Đồn biên phòng cửa khẩu Tây Trang. Ảnh: Xuân Dũng

Tháng 9-1993, Sở Văn hóa-Thông tin (nay là Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch) phối hợp BĐBP Nghệ An đã tham mưu cho UBND tỉnh Nghệ An thành lập Ban chỉ đạo chương trình xây dựng “điểm sáng văn hóa vùng cao biên giới”. Trong đó, lấy đồn Biên phòng làm trung tâm nhằm thúc đẩy mọi hoạt động để nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho đồng bào các dân tộc và cán bộ, chiến sĩ BĐBP trên biên giới.

Để việc triển khai thực hiện chương trình xây dựng “điểm sáng văn hóa” đạt hiệu quả thiết thực, Ban chỉ đạo của tỉnh chọn 2 Đồn Biên phòng 539, 519 và 2 xã Nậm Cắn (Kỳ Sơn), Tri Lễ (Quế Phong) để làm “điểm”. Qua 3 năm (1993-1996) triển khai thực hiện “điểm” đã đạt được một số kết quả tích cực, như: các tổ, đội tuyên truyền văn hóa của Đồn Biên phòng và chi đoàn thanh niên các xã được thành lập và đi vào hoạt động thường xuyên, có nền nếp. Trường học, trạm xá, các công trình giao thông, thủy điện nhỏ... đã được đầu tư, xây dựng ngày càng khang trang, sạch, đẹp. Hoạt động của các tổ chức quần chúng: đoàn thanh niên, hội phụ nữ... được củng cố và đi vào hoạt động có nền nếp. Các hủ tục, tập tục lạc hậu, mê tín dị đoan, ma chay, cưới hỏi tổ chức ăn uống linh đình ngày càng giảm...

Từ những kết quả rõ rệt đạt được thông qua đơn vị làm “điểm”, Ban chỉ đạo xây dựng “điểm sáng văn hóa” của tỉnh và các huyện nhân rộng ra các đồn biên phòng và xã biên giới. Trải qua 15 năm thực hiện chương trình đến nay, khu vực biên giới và các đồn biên phòng đã có bộ mặt hoàn toàn mới: các công trình, thiết chế văn hóa được đảm bảo, 100% các đồn biên phòng đã được đầu tư đầy đủ các phương tiện nghe, nhìn bảo đảm cho nhân dân trên địa bàn và cán bộ, chiến sĩ được xem, nghe các chương trình, các thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng. Các đơn vị đều có tủ sách, với từ 350 đến 500 đầu sách, có 8 tờ báo và 7 loại tạp chí, có hội trường sinh hoạt và phòng đọc phục vụ nhu cầu đọc sách, báo của cán bộ, chiến sĩ, các thầy cô giáo và nhân dân địa phương. Một số đơn vị đã xây dựng được phòng Hồ Chí Minh khang trang, đúng quy định như các Đồn Biên phòng 148, 152, 535, 539, 557, 545, cảng Cửa Lò-Bến Thủy... đi vào hoạt động có hiệu quả. Hàng tháng, Công ty điện ảnh đã trang cấp cho mỗi đồn Biên phòng từ 5 đến 7 đĩa VCD gồm các chương trình phim, ca nhạc, các chương trình lồng ghép hướng dẫn bà con làm kinh tế, xóa đói, giảm nghèo... Mỗi năm, thư viện tỉnh cấp hơn 1.300 đầu sách các loại cho các đồn biên phòng.

Có thể khẳng định: qua 15 năm thực hiện chương trình phối hợp, đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào trên biên giới cũng như cán bộ, chiến sĩ BĐBP ngày càng được cải thiện và không ngừng nâng lên. Các công trình, thiết chế văn hóa cho các xã ở biên giới như trường học, bệnh xá, nhà văn hóa các xã đều được xây dựng, củng cố lại, không còn tình trạng nhà tranh tre dột nát. Các chương trình phát triển kinh tế-xã hội, củng cố an ninh-quốc phòng trên biên giới cũng được các cấp, các ngành quan tâm đầu tư hiệu quả hơn. Các đồn biên phòng thực sự trở thành “điểm sáng văn hóa” trên biên giới.

LÊ THẠCH