QĐND - Một “bảo tàng” có nhiều bộ sưu tập đồ cổ quý giá được trưng bày tại… nhà hàng ăn uống. Chủ nhân của “bảo tàng” này là một người đàn ông trung niên hiền lành và luôn có khát vọng lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Chúng tôi tới nhà hàng Bốn Phương nằm trên đường Kinh Dương Vương, phường An Lạc A, quận Bình Tân (Thành phố Hồ Chí Minh) khi chủ quán Phạm Ngọc Trường đang mải mê giới thiệu bộ sưu tập ảnh Bác Hồ cho thực khách. Hàng trăm bức ảnh chụp Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các hoạt động, được ép nhựa phẳng phiu, dán ngay ngắn trên các bức tường chứng tỏ lòng kính trọng, niềm đam mê và cái tâm của người sưu tầm. Bên cạnh đó là bộ sưu tập máy quay phim, máy chiếu phim, ra-đi-ô, đồng hồ để bàn… với đủ chủng loại, kiểu dáng. Ngay dưới những chiếc bàn ăn là hàng ngàn máy chụp ảnh lớn nhỏ khiến người xem rất thú vị.

Anh Trường bên chiếc máy chiếu phim ở thập kỷ 70 của thế kỷ trước.

Anh Phạm Ngọc Trường cho biết: “Tất cả các bộ sưu tập này đều bắt nguồn từ lòng tôn kính của tôi đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tôi muốn tái hiện toàn bộ cuộc đời và sự nghiệp của Người bằng những hình ảnh sinh động để mọi người càng thêm hiểu và yêu kính Bác hơn. Cách đây gần 20 năm, tôi bắt đầu sưu tầm, tìm kiếm những tấm ảnh chụp Bác. Tới nay tôi đã có hơn 600 tấm ảnh về Bác”.

Không chỉ dày công sưu tầm mà anh Trường còn khá am hiểu lịch sử, nội dung từng bức ảnh. Khi bắt đầu sưu tầm ảnh Bác cũng là lúc anh nảy ra ý tưởng sưu tầm những trang thiết bị liên quan đến tấm ảnh, thước phim. Thế là, bộ sưu tập máy quay phim, máy chiếu phim, máy ảnh đã ra đời từ đó. Hiện tại anh đang sở hữu hơn 400 máy quay phim, trên 100 máy chiếu phim và khoảng 1.100 máy chụp ảnh các loại được sản xuất tại các nước Anh, Pháp, Đức, Liên Xô… hồi đầu thế kỷ XX. Rất nhiều chiếc trong số những cổ vật ấy vẫn còn sử dụng được bằng cách lên dây cót hoặc lắp pin.

Đạo diễn Phạm Trung Nam, Viện Tư liệu phim Việt Nam chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “Bộ sưu tập đồ sộ này của anh Trường là một trong những bằng chứng thể hiện sự phát triển của ngành điện ảnh và nhiếp ảnh Việt Nam. Tôi nghĩ rằng hiện nay ở nước ta khó mà tìm được bộ sưu tập như thế”.

Vào tham quan “bảo tàng” của anh Trường, chúng tôi phải đi rất nhẹ nhàng bởi sợ vô tình làm đổ vỡ những đồ vật quý hiếm. Vừa giới thiệu những bộ sưu tập, anh Trường vừa kể: “Ban đầu tôi tìm kiếm ảnh về Bác trên sách, báo, rồi sau đó thấy ở đâu có ảnh là tôi tìm cách xin hoặc mua lại. Cũng có khi do khách đến quán ăn, biết tôi sưu tập ảnh Bác nên mang tặng một vài tấm. Cứ thế mà bộ sưu tập ngày một nhiều hơn. Còn những cổ vật thì tôi lặn lội đi tìm mua ở khắp các tỉnh phía Nam.

Tôi hỏi:

- Sao anh lại trưng bày những tư liệu quý này ngay tại quán ăn?

Anh Trường giải thích:

- Tôi muốn quảng bá những giá trị văn hóa lịch sử này tới đông đảo mọi người để góp phần nhân lên lòng tự hào và tình yêu quê hương, đất nước, nhất là với giới trẻ. Bởi vậy, cách tốt nhất và tự nhiên nhất là đặt tại quán ăn, nơi có đủ thành phần, lứa tuổi ra vào không chỉ một lần, mà nhiều lần.

Những tấm ảnh Bác Hồ được treo ở vị trí trang trọng nhất của nhà hàng.

Vào sâu bên trong, chúng tôi được chiêm ngưỡng bộ sưu tập đĩa nhạc với gần 2000 chiếc đủ các thể loại: Ca cổ, cải lương, quan họ, tuồng, chèo… Mở một đĩa nhạc cải lương, anh Trường giới thiệu với tôi: “Bộ sưu tập đĩa nhạc của tôi có tới một nửa là đĩa cải lương, ca cổ. Bởi đờn ca tài tử đã ăn sâu vào máu thịt những người dân Nam Bộ như tôi”. Từ trong chiếc máy quay đĩa cũ rích, giọng ca nổi tiếng của cố Nghệ sĩ Nhân dân Phùng Há vang lên thật trữ tình, da diết. Những chiếc máy quay đĩa này đã từng được sử dụng ở các gia đình Việt Nam giàu có cách đây chừng nửa thế kỷ. Và những đĩa nhạc thời bấy giờ vẫn được anh Trường miệt mài tìm kiếm về bảo quản, cất giữ như để lưu lại một trong những loại hình nghệ thuật độc đáo nhất ở đất phương Nam.

Anh Trường bộc bạch rằng không hề có tham vọng trở thành nhà nghiên cứu cổ vật, mà chỉ ước nguyện tìm lại những giá trị văn hóa xưa kia để lưu giữ, giới thiệu cho đông đảo mọi người hiểu và trân trọng truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc. Được biết, anh đang có ý định thể hiện toàn bộ những tác phẩm thơ, văn, những câu nói nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng nghệ thuật thư pháp. Để chuẩn bị cho ý tưởng đó, anh đã học thư pháp gần 10 năm nay.

Nói về sự đam mê sưu tầm ảnh Bác Hồ và đồ cổ của anh Phạm Ngọc Trường, ông Nguyễn Văn Quỳnh, Chủ tịch Hội Cổ vật Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: “Anh Trường là một nhà sưu tầm có tâm đức và giàu ý tưởng sáng tạo. Những bộ sưu tập của anh rất có giá trị. Anh đã góp phần “nối dài” những giá trị văn hóa Việt cho công chúng hôm nay”.

Bài và ảnh: HOÀNG THÀNH