Những năm tháng ấy bắt đầu từ giai đoạn miền Bắc vừa bước ra khỏi chiến tranh. Cuộc sống mở sang một chặng đường mới. Khi đó, giới mỹ thuật đã tìm đến đồng ruộng, hợp tác xã, công trường, ghi lại những con người đang lao động và một đất nước bắt đầu gây dựng lại từ những điều bình dị nhất.

 Khách tham quan triển lãm.

Điều đó hiện lên rõ trong tác phẩm “Tát nước chống hạn” của Nguyễn Tư Nghiêm. Trên cánh đồng, những tốp nông dân nối nhau tát nước từ ruộng thấp lên ruộng cao bằng gầu dai, gầu sòng. Các đường bờ ruộng và mương nước tạo thành nhiều lớp không gian, dẫn mắt người xem theo nhịp lao động liên tục. Phía xa, những thửa ruộng xanh, mương nước đầy và khóm tre bao quanh xóm làng gợi thành quả sau những giờ làm việc vất vả.

Họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm đã có cách tiếp cận độc đáo, qua đó ẩn dụ về sự đoàn kết cho thấy tinh thần nhất quán của dân tộc quyết tâm phục hồi kinh tế, chi viện miền Nam, đấu tranh thống nhất nước nhà.

Hình ảnh người nông dân tiếp tục xuất hiện trong hai tác phẩm “Gieo mạ” và “Gặt mùa” của họa sĩ, nhà điêu khắc Huỳnh Phương Đông, thể hiện chân dung người phụ nữ nông dân Bắc Bộ đang canh tác lúa nước. Ở tác phẩm “Gieo mạ”, nhân vật có dáng chuyển động, chân trái bước chắc chắn, chân phải kiễng nhẹ, người hơi cúi về phía trước. Chiếc thúng để áp sát thân tạo thành một khối liên kết chặt chẽ, tay phải đang gieo mầm. 

Với tác phẩm “Gặt mùa”, người nông dân được thể hiện trong tư thế đứng thẳng, hông và vai nghiêng nhẹ tạo nét mềm mại, tay trái ôm bó lúa sát ngực. Bó lúa được gói khá chắc nên gợi được sự đồng nhất với tổng thể, thể hiện ngày thu hoạch thuận lợi. Chiếc liềm để ngang hông đối với nét rõ ràng nổi lên chuyển động. Bằng ngôn ngữ tạo hình tả thực, tác giả đã khắc họa vẻ khỏe khoắn, tươi vui, hăng say lao động nơi làng quê Bắc Bộ.

Không gian Triển lãm “Ký ức những năm tháng không quên”. 

Không chỉ vậy, các nghệ sĩ đã ghi lại trọn vẹn tinh thần đoàn kết “tất cả vì tiền tuyến miền Nam” trong những năm tháng miền Bắc vừa chắc tay súng, vừa vững tay búa kiến thiết nước nhà. Tác phẩm “Việt Bắc” (đắp đường) của họa sĩ Đào Đức đưa người xem vào không gian núi rừng với những phụ nữ dân tộc Thái, Tày, Nùng đang gánh đá, sửa đường. Phía sau, các đoàn dân quân thồ hàng, trèo non lội suối cung cấp lương thực cho tiền tuyến. Hướng di chuyển của nhóm nhân vật phía sau tạo thành một vòng tròn thể hiện sự đoàn kết, đồng lòng của quân và dân ta trong việc bảo đảm giao thông huyết mạch.

Đến với giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, vẻ đẹp lao động thời đại mới tiếp tục được các họa sĩ khắc họa bằng nét vẽ rắn rỏi, khỏe khoắn. Tác phẩm “Đổ móng kênh dẫn thủy điện Sơn La” của họa sĩ Lò An Quang vẽ lại thời điểm bắt đầu khởi công Nhà máy Thủy điện Sơn La. Bức tranh có điểm nhìn trên cao. Công trường hiện ra giữa nơi núi rừng về đêm. Những khối bê tông lớn vuông vức, góc cạnh đan cài vào nhau tạo cảm giác vững chãi, kiên cố về quy mô của công trình thủy điện. Ánh đèn vàng nổi bật trên nền xanh trầm, soi những người công nhân đang miệt mài làm việc.

“Điều tôi thích là có thể nhìn thấy sự thay đổi của đất nước qua chính hình ảnh người lao động. Từ người nông dân trên cánh đồng đến những công nhân làm đường, làm thủy điện, mỗi bức tranh đều gắn với một giai đoạn của đất nước”, bà Nguyễn Thu Hà, 54 tuổi, ở phường Ngọc Hà (TP Hà Nội) chia sẻ.

Những tác phẩm không chỉ lưu giữ ký ức về một thời kiến thiết mà còn thể hiện trách nhiệm của người nghệ sĩ trước vận mệnh đất nước. Qua đó, triển lãm ghi dấu những chặng đường lao động, chiến đấu và đổi thay của đất nước bằng ngôn ngữ mỹ thuật.