Theo sử sách, vào đầu thế kỷ 17, khi vào trấn nhậm phía nam, Chúa Nguyễn đã cho lập hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải tại làng An Vĩnh và An Hải nay thuộc xã Tịnh Kỳ, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi. Theo đó, mỗi năm đều có 70 suất đinh là những trai tráng khỏe mạnh giỏi bơi lội được sung vào hải đội Hoàng Sa.

Mô hình khinh thuyền Hoàng Sa với hình nhân thế mạng và thực phẩm tái hiện bậc tiên nhân năm xưa ra Hoàng Sa và Trường Sa. 
Đến đầu thế kỷ 19, các dân binh trong đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải chủ yếu là những trai tráng thuộc các tộc họ trên đảo Lý Sơn. Nhiệm vụ của đội dân binh Hoàng Sa là đo đạc hải trình, dựng bia, cắm mốc chủ quyền và thu lượm sản vật tại Hoàng Sa và Trường Sa. Trước khi lên thuyền làm nhiệm vụ, các tộc họ trên đảo đều tổ chức lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa như một nghi lễ tế sống để an ủi, động viên những người con ưu tú của quê hương vì nước quên thân.

Các nghi lễ cúng ở lễ khao lề thế lính Hoàng Sa. 
Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần anh dũng, bất khuất của thế hệ cha ông đối với thế hệ trẻ; thể hiện nét sinh hoạt văn hóa phong phú, đa dạng mang tính tâm linh của người dân đảo Lý Sơn.

Tin, ảnh: KIM NGÂN