nhân trẻ thế hệ mới; năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất video clip tuyên truyền bằng thiết bị di động còn chưa đồng đều, có mặt còn lúng túng. 

Xuất phát từ thực trạng nêu trên, tập huấn nghiệp vụ công tác VHVN toàn quân năm 2026 được thiết kế nhằm giải quyết các “điểm nghẽn” về tư duy và kỹ năng: Một mặt thống nhất nhận thức về vị trí của văn hóa, giúp đội ngũ cán bộ nhận thức rõ vị trí, vai trò văn hóa trong việc bồi đắp lý tưởng, xây dựng niềm tin, nuôi dưỡng tâm hồn, định hướng giá trị và hoàn thiện nhân cách quân nhân cách mạng. Mặt khác cung cấp trực tiếp phương pháp tham mưu, trang bị bộ công cụ tổ chức chương trình theo phương châm “đúng-hay-gần-hấp dẫn” và kỹ năng tận dụng thiết bị sẵn có ngay trong điều kiện cơ sở còn khó khăn, giúp đội ngũ chuyển từ tư duy “phục vụ” sang “tương tác”, biết sâu sát cơ sở, lắng nghe bộ đội và khơi dậy sức sáng tạo của quần chúng.

PV: Nội dung tập huấn có điểm nhấn nào đáng chú ý, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Thủy: Chương trình được xây dựng khoa học, toàn diện, bám sát 3 trụ cột: Nâng tầm tư duy lý luận, đột phá kỹ năng thực hành, kết nối thực tế học hỏi kinh nghiệm.

Học viên được nghiên cứu trực tiếp các chuyên đề trọng tâm, cập nhật những vấn đề cốt lõi của Văn kiện Đại hội XIV, Nghị quyết số 80-NQ/TW, 5 đặc trưng cơ bản và 5 nội dung phát huy giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ. Bên cạnh đó, các học viên được hướng dẫn phương pháp tham mưu, quy trình 7 bước tổ chức sự kiện, tư duy quy hoạch, chuyển đổi số hệ thống thiết chế văn hóa.

 Về kỹ năng thực hành, học viên được hướng dẫn kỹ năng làm video clip tuyên truyền và báo chí di động, quy tắc hình ảnh, khai thác âm thanh hiện trường, sử dụng AI xây dựng kịch bản, đồng thời chỉ rõ lỗi thường gặp và nhấn mạnh khâu kiểm tra an toàn thông tin quân sự trước khi xuất bản. Cán bộ Phòng VHVN (Cục Tuyên huấn) chia sẻ kinh nghiệm thực chiến từ các dự án phim truyền hình về Quân đội, trang bị tư duy chuyển hóa số liệu thành câu chuyện con người, phương pháp tạo xung đột kịch tính và cách xây dựng hình tượng người lính gần gũi, nhân văn. Các chuyên gia hướng dẫn kỹ năng lựa chọn công nghệ ánh sáng, mapping, hiệu ứng trình diễn, giúp học viên khắc phục tình trạng “lạm dụng công nghệ nhưng thiếu cảm xúc” hoặc “AI tạo hình đẹp nhưng sai lịch sử”.

Về học tập trực quan và trải nghiệm thực tế, học viên đã có chuyến khảo sát tại các khu di tích liên quan đến quân sự của Quân khu 3 và TP Hải Phòng; qua đó học hỏi phương pháp số hóa tư liệu, cách trưng bày hiện vật sống động, mô hình giáo dục truyền thống trực quan. Học viên còn trực tiếp tham gia nghiên cứu, tổ chức chương trình biểu diễn nghệ thuật phục vụ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân tại Trung đoàn 50 (Bộ CHQS TP Hải Phòng), đây là dịp trải nghiệm thực tế, giúp học viên nghiệm thu các kỹ năng dàn dựng sân khấu, tương tác với khán giả và tổ chức sinh hoạt văn hóa tập thể ngay tại môi trường doanh trại.

Đội văn nghệ quần chúng Lữ đoàn 604, Quân khu 2 biểu diễn tại giao lưu, tọa đàm "Lực lượng vũ trang Quân khu 2 - 80 năm tự hào truyền thống, viết tiếp chiến công", tháng 9-2026. Ảnh: HÀM ĐAN 

PV: Ban tổ chức đặt kỳ vọng kiến thức, kỹ năng mà học viên tiếp thu được sẽ được chuyển hóa tích cực tại đơn vị như thế nào, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Thủy: Sau khi được trang bị hệ thống lý luận mới và rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ thực hành, Ban tổ chức kỳ vọng mỗi học viên khi trở về đơn vị sẽ tạo ra bước chuyển biến mạnh mẽ, có thể khái quát bằng thông điệp “5 chuyển”: Chuyển từ tổ chức phong trào đơn thuần sang xây dựng đời sống văn hóa bền vững; từ làm việc thụ động theo kế hoạch sang chủ động tham mưu sát nhu cầu thực tiễn của bộ đội; từ “cấp trên làm thay” sang hướng dẫn, hỗ trợ để đơn vị cơ sở tự làm; từ nặng về số lượng hoạt động sang coi trọng chất lượng, hiệu quả giáo dục; từ phương thức truyền thống sang chủ động thích ứng với không gian văn hóa số. Cùng với đó, xác định và triển khai ít nhất một mô hình hoặc việc làm cụ thể, có địa chỉ, mốc thời gian rõ ràng khi trở về đơn vị, đổi mới sinh hoạt Phòng Hồ Chí Minh, thành lập câu lạc bộ truyền thông. Học viên cũng cần nắm vững phương châm “ngắn gọn, kịp thời, thường xuyên”, tự tin, độc lập xây dựng kế hoạch, dàn dựng chương trình cơ động, làm chủ công cụ số và bảo đảm an toàn thông tin trong quá trình tác nghiệp.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!