Nguyễn Thị Minh Châu, sinh năm 2002, lớn lên tại làng Chuôn Ngọ, xã Chuyên Mỹ, TP Hà Nội, vùng đất nổi tiếng với nghề khảm trai truyền thống. Tuổi thơ của Châu gắn với tiếng cưa gỗ, tiếng đục, tiếng mài trong những xưởng nghề và những mảnh vỏ trai, vỏ ốc thô ráp dần trở thành những hoa văn óng ánh dưới bàn tay người thợ.

Thành viên nhóm Mun Artisan giới thiệu sản phẩm khảm trai đến các khách hàng trẻ. Ảnh: MINH CHÂU

“Khoảng năm, sáu tuổi, khi bắt đầu biết cảm nhận cái đẹp, tôi đã ấn tượng với ánh ngũ sắc của những mảnh trai sau khi mài nhẵn. Ấn tượng ấy theo tôi suốt những năm tháng trưởng thành, thôi thúc tôi làm điều gì đó để phát triển sản phẩm truyền thống của quê hương”, Châu chia sẻ.

Lớn lên, khi theo học ngành thiết kế đồ họa tại Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, các kiến thức về mỹ thuật, bố cục và tạo hình giúp Châu có những góc nhìn mới cho chất liệu quen thuộc. “Khi tiếp xúc với những người trẻ, tôi nhận ra sản phẩm khảm trai truyền thống vẫn còn khoảng cách lớn với đời sống của họ. Chất liệu này lâu nay thường gắn với đồ nội thất có kích thước lớn, giá trị cao nên ít hiện diện trong sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, thay vì chờ người trẻ tìm đến sản phẩm truyền thống, tôi muốn tìm cách để khảm trai bước vào cuộc sống của họ theo cách gần gũi và tự nhiên”, Châu cho biết.

Từ suy nghĩ đó, Châu sáng lập thương hiệu Mun Artisan vào năm 2024, bắt đầu với những chiếc trâm cài tóc khảm trai. Đây cũng là lúc ý tưởng về một sản phẩm mới phải đối mặt với yêu cầu khắt khe của kỹ thuật thủ công. Bài toán đặt ra là làm sao để các mẫu thiết kế có được sự cân bằng giữa vẻ đẹp vốn có của chất liệu, kỹ thuật truyền thống và ngôn ngữ thẩm mỹ đương đại. Để giải bài toán này, Châu lựa chọn cách kết hợp giữa kinh nghiệm của người thợ và tư duy thiết kế của thế hệ trẻ. Các công đoạn cưa, đục, khảm, mài vẫn được những người thợ lành nghề ở Chuôn Ngọ thực hiện thủ công, bảo đảm kỹ thuật và giá trị vốn có của nghề. Trong khi đó, từ khâu lên ý tưởng, tạo hình đến xây dựng mẫu, Châu chủ động ứng dụng ngôn ngữ thẩm mỹ mới, phù hợp với thị hiếu đương đại. Những mảng khảm được tiết chế hoa văn, thu gọn chi tiết, chú trọng đường nét và hình khối để chất liệu tự nhiên trở thành điểm nhấn thay vì phủ kín bề mặt.

Để những sản phẩm ấy tiếp cận khách hàng trẻ, Mun Artisan lựa chọn các nền tảng mạng xã hội như: Instagram, TikTok, Facebook làm kênh giới thiệu và bán hàng. Cách kể câu chuyện về sản phẩm cũng được thực hiện theo hướng trực quan, gần gũi, tập trung vào chất liệu, quá trình chế tác và ý tưởng thiết kế. Những chiếc trâm đầu tiên dần có khách hàng. Có người mua để sử dụng, có người chọn làm quà tặng bạn bè quốc tế. Từ trâm cài tóc, Mun Artisan tiếp tục phát triển khảm trai trên gương, khung ảnh, những món đồ trang trí nhỏ và nhận được sự ủng hộ của nhiều khách hàng.

Từ những mảnh trai của làng nghề truyền thống Chuôn Ngọ, Minh Châu đang dùng tư duy thiết kế hiện đại để kể lại câu chuyện của làng nghề bằng ngôn ngữ gần gũi với người trẻ. Đó là một trong những cách mà người trẻ sử dụng để tìm điểm chạm mới với những chất liệu quê hương, góp phần đưa sản phẩm truyền thống có thêm cơ hội bước ra khỏi không gian làng nghề, hiện diện tự nhiên trong cuộc sống đương đại.