QĐND Online – Sự xuất hiện của những cánh hoa đào khiến không khí phố phường những ngày này náo nức hơn bao giờ hết. Nếu có dịp ghé làng đào Nhật Tân (Hà Nội), hẳn bạn sẽ cảm nhận được sự tinh tế và vẻ đẹp diệu kỳ của loài hoa mang hồn mùa xuân ấy.

Chơi đào, vào tận vườn tìm kiếm giờ đây không chỉ là thú vui của những người “sành” mà ngay cả những người ít am hiểu cũng muốn dạo bước trong “khu vườn mùa xuân” để được thăm thú, tìm cho mình một cành đào ưng ý, thậm chí giao lưu với chủ vườn đào để biết thêm cái hay, cái đẹp và… nỗi vất vả của người trồng đào; để biết rằng, chắt chiu trên từng cánh đào chính là những giọt mồ hôi và cả ước vọng của người trồng đào trong suốt một năm chăm sóc.

Người trồng đào quanh năm vất vả và thấp thỏm chờ đợi đến gần 30 Tết

Đào có mấy thứ đào bích, hoa đỏ thắm, cành xếp xít nhau; đào phai hoặc đào phớt, hoa kép màu phấn hồng; đào bạch, hoa đơn màu trắng. Khi bình chọn một cây đào đẹp, bộ gốc gân guốc là tiêu chí được người chơi đào đánh giá cao nhất. Bộ gốc xù xì ấy phải trổ ra những nhánh gầy guộc, cong vút, lộc xanh biếc, nụ bám cành như những chiếc cúc tròn chúm chím màu hồng... Cái khó của người trồng đào là phải hãm hoa sao cho nở đúng vào dịp Tết. Bởi vậy, với người trồng đào, dù quanh năm thời điểm nào cũng quan trọng nhưng có lẽ dịp phải quan tâm chăm sóc nhiều nhất là thời điểm cuối cùng, nhất là trước diễn biến “đỏng đảnh” của thời tiết bắc Bộ.

Theo anh Đỗ Đức Chiến, chủ vườn đào Cụm 2, Nhật Tân thì 3 thời điểm quan trọng nhất mà người trồng đào nào cũng phải biết, đó là sửa dăm để làm hoa vào khoảng tháng 7-8 âm lịch; thời điểm tiện vào khoảng tháng 9 để hãm “mắt” đào nở ra hoa, nếu không mắt sẽ chỉ ra lá. Cuối cùng là thời điểm tuốt lá để ra hoa đúng Tết.

Là thế hệ thứ 5 trồng đào trong gia đình, anh Chiến chia sẻ hoa đào thường nở ba đợt thì tàn, dù chăm đào thế hay đào cành thì người trồng đào đều vất vả như nhau, đều trải qua 4 lần bấm dăm, chỉ khác là đào cành không cần uốn tỉa, tạo thế. Theo kinh nghiệm dân gian thì thường “hãm” đào vào tháng 8 âm lịch, bằng cách: Dùng dao sắc cắt bỏ một khoanh vỏ thân ở dưới chỗ phân cành; sau đó 1 tuần, lá đào sẽ chuyển từ màu xanh đậm sang vàng nhạt và hơi rủ xuống. Sau khi bóc vỏ xong, dùng túi nylon cuốn che bên trên vết khoanh, buộc chặt để nước mưa không đọng chỗ vỏ bị khoanh làm thối vỏ. Sau đó, từ giữa đến cuối tháng 11 âm lịch, dừng bón phân vào gốc và hạn chế tưới nước để chuẩn bị tuốt lá điều khiển cho cây ra hoa theo yêu cầu, tùy thời tiết rét hay ấm, Tết đến sớm hay muộn.

Bích đào nguyên thủy với gốc xù xì, nụ to, dày cánh và hoa thắm luôn được người sành chơi tìm chọn

Đào là giống ưa nước nhưng lại không chịu được ngập úng, bộ rễ phải luôn thoáng thì mới phát triển. Sau một trận mưa to, thân cây thường nứt và chảy nhựa, sẽ làm yếu đào… Chỉ cần nhìn vào “mắt” đào, người trồng sẽ biết năm nay mình “thắng” hay “thua”. Bởi lẽ đó mới thấy hết cái khổ của người trồng đào khi luôn phải  theo sát để “chiều” và thấp thỏm đợi chờ khoảnh khắc xuân về. Cùng là giống đào nhưng bích đào lại đòi hỏi chăm sóc cầu kỳ hơn và cùng là bích đào nhưng giống đào hạt nhanh tàn, được cái nhiều nụ, “đánh lừa” người chơi. Còn gốc đào bích nguyên thủy xù xì, hoa to, dày cánh và thắm; nụ thưa chứ không dày ri rít như giống đào hạt. Chính vì lẽ đó bích đào nguyên thủy luôn được người “sành” chơi tìm đến.

Tìm về vườn đào năm ngoái, nơi chúng tôi có dịp giao lưu, trà đạo với chủ vườn đào, bác Nguyễn Ngọc Diệp, số 9 phố Châu Long chia sẻ: Muốn mua một cây đào đẹp, đầu tiên phải xem dáng cây có phù hợp với không gian nhà mình và ở góc độ nào. Thứ hai phải xem thế của cành đào có phát triển, cánh đào có dày, nụ đến thời gian nào sẽ hết… từ đó mới quyết định mua. Trong nhà ngày Tết dù có đủ các loại hoa, nhưng thiếu hoa đào thì nhất định Tết vẫn chưa về, thôi thì thấy vừa ý mình thì đừng quan niệm đắt hay rẻ. Hoa ngày Tết quý nhất vẫn là hoa đào.  

Bài, ảnh: THU HÀ - VĂN PHONG